Hulp Filipijnen: dag lang reizen voor twee kilo rijst

De één probeert de getroffen bevolking op de Filipijnen te voorzien van voedsel, eten en onderdak. De ander reist met mobiele klinieken het eiland Leyte af om slachtoffers de noodzakelijke medische assistentie te verlenen. Twee Nederlandse hulpverleners doen verslag vanuit de stad Ormoc op het eiland Leyte. 'Er moeten constant afwegingen gemaakt worden.'

Een Amerikaanse helikopter levert hulpgoederen af in Ormoc.Beeld afp

In Ormoc, een stad met zo'n 190.000 zielen, is de City Hall omgetoverd van een plek waar je rijkelijk kunt shoppen tot een opvangcentrum voor internationale hulporganisaties. 'Er loopt van alles rond', vertelt noodhulpcoördinator Nok van de Langenberg. 'Soldaten van wel vijf verschillende nationaliteiten, waaronder Australiërs en Amerikanen. Lokale ngo's, internationale ngo's, grote hulporganisaties, lokale initiatieven.' Ook de organisatie waar Van de Langenberg voor werkt, ngo CARE, heeft er een improvisatorisch kantoor toegewezen gekregen.

Even verderop in de stad ligt het gemeentehuis. Dat dient nu als opslagplek voor hulpgoederen. Kilo's rijst, blikken sardientjes, biscuitjes, medicijnen, noodtenten - het ligt er allemaal keurig opgeslagen. Volgens Van de Langenberg is er zelfs bijna geen plek meer voor nieuwe leveringen.

Aan hulpgoederen en hulpvaardige handen dus geen gebrek. Maar voeg je die twee elementen samen, dan is er een probleem. Want probeer die overdaad aan goederen maar eens bij de juiste mensen te krijgen. En probeer maar eens te bepalen wie welk onderdeel van de hulp op zich neemt. Logistieke rompslomp is, zo zal elke hulpverlener direct toegeven, geen onbekend gegeven tijdens grote rampen. Of het nu een tsunami, aardbeving of een tyfoon betreft.

'Er moeten constant afwegingen gemaakt worden', aldus Van de Langenberg. 'Verstrekken we metalen of plastic golfplaten voor de opbouw van huizen? Plastic platen zijn goedkoper, maar gaan minder lang mee. Nog zo iets: leveren we alleen rijst of ook blikjes met bonen? En hoeveel kilo? Gebruikelijk is dat we 20 tot 25 kilo aan voedsel per gezin verstrekken, maar nu leveren we maar vijf kilo zodat meer mensen geholpen kunnen worden.' Dat betekent inderdaad wel dat gezinnen sneller door hun voedselvoorraden heen zijn.

Van de Langenberg: 'Ik sprak gisteren twee vrouwen die de halve dag hadden gelopen om in Ormoc twee kilo rijst op te halen voor hun gezin. Die moesten dus ook de halve dag weer teruglopen. Die mensen verbranden alleen al met die wandeling heel veel calorieën. Maar feit is ook dat de afgelegen gebieden nog altijd heel moeilijk bereikbaar zijn en er op dit moment dus even geen andere keuze is.'

Een militair vliegtuig vliegt over Tacloban, de gehavende provinciehoofdstad van het eiland Leyte.Beeld afp

Diarree, ontstoken wonden, chronisch zieken
Wie wel al zoveel mogelijk in de afgelegen gebieden komt, zij het met de nodige moeite, is Karla Bil. De Nederlandse verpleegkundige werkt voor Artsen Zonder Grenzen en heeft Ormoc als uitvalsbasis. Daar heeft ze sinds kort een hotel mét ontbijt - ongekende luxe na dagenlang zonder vast onderdak rondgezworven te hebben.

Met fourwheeldrives proberen Bil en haar team de omliggende dorpen te bereiken. Daar is de medische nood vaak het hoogst, omdat hele klinieken zijn weggevaagd en er geen medisch personeel beschikbaar is. 'Tachtig procent van de ziekenhuizen op het eiland Leyte is verwoest', aldus Bil. 'Er is dus sterke behoefte aan nieuwe bevoorrading. Wij proberen nu zo goed als mogelijk medische apparatuur te herstellen en medicijnen aan te leveren. Ook zorgen we ervoor dat mensen schoon drinkwater hebben.'

Bil, die voor het eerst naar een natuurramp is uitgezonden, heeft al van alles voorbij zien komen: kinderen met hevige diarree na het drinken van vervuild water, mensen met wonden die zijn gaan ontsteken, chronisch zieken die al dagen niet hun noodzakelijke medicijnen hebben gehad en veel getraumatiseerde mensen. 'Hun huizen zijn verwoest, ze zijn familieleden kwijtgeraakt en zitten nu vaak met honderden in een evacuatiecentrum of klaslokaal. Dat maakt de stress alleen maar groter. We merken ook dat kinderen heel erg bang zijn voor storm en regen.'

Artsen Zonder Grenzen heeft op dit moment 160 internationale hulpverleners ingezet op de Filipijnen, waaronder verpleegkundigen, artsen, psychologen en mensen die het logistieke gedeelte onder hun hoede hebben. De organisatie werkt met mobiele klinieken en zet vandaag zijn eerste opblaasbare ziekenhuis op in Tacloban, de zwaar verwoeste provinciehoofdstad van het eiland Leyte.

Het medische personeel staat voor de nodige uitdagingen. Er is bijvoorbeeld geen elektriciteit, waardoor apparatuur niet aangesloten kan worden. Vaccinaties kunnen bovendien niet gekoeld bewaard worden. En juist die vaccinaties zijn op dit moment belangrijk, vertelt Karla Bil. 'Er is onder dit soort erbarmelijke toestanden een verhoogde kans op een uitbraak van mazelen en tetanus.'

Coördinatie kost tijd
Nok van de Langenberg van CARE is ondanks alle zorgen en gebreken hoopvol gestemd over het verloop van de internationale hulpactie. 'Ik ben nog niet tevreden, maar het gaat wel de goede kant op', zegt hij.

Kritiek van met name kleine, particuliere organisaties die stellen dat de internationale hulpverlening veel te langzaam op gang komt (terwijl zij het wel voor elkaar kregen om de eerste dagen na de ramp afgelegen gebieden te bereiken) wuift hij weg. 'We hebben een moeilijk vak, vooral als je alles professioneel wilt regelen. Er komt veel coördinatie bij kijken en dat kost tijd. Het is logisch dat we ons niet meteen op de kleine eilandjes richten als het dagen duurt om daar te komen en er op grotere eilanden veel meer mensen in nood zitten. Neemt niet weg dat kleine initiatieven ook heel veel kunnen bereiken, als ze maar de juiste lokale contacten hebben. Als zij wel op die kleine eilanden kunnen komen, dan zijn we daar alleen maar blij mee.'

Franse medewerkers van Artsen Zonder Grenzen verzamelen noodgoederen voor de Filipijnen.Beeld afp
Een lokale arts verleent medische hulp aan de tyfoonslachtoffers.Beeld afp
Mensen in Ormoc staan in de rij om tickets voor de ferry te krijgen die hen naar minder gehavend gebied kan brengen.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden