Hulpverleners gaan eerder ingrijpen bij veel spijbelen: 'Verzuim is een epidemie'

Leerplichtambtenaren en hulpverleners gaan eerder ingrijpen als een leerling veel lessen mist. Door preventieve maatregelen hopen ze dat het schoolverzuim en het aantal thuiszitters afneemt.

Een leerplichtambtenaar aan het werk in Rotterdam. Beeld ANP

In het schooljaar 2015-2016 kwamen er bij gemeenten ruim 68 duizend meldingen binnen van leerlingen die ongeoorloofd afwezig waren geweest. Het betreft hier geen thuiszitters, maar leerlingen die in een periode van vier weken zestien lesuren of meer hadden gemist.

In werkelijkheid is het verzuim waarschijnlijk nog veel groter. Kinderen die ziek gemeld worden, bijvoorbeeld vanwege psychische klachten, hoeven namelijk niet bij leerplicht gemeld te worden.

'Een epidemie' noemt Marc Dullaert de hoeveelheid ongeoorloofd verzuim. De aanjager van het Thuiszitterspact maakt zich dan ook zorgen. 'Schoolverzuim is vaak een teken dat er meer aan de hand is. Een kind wordt gepest, is in rouw of zijn ouders beleven een vechtscheiding.' Hij benadrukt dat deze groep kinderen 'aspirant-thuiszitters' zijn.

Om het verzuim terug te dringen, bracht Dullaert leerplichtambtenaren en hulpverleners bij elkaar. Nu lanceren onder meer leerplichtkoepel Ingrado, het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid en GGD GHOR Nederland een actieplan, waarin ze schrijven beter te gaan samenwerken.

Een leerplichtambtenaar praat met een leerling. Er zal nu sneller in actie worden gekomen als een kind veel wegblijft. Beeld ANP

Ellende voorkomen

'We moeten de jeugdarts niet alleen bij de GGD neerzetten en de leerplichtambtenaar niet alleen het gemeentehuis', zegt directeur Carry Roozemond van Ingrado. 'Ze moeten naar de scholen toe om daar te horen hoe het met de leerlingen gaat.'

Zo kan veel ellende voorkomen worden, denkt Roozemond. Want als gemeenten niet weten hoeveel jongeren problemen hebben en welke hulp zij nodig hebben, dan kopen ze misschien de verkeerde behandelingen in bij de geestelijke gezondheidszorg. 'Zo krijg je wachtlijsten, wanhopige ouders en leerkrachten die zeggen: met dit gedrag komt deze leerling mijn klas niet meer in. En dan komt een kind thuis te zitten.'

Nu gebeurt er vaak weinig om verzuim te voorkomen, zegt Dullaert. 'Sommige scholen proberen een oplossing te vinden voor de leerling, maar de meeste doen niets. Die melden het verzuim bij de gemeente en daarmee is het afgedaan.' Ook gemeenten zijn niet altijd even actief bij het aanpakken van verzuim, zegt de voormalig Kinderombudsman.

Jozias van Aartsen, toen nog burgemeester van Den Haag, neemt de absenten op in de klas van school De Haagse. Van Aartsen bezocht de school in het kader van de zesde editie van de Dag van de Leerplicht. Beeld ANP

'Zwakke gevallen'

Het gevolg is dat deze kinderen uiteindelijk veel zorg nodig hebben. 'Ze worden zware gevallen', zegt Dullaert. 'Dat is niet goed voor de kinderen zelf, maar het is ook veel duurder voor de gemeente.'

Op sommige plekken werken scholen, leerplicht en hulpverleners overigens wel goed samen. Zo is het ziekteverzuim in West-Brabant in enkele jaren gehalveerd. 'De scholen hier wachten niet meer tot de cijfers kelderen, een kind blijft zitten en de schoolloopbaan dreigt te stokken', zegt jeugdarts Yvonne Vanneste van de GGD West-Brabant. 'Ze proberen problemen snel te signaleren.'

De school gaat vervolgens eerst zelf in gesprek met de leerling en zijn ouders. Levert dat niets op, dan wordt de jeugdgezondheidszorg erbij betrokken. 'Ik heb ze dan binnen een paar dagen op consult', zegt Vanneste, die promoveerde op een zelf ontwikkelde methodiek om verzuim te voorkomen. Samen bekijken ze vervolgens wat een kind nodig heeft om weer naar school te gaan. 'Zo voorkomen we dat iemand verder afglijdt.'

In het schooljaar 2015-2016 kwamen er bij gemeenten ruim 68 duizend meldingen binnen van spijbelen. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.