Hulp is hard nodig in Afghanistan, maar hoeveel risico moet je nemen om die te geven?

Miljoenen Afghanen zijn afhankelijk van internationale hulpverlening, maar al jaren worden hulporganisaties aangevallen door zowel de Taliban als Islamitische Staat. Woensdag werd het kantoor van Save the Children belaagd en vielen er zeker zes doden. 'Het besef dringt steeds meer tot ons door: wij zijn een doelwit', vertelt Joji Tokeshi, die in Kabul het kantoor van de Nederlandse organisatie Cordaid leidt.

Rode Kruis-medewerkers dragen een gewonde Afghaan Beeld epa

Het veiligheidsvraagstuk bepaalt dan ook het ritme van zijn hele dag. Boodschappen heeft Tokeshi al jaren niet meer zelf gedaan, en het is uitgesloten dat hij over straat kan lopen. 'Bij elke rit die we maken, vragen we ons af of we in een gepantserde wagen met ons logo moeten rijden, of voor een afgetrapte auto moeten kiezen waarin we niet opvallen', vertelt Tokeshi via Skype. 'Als je onderweg kebab zou willen eten - en die eetstalletjes kom je hier overal tegen - dan mag dat niet. Je kunt na aankomst hooguit aan de chauffeur vragen of hij een portie voor je wil halen.'

Ondanks alle maatregelen zijn incidenten nooit uit te sluiten, zo bleek woensdag weer. Om negen uur 's morgens blies een zelfmoordterrorist een auto op bij de ingang van het kantoor van Save the Children, waarna een groep gewapende mannen het terrein op stormde. In de loop van de dag wisten politie en leger zo'n 45 mensen te bevrijden die zich in de kelder van het gebouw hadden verscholen. Pas aan het einde van de middag was de aanval voorbij. Zeker zes mensen kwamen om het leven, onder wie drie medewerkers van Save the Children zelf. De organisatie schort haar werk in Afghanistan tijdelijk op.

Tokeshi, die al twaalf jaar in Afghanistan werkt, heeft geleerd dat je niet in paniek moet raken bij dergelijk nieuws. 'Je wilt meer betrouwbare informatie, want er zijn altijd zoveel geruchten. In dit geval is het bijvoorbeeld heel belangrijk om uit te zoeken waarom Save the Children het doelwit was. Daarna ga je in overleg: wat kunnen we doen om onze veiligheid verder te waarborgen?'

Afghaanse veiligheidstroepen inspecteren de aangevallen compound van Save the Children in Jalalabad Beeld afp

Rampjaar 2017

Weggaan is vrijwel nooit een optie, zegt Sanela Bajram Basic van het Internationale Rode Kruis (ICRC). Voor die organisatie was 2017, met zes doden en drie ontvoeringen, een rampjaar, maar dat was geen reden om uit het land te vertrekken: 'Een enkele keer zet je tijdelijk een project stil', vertelt ze over de telefoon vanuit Genève, 'maar we geloven dat mensen onder alle omstandigheden recht hebben op medische zorg. En die geven wij - juist als het moeilijk is. Incidenten waarbij internationale organisaties betrokken zijn, trekken veel aandacht, maar de bevolking lijdt het meest onder het geweld.'

In totaal staan er bij de Afghaanse overheid zo'n 2.300 hulporganisaties geregistreerd, waarvan 300 internationale. Hier werken in totaal 80.000 mensen, van wie maar een klein deel afkomstig is uit het buitenland. Elke ngo drijft dus op de lokale staf, en werkt weer samen met lokale organisaties. 'Deze mensen lopen evengoed gevaar', zegt Tokeshi. 'Vaak werken ze in gebieden die zo gevaarlijk zijn, dat wij er niet kunnen komen. En als de grond onder mijn voeten te heet wordt, kan ik op het vliegtuig stappen, maar zij moeten blijven. Daar is iedereen zich van bewust: onze hoofdkantoren in het westen, en de lokale medewerkers zelf. Maar zij willen zelf heel graag dat hun land wordt opgebouwd, dat de situatie hier verbeterd. Wij proberen hen daarbij te helpen.'

Juist die intensieve samenwerking maakt het werk voor Tokeshi, ondanks alle risico's, zo waardevol. 'Ik ben 61, ik zou op dit moment eigenlijk sashimi moeten eten, thuis in Tokio. Maar de veerkracht die ik elke dag weer zie, het idee dat het in de toekomst beter kan zijn, houdt me hier.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden