Humala wordt niet de Chávez van Peru

Peru heeft de linkse nationalist Ollanta Humala als nieuwe president aangewezen. Hij won zondag met een kleine marge van de rechtse Keiko Fujimori. Critici zeggen dat Humala de politieke en economische stabiliteit van het land in gevaar kan brengen.

SANTA CRUZ - De oud-legercommandant deed er in de campagne alles aan om zich te verlossen van zijn 'antisysteem'-imago. Hij ruilde zijn felrode poloshirts in voor neutrale witte en lichtblauwe overhemden. 'Ik ben geen Satan', zei hij met een glimlach tegen ondernemers en investeerders.


Hij heeft zijn les geleerd. In 2006 verloor hij tegen het huidige staatshoofd Alan García de presidentsverkiezingen vanwege zijn ideologische affiniteit met Hugo Chávez. De socialistische president van Venezuela is zeer impopulair in Peru. Nu zegt Humala (48) dat zijn mentor Luiz Inácio Lula da Silva is, de gematigd linkse oud-president van Brazilië.


Blijkens het verkiezingsresultaat van zondag gelooft ruim 50 procent van het electoraat in Humala's 'grote transformatie'. Maar bepaalde delen van de Peruaanse samenleving, vooral het economische establishment, denken dat de linkse nationalist een wolf in schaapskleren is. Maandag daalden de beursindex van Lima en Peru's munt, de sol, fors.


Humala trad uit de anonimiteit in het jaar 2000, toen hij met zijn broer Antauro een militaire opstand tegen president Alberto Fujimori aanvoerde in Locumba, in het zuiden van het land. Na Fujimori's gedwongen vertrek wegens corruptie kreeg Humala amnestie van het parlement. Hij werd naar het buitenland gestuurd, eerst als militair attaché in Frankrijk, vervolgens in Zuid-Korea.


De militaire roeping komt uit zijn familie. Hij is de tweede van zeven broers die met ijzeren vuist werden opgevoed door een marxistische vader. De patriarch Isaac Humala is de ideoloog van het zogeheten 'etnocacerisme', een ultranationalistische politieke doctrine die het inheemse ras van de Peruaanse Andes verheerlijkt.


Ollanta was de leider van deze beweging, totdat zijn broer Antauro op 1 januari 2005 vanuit een politiepost in Andahuaylas een coup probeerde te plegen tegen president Alejandro Toledo. Ollanta steunde de actie aanvankelijk, maar het bloedige saldo (vier politieagenten en twee opstandelingen stierven) dwong hem definitief afstand te nemen van zijn broer en het 'etnocacerisme'.


Kan de tot president verkozen leider van Gana Perú (Peru Wint) met dergelijke geloofsbrieven een gevaar betekenen voor de stabiliteit van het land? De financiële wereld in Lima denkt van wel, maar veel onafhankelijke waarnemers sluiten dit risico uit. Linkse kandidaten in Latijns-Amerika gedragen zich wanneer ze verkiezingen winnen in een crisissituatie heel anders dan wanneer ze winnen in een context van groei. Grote economische problemen pakken ze aan met een radicaal recept. Zie Chávez in 1999, zie Evo Morales in 2006 in Bolivia, zie Rafael Correa in 2007 in Ecuador.


Maar Peru noteert al tien jaar een sterke economische groei. Humala zal - in navolging van Brazilië en Uruguay, waar gematigd linkse regeringen aan de macht zijn - besluiten de markt niet aan te tasten en te profiteren van de hausse om sociale programma's voor de armen te financieren. Bovendien is er in Peru geen parlementaire ruimte voor radicale experimenten. Humala's partij heeft in het parlement maar 47 van de 130 zetels. Centrumrechtse en conservatieve partijen zijn in de meerderheid, waardoor de nieuwe president de komende vijf jaar constant zal moeten onderhandelen.


Humala beloofde maandag dat hij de particuliere investeringen zal respecteren om de groei niet op het spel te zetten. De economische samenwerking met Brazilië zal worden geïntensiveerd. De invloed van de reus Brazilië op het continent zal daardoor toenemen. Het Andesland moet de haven worden voor Braziliaanse exportproducten naar de Aziatische markt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden