Hulpverleners wachten gefrustreerd af

Hulporganisaties hebben in Jordanië voedsel en medicijnen voor de Iraakse bevolking klaarstaan. Maar de situatie is nog veel te gevaarlijk om Irak binnen te trekken....

De grootste vrees voor de humanitaire situatie nu is dat de oorlog lang gaat duren. Een ander probleem is de verdeeldheid in de internationale gemeenschap.

'We lanceren een nood-verzoek voor meer dan twee miljard dollar', zegt David Wimhurst van het VN-kantoor van de Humanitaire Coördinator voor Irak (Unohci). 'Als er dan donorlanden bijzitten die niet willen meebetalen omdat ze tegen de oorlog zijn, kan dat tot grote problemen leiden.'

Hoe langer de oorlog duurt en hoe langer de VN onmachtig zijn om hulp ter plekke te krijgen, hoe slechter dat ook is voor het imago van de VN, zegt Wimhurst. 'Eerst konden de VN niets klaarspelen op politiek niveau en nu lukt het ook nog eens niet met de hulpverlening.'

Dan is er nog het VN-olie-voor-voedselprogramma dat hernieuwd moet worden en waarvoor Unohci verantwoordelijk was. Het programma was bevroren, maar de afgelopen jaren was 60 procent van de bevolking afhankelijk van die hulp. Dat de Veiligheidsraad het gistermiddag vernieuwde, is alleen van onmiddellijk belang voor het noorden, zegt Wimhurst. De rest van het land blijft voorlopig afhankelijk van noodhulp.

Zoals het er nu uitziet, is de oorlog niet binnen een paar dagen voorbij. Dat baart de hulporganisaties grote zorgen, zegt Carel de Rooy. Hij staat aan het hoofd van Unicef in Bagdad en heeft zijn kantoor verplaatst naar Amman. 'We schatten in dat de mensen voor zo'n zes weken eten in huis hadden. Dat betekent dat als de oorlog nog vijf weken duurt en het voedsel opraakt, we een enorme crisis tegemoet kunnen zien.'

De bezorgdheid over de iets langere termijn betekent natuurlijk niet dat er nu nog geen humanitaire problemen zijn. De Rooy en andere hulpverleners maken zich grote zorgen over de watervoorziening, vooral in het zuiden maar ook in Bagdad, waar een deel van het waternetwerk is ontregeld door de zware bombardementen.

De Jordaanse hoofdstad Amman is een van de centra geworden voor de humanitaire hulpverlening aan Irak, zodra die op gang kan komen. Een hele batterij VN-organisaties geeft dagelijks een briefing in het chique Intercontinental Hotel.

Alle grote hulporganisaties, zoals Unicef, het Internationale Rode Kruis en het Wereldvoedselprogramma, hebben voorraden klaarstaan in Jordanië. Sommige hebben ook in Koeweit en Iran al de nodige voorbereidingen getroffen.

Het grote probleem is de veiligheid. Het Rode Kruis zou graag konvooien sturen om bijvoorbeeld de ziekenhuizen in Bagdad te bevoorraden. De weg is echter onveilig en het Rode Kruis vertrekt alleen als het met alle strijdende partijen heeft overlegd.

Artsen zonder Grenzen heeft wel een konvooi van twee vrachtwagens naar Irak gestuurd, met 'lokale' chauffeurs. Muïn Kassis, woordvoerder van het Rode Kruis, haalt zijn schouders op. 'Natuurlijk juichen wij het toe dat mensen hulp sturen. Wij hebben onze procedures en onze verantwoordelijkheden.'

Het gaat tot dusver niet allemaal even goed voor het Rode Kruis. In Safwan, bij Umm Qasr in het zuiden van Irak, is een konvooi van de Koeweitse Halve Maan vrijwel totaal leeggeroofd te midden van enorme chaos en 'mensonterende' beelden op televisie van hordes die zich hongerig op de voorraden stortten. 'Wij wisten niets van dat konvooi', zegt Muïn Kassis.

In Basra heeft het Rode Kruis wel een succes geboekt. Door de zaken af te stemmen met alle partijen, inclusief de Amerikanen en Britten, kon een team een waterzuiveringsinstallatie deels herstellen. De helft van de bevolking heeft weer toegang tot redelijk schoon drinkwater. Ook in Bagdad heeft het Rode Kruis de watervoorziening gedeeltelijk hersteld.

Toch heerst in Amman een enorm gevoel van frustratie onder de hulpverleners, zegt Wimhurst van Unohci. 'Wij hebben nog altijd duizenden Iraakse medewerkers die proberen de programma's draaiend te houden. Alleen de internationale mensen zijn teruggetrokken naar de periferie. Dat steekt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden