Hulpgeld vanaf 2014 ook naar militaire missies

Ontwikkelingsgeld mag voortaan ingezet worden om militaire missies en soldaten te betalen. Vanaf 2014 wordt jaarlijks 250 miljoen euro beschikbaar gesteld uit de begroting van PvdA-minister Ploumen (Ontwikkelingssamenwerking) voor vredesmissies en 'crisisbeheersingsoperaties', zoals de ISAF-missie in Afghanistan, 'anti-piraterijoperaties' in Afrika en 'internationale terrorisme- en criminaliteitsbestrijding'.

Militairen in Burundi krijgen training van Nederlandse instructeurs, februari 2013. Foto anp

Dit staat in een conceptbrief van het kabinet aan de Tweede Kamer, die in het bezit is van de Volkskrant. Het plan wordt naar verwachting vrijdag voorgelegd aan de Ministerraad, maar is op 5 juli al afgestemd tussen Ploumen en de ministers Opstelten (Veiligheid en Justitie), Hennis (Defensie) en Timmermans (Buitenlandse Zaken).

In het regeerakkoord is reeds aangekondigd dat Ploumens departement het zogenoemde Budget Internationale Veiligheid (BIV) gaat beheren, maar de exacte bestemming van het geld was tot nu toe onderwerp van stevig debat. Met de brief lijkt een eind gekomen aan maandenlang getouwtrek tussen VVD en PvdA over de miljoenenpot. Tot nu toe vond vooral de VVD dat het geld ingezet kon worden voor vredesmissies en zelfs de 'Patriotmissie' in Turkije. De PvdA was daar veel terughoudender in en hamerde op 'ontwikkelingsrelevantie'.

In de brief staat nu dat het budget bedoeld is voor de 'bescherming van de burgerbevolking, het voorkomen of beheersen van humanitaire crises en het bevorderen van duurzame veiligheid en stabiliteit'. In veel gevallen is daarvoor 'de inzet van zowel civiele als militaire capaciteiten vereist', schrijft het kabinet.

'Militarisering'
Huidige militaire missies in onder meer Afghanistan, Zuid-Soedan en Somalië worden beschouwd als goede voorbeelden van operaties die uit het BIV-fonds betaald kunnen worden. Het kabinet kiest er nadrukkelijk voor om niet alleen ontwikkelingswerk te financieren uit de geldpot. Ook bijkomende kosten, zoals de inzet van 'transportvliegtuigen' en de 'beveiliging van diplomaten en ambassades' mogen in de toekomst met hulpgeld worden gefinancierd. Vooraf wordt geen verdeling gemaakt binnen het budget welk deel aan wat moet worden besteed. Zeker is wel dat er geen noodhulpactiviteiten worden bekostigd uit het fonds.

Ontwikkelingsorganisaties waarschuwen al langer voor de risico's van de 'militarisering van hulp'. Het Rode Kruis noemde tijdens een recentelijke hoorzitting in de Tweede Kamer de inzet van militairen bij hulpprojecten nog potentieel 'gevaarlijk'. Burgers die hulp accepteren van militairen worden in de praktijk soms aangevallen door andere strijdende partijen. Ook hulpverleners lopen gevaar, omdat rebellen hen soms verwarren met vijandelijke militairen.

Keihard onderhandelen
In het vakblad Vice Versa noemde Jan Gruiters, algemeen directeur van IKV Pax Christi, het BIV onlangs nog een 'lakmoesproef' voor minister Ploumen. Zij zou 'garant moeten staan voor de ontwikkelingsrelevantie ervan (...). De minister zal daarvoor keihard moeten onderhandelen met haar collega-ministers.'

De rechtvaardiging binnen de PvdA om in te stemmen met de huidige invulling van het fonds, is onder meer dat de partij graag wil bijdragen aan toekomstige vredesmissies in Afrika, zoals Mali, welke ook uit de BIV-geldpot betaald kunnen worden. Het kabinet onderzoekt momenteel de 'mogelijkheid en wenselijkheid' van een bijdrage aan de VN-missie in Mali. Daarover wordt na de zomer een besluit verwacht.

Meer over