Hulporganisaties: werkelijke aantal te evacueren Afghanen veel lager dan cijfers die kabinet verspreidt

Hulporganisaties en vrijwilligers hebben woensdag een inventarisatie aan de Tweede Kamer aangeboden over de aantallen nog te evacueren Afghanen die voor Nederlandse organisaties hebben gewerkt. Volgens hen gaat het om enkele honderden mensen, met hun kerngezinnen erbij hoogstens een paar duizend. De eerste dode onder de achterblijvers zou al zijn gevallen.

Arnout Brouwers
Afghanen wachten bij het Hamid Karzai International Airport in Kabul. De foto is gemaakt op 21 augustus, toen Afghanen die voor buitenlandse organisaties hadden gewerkt en vreesden voor represailles van het nieuwe Talibanregime, nog op het nippertje konden worden geëvacueerd.  Beeld Jim Huylebroek / Hollandse Hoogte / The New York Times Syndication
Afghanen wachten bij het Hamid Karzai International Airport in Kabul. De foto is gemaakt op 21 augustus, toen Afghanen die voor buitenlandse organisaties hadden gewerkt en vreesden voor represailles van het nieuwe Talibanregime, nog op het nippertje konden worden geëvacueerd.Beeld Jim Huylebroek / Hollandse Hoogte / The New York Times Syndication

Het kabinet houdt het daarentegen op ‘vele tienduizenden mensen’, tot ergernis van deze hulporganisaties.

De organisaties en vrijwilligers maken in hun brief aan de Kamer, die in wezen een noodkreet is, ook gewag van de dood van de vader van twee geëvacueerde Afghanen. ‘Van twee broers die geëvacueerd zijn, is het hun ouders niet gelukt op het vliegveld te komen. Daarna vond er een inval van de Taliban plaats waarbij de vader is vermoord. De rest van het gezin is gewond en doodsbang.’

Een eerdere brief van onder meer Vluchtelingenwerk aan de drie meest betrokken ministeries (Buitenlandse Zaken, Defensie en Justitie en Veiligheid), met het aanbod gezamenlijk te kijken hoe tot een werkbare evacuatielijst voor deze mensen kan worden gekomen, bleef de afgelopen tien dagen onbeantwoord. Zeer recentelijk is wel eindelijk contact opgenomen met een aantal hulporganisaties.

Weken geleden gaven hulporganisaties ook al te kennen dat het volgens hen om beheersbare aantallen Afghanen ging die volgens de breed gesteunde motie van het D66-Kamerlid Salima Belhaj hulp moeten krijgen bij de evacuatie. Dat leidde toen niet tot een uitnodiging van de betrokken ministeries om hun informatie te delen. In de brief aan de Tweede Kamer schrijven Vluchtelingenwerk, Cordaid, Free Press Unlimited, oud-militair vakbondsvoorzitter Anne-Marie Snels en Jan Gras (van de vrijwilligersgroep die de Afghaanse medewerkers van de EU-politiemissie Eupol op de kaart heeft gezet): ‘In plaats van dat het kabinet de evacuatieverzoeken doorloopt en met ons samenwerkt om mensen in kaart te brengen die gevaar lopen door hun werk met en voor Nederland schermt het met ongefundeerde grote aantallen.’

‘Op basis van onze rondgang, onder andere bij ontwikkelingsorganisaties, kennisinstellingen en diasporaorganisaties met nog achtergebleven medewerkers in Afghanistan’, schrijven de hulporganisaties en vrijwilligers, ‘constateren we dat het totale aantal nog te evacueren personen een fractie is van de aantallen die in de media circuleren.’ De bevindingen zijn woensdag toegelicht in een videogesprek met parlementariërs.

Op basis van gesprekken met driekwart van de evacués in de noodopvanglocaties is het volgens de auteurs duidelijk dat er ‘circa 200 kerngezinsleden’ van hen zijn achtergebleven in Afghanistan. Ook is er zicht op 78 statushouders wier gezinsleden nog in Afghanistan zijn. ‘Los daarvan schatten we in dat er enkele tientallen oud-medewerkers van de Eupol-missie zijn achtergebleven. Daarnaast hebben we ongeveer 150 mensen in beeld die gewerkt hebben voor en met Nederlandse ngo’s of media.’

Lethargie

Volgens de betrokken organisaties en vrijwilligers hanteert het kabinet ‘een aanpak die leidt tot lethargie en het onterechte beeld van een onmogelijke klus’. ‘Om dat te doorbreken zijn we zelf maar aan de slag gegaan’, schrijven ze. Ze voegen eraan toe dat deze inventarisatie niet compleet is: onduidelijk is bijvoorbeeld hoeveel oud-medewerkers defensie nog in beeld heeft.

Oud-vakbondsvoorzitter Snels: ‘Onze cijfers rechtvaardigen geen aanpassing of inperking van de motie-Belhaj. Je hebt het immers niet over tienduizenden mensen, laat staan 100 duizend, maar over enige honderden oud-collega’s die onder de motie Belhaj vallen.’

De Tweede Kamer wacht op een kabinetsbrief over de voortgang van de evacuatie. Minister van Buitenlandse Zaken Ben Knapen zei deze week dat Nederland ‘niet op zijn handen zit’, en woensdag werd bekend dat enkele tientallen Afghanen over land Pakistan bereikt hebben, ‘met assistentie van Buitenlandse Zaken’. Deze week heeft Knapen ook met zijn Duitse collega Heiko Maas overlegd over samenwerking bij de evacuatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden