Hulpverlener krijgt vaak te maken met geweld

Ruim de helft van al het ambulance-, politie- en brandweerpersoneel is weleens met geweld tegen zichzelf of een collega geconfronteerd. Bijna 60 procent van de toeschouwers grijpt daarbij niet in, uit angst zelf ook slachtoffer te worden. Dat blijkt uit een peiling van onderzoeksbureau Trendbox onder 12 duizend Nederlanders van 16 jaar en ouder.

AMSTERDAM - Meer dan driekwart van de ambulancemedewerkers, 73 procent van de politie en 44 procent van het brandweerpersoneel is weleens uitgescholden, bedreigd, mishandeld of bespuugd. Bij een op de vier hulpverleners is dit vaker dan eens voorgekomen. Daarvoor zijn meerdere oorzaken, zoals dronkenschap, irritatie als hulpverleners laat arriveren, ramptoerisme en het moedwillig ondermijnen van het gezag van politie of brandweer.


Om een 'denkomslag' bij het publiek te bewerkstelligen, is gisteravond de grootscheepse campagne 'Handen af van onze hulpverleners' gelanceerd. Met tv-spots, radiocommercials en posters in abri's tracht de Stichting Ideële Reclame SIRE het geweld tegen hulpverleners terug te dringen. Het tijdstip van de campagne is gekozen om vooral het geweld in de nacht van Oud en Nieuw te reduceren. 'Tijdens die nacht komen alle soorten geweld tegen hulpverleners in alle hevigheid samen', zegt projectleider Hans Peters van SIRE.


Hoewel geweld tegen overheidsinstanties licht daalt, neemt het in de perceptie van de Nederlanders toe, constateert Trendbox. Van alle Nederlanders die weleens politie, brandweer of ambulance in actie hebben meegemaakt, was een op de vijf getuige van agressie of geweld jegens de ambtenaren. In werkelijkheid is de agressie jegens hulpverleners bij overheidsdiensten licht gedaald ten opzichte van voorgaande jaren, blijkt uit onderzoek van DSP-groep naar alle dienstverleners met publieke taken (waaronder ook onderwijs, arbeidsinspectie en treinpersoneel). Het percentage slachtoffers nam af van 65 procent in 2009 tot 59 procent dit jaar. Alleen bij de sociale diensten is een forse stijging (8 procentpunt) van agressie en geweld gemeten.


De meeste slachtoffers (64 procent) geven aan dat ze geen last hebben van de bedreigingen. De rest (36 procent) zegt dat dit wel het geval is. Van hen heeft ruim een kwart last van spanningen, 12 procent gaat met minder plezier naar het werk en bij een op de twintig slachtoffers leidt het tot slechter functioneren, psychische klachten of ziekteverzuim.


'Hij beet me tot bloedens toe in mijn schouder'

Politieman Hans G. (52): 'Ik zit sinds 2007 ziek thuis als gevolg van agressie op het werk. Ik ben er vaak mee geconfronteerd, eerst bij de marechaussee, waar ik als 17-jarige begon, daarna bij de gemeentepolitie en vervolgens bij de recherche. Ik verrichte met een collega eens een aanhouding van een Antilliaan en binnen drie minuten stonden twintig Antillianen ons te bedreigen. Dan moet je net doen of je niet bang bent en maar hopen dat je assistentie op tijd komt. Het gebeurt heel vaak: als je iemand aanhoudt, komen omstanders verhaal halen. Bij een brassband-festival sprak mijn collega eens iemand aan waarna de stemming omsloeg en iedereen zich tegen ons keerde.


'Maar mijn psychische klachten begonnen eind jaren '80, toen ik in gevecht raakte met een forse kerel. Ik hing om zijn nek op zijn rug, maar hij beet me tot bloedens toe in mijn schouder. Het was in de tijd dat aids net bekend was en we wisten dat bloed-bloedcontact fataal kan zijn. De incubatietijd was zes maanden, dus ik heb heel lang met angst rondgelopen dat ik aids had.


'Later haalde ik eens mijn hand open tijdens een gevecht met een gedetineerde van wie ik wist dat hij aids had. Doodsbang was ik. Ik was net getrouwd, maar mocht zes maanden geen seks hebben.


'Je bent als politieman voortdurend op je hoede. Ik ging handschoenen dragen en kocht schoenen met stalen neuzen. Ik viel af, van 94 naar 62 kilo. Toen ik het niet meer volhield, hebben psychologen in het AMC geconstateerd dat ik lijd aan een posttraumatische stresstoornis.


Dat krijg je dus, als je 35 jaar wroet in het schuim van de maatschappij.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden