Huiswerk op school

Docenten doceer

Ferry Haan suggereert (O&D, 19 maart) dat het slagingspercentage onder scholieren toeneemt wanneer zij weer netjes huiswerk gaan maken. Volgens hem neemt scholing geen prominente plaats meer in in het leven van de scholier. Hij oppert om scholieren huiswerk op school te laten maken. Vanuit het perspectief van een docent is dit een begrijpelijke eis: het moet vreselijk vervelend zijn wanneer in een klas van dertig kinderen slechts een paar hun huiswerk gedaan hebben.


Als ex-scholier kan ik echter vertellen dat het geen zin heeft om pubers langer op school te houden. De Tweede Fase verwacht van de scholier dat hij of zij zelfstandig leert werken. De meeste scholieren lukt dit echter niet. Wel zijn de lessen zo ingedeeld dat de docent hooguit 10 minuten aan het woord is en er vervolgens van de klas verwacht wordt dat zij zelfstandig gaat werken.


Gevolg is dat van de dertig kinderen er vijf ook echt aan het werk gaan en de rest uit zijn neus zit te eten. De meeste leerlingen kunnen zich beter concentreren in een stille omgeving zonder leeftijdgenoten om zich heen, zoals een mediatheek of gewoon thuis.


Maar de meest productieve lessen zijn de lessen waarbij de docent voortdurend aan het woord was. Dat waren ook de lessen waarvoor het minste huiswerk gemaakt hoefde te worden. Van deze lessen heb ik wel meer geleerd dan van de 'zelfstudie'-lessen. Dus misschien is het wel beter om de docent weer wat langer aan het woord te laten?


N. Tesselaar, Wageningen


Onbegaanbare weg

Laat pubers onder toezicht huiswerk op school maken, betoogt Ferry Haan (O&D, 19 maart). Evenmin als het studiehuis een begaanbare weg is voor pubers, is dit de juiste weg en schiet Haan door naar het andere uiterste. Op enig moment zal een leerling moeten leren verantwoording te nemen voor zijn leerproces en als hij dat niet doet, moeten leren wat de consequenties daarvan zijn.


De middelbare school is hiervoor een geschikt moment. Relatief veilig, want veel aandacht voor het individu en het ergste wat kan gebeuren is een klas een jaar overdoen. Ik ken mensen die daarna heel goed terecht zijn gekomen; juist door het ervaren van de consequentie van hun handelen.


Ten tweede geeft Haan blijk van weinig besef van de werkzaamheden van een docent. In het door hem gewenste model zou een docent terwijl deze surveilleert in de huiswerkklas zijn administratieve werk kunnen doen en daarmee net als de leerling met een lege agenda naar huis gaan.


Alsof de werkzaamheden naast het lesgeven louter eenvoudige administratieve handelingen zijn. Misschien is dat bij Haan het geval, maar bij mij en mijn collega's ligt dat toch echt anders. Bovendien vraagt toezicht houden ook aandacht en lukt het mij niet om serieuze andere werkzaamheden te doen tijdens een surveillance.


Ook de lege agenda voor de leerling is een illusie, want naast het reguliere maakwerk zal er ook voorbereid moeten worden voor een proefwerk. Het lijkt mij niet goed om leerlingen te dwingen dat te doen in een lokaal. En wanneer is in dat geval de leerling aantoonbaar klaar? Kortom een slecht idee van Haan, waarbij hij de niet-lesgebonden taken van de docent volledig onderschat.


Jan Hollebeek, Apeldoorn


Niet aan het handje

Ik las het stuk 'laat puber huiswerk op school maken' van Ferry Haan. Hierin beargumenteert hij dat de scholen de leerlingen langer op school moeten laten om huiswerk te maken. Immers 'sinds 2006 zijn de slagingscijfers gestaag aan het dalen'. Leerlingen zouden zo betere cijfers halen, en volgens hem ook nog de werkdruk van de docenten verlagen.


Ik ben het hier echter niet mee eens. Volgens mij zijn de schooldagen zo al lang genoeg. Moeten leerlingen dan nu nog steeds aan het handje gehouden worden? Ze zullen toch eens de verantwoordelijkheid moeten leren en merken dat dingen niet goed gaan als je zelf geen inzet toont. Mensen die dat op school niet doen, zullen er later in hun leven ook problemen mee krijgen, dan is het beter als dat nu al wordt opgemerkt.


Bovendien is het ook niet goed voor de leerling. Na zeven uur school is menig scholier opgebrand en wil even pauze. Ze kunnen toch ook de lesuren langer maken en ervoor zorgen dat de leerlingen dan al hun werk maken, dan kom tenminste het gevoel niet op om na school vast te moeten blijven zitten.


'Onderwijs neemt in het leven van een scholier een te onbelangrijke plaats in.' Ook daar ben ik het niet mee eens. Veel leerlingen vinden school zeer belangrijk. Maar we zijn ook geen robots die nog eventjes snel moeten leren hoe ze de economie aan het lopen moeten houden. Natuurlijk is voor ons ook sociale ontwikkeling is belangrijk, juist in de pubertijd.


Dat het de werkdruk van leraren zou verminderen weet ik nou ook zo net nog niet. Volgens Ferry 'bereidt de docent zich voor op de volgende lesdag'. Maar kunnen ze dat wel als ze ondertussen dertig kinderen stil moeten houden die er ook geen zin meer in hebben en de leraar zelf door de dag heen stress heeft opgebouwd? De leraar heeft ook rust nodig


Ik vind dat ze huiswerkhulp mogen aanbieden, wat op veel scholen ook al gedaan wordt, maar het niet moeten verplichten. Problemen zoals slagingspercentages te verhogen of werkdruk te verminderen, los je daar in mijn ogen niet op.


Annelene Schulze (15), 4de klas Stedelijk Gymnasium, Leiden


Ophokken

Ferry Haan maakt in zijn artikel mijns inziens enkele grove inschattingsfouten. Zo betoogt hij dat de oorzaak van het probleem niet bij de '(te) hard werkende docenten' moet worden gezocht. Hard werken heeft niet hetzelfde rendement als deskundig werken. Veel docenten weten echt niet (meer) hoe ze een les van 50 minuten aan een stel pubers moeten geven. Zo is het hun taak die 'slecht presterende leerlingen' te steunen, begeleiden, motiveren door ze goed les te geven.


Onder lesgeven is duidelijk niet begrepen: huiswerk maken (dat ligt ook al besloten in het woord huis). Wat ik van mijn leerlingen hoor, is dat ze vaak 20 minuten les krijgen en de overige 30 minuten vast aan hun huiswerk mogen beginnen!


Lesgeven is volgens mij na binnenkomst eerst het opgegeven huiswerk controleren (gebeurt vaak niet), behandelen (gebeurt vaak niet), daarna de instructie van nieuwe stof en tenslotte vijf minuten voor het einde van de les het nieuwe huiswerk opgeven en in de agenda laten noteren.


Voor de meeste docenten zal de bovenomschreven taak zoveel energie vragen, dat ze echt niet ook nog in 'wisselende beurten' toezicht kunnen houden bij de veredelde (leerlingen krijgen thee!) ophok-uren die Ferry Haan vergelijkt met mijn huiswerkbegeleiding.


Ik loop bij mijn leerlingen langs, motiveer, help inhoudelijk, overhoor, leer ze huiswerktactieken, houd hun gemiddelde bij, heb dagelijks mailcontact met ouders enzovoorts terwijl de 'toezichthouder' van Ferry zijn werk voorbereidt en administratie doet. Ik wens de scholen veel succes met het nieuwe lesgeven.


Jos Schopmeijer, Scharwoude (40 jaar in het onderwijs, geeft nu voor vijfde jaar huiswerkbegeleiding)


Huiswerkparadijs

Hoewel er boven zijn opiniestuk 'Laat de puber huiswerk op school maken' (O&D, 9 maart) staat dat Ferry Haan leraar economie is, zou ik me haast afvragen of hij een school echt van binnen heeft gezien. Om de werkdruk van leraren te verlagen heeft hij namelijk het volkomen wereldvreemde plan gelanceerd om docenten langer op school te laten blijven, om nog langer met hun kwelgeesten (die hun leraren 'bijna doen neervallen') in een lokaal te verkeren.


Naast het een of twee uur extra orde houden in een klas met afgematte (want dit speelt zich allemaal om 4 uur 's middags af) kinderen, en dat is natuurlijk een peuleschil, moet de docent in plaats van gezellig thuis bij de kinderen en de hond met een kop koffie zijn administratieve zaken tijdens het toezicht houden afhandelen. Uiteraard moeten de ouders bijbetalen voor dit verplichte huiswerkparadijs voor hun kinderen.


Er zijn echter enige complicaties: omdat de doorsneeleraar niet tegelijk deskundig is in Frans en natuurkunde kan deze toezichthouder geen hulp bieden als leerlingen vastlopen met hun huiswerk. Om nog maar te zwijgen over leerlingen die eerder klaar zijn met hun huiswerk. Het enige gevolg van dit plan is een verveelvoudiging van het aantal ophokuren. Het is mij dan ook een raadsel hoe dit plan de werkdruk verlaagt of de prestaties verhoogt.


Ik vraag me af wat Haans volgende plan is: alle scholen veranderen in kostscholen, zodat er ook geen leerlingen meer te laat op school komen?


Tysger Boelens (15), Ter Apel


Overhaast

Volgens Ferry Haan werken leraren wel hard en leerlingen niet. Dit lijkt mij een generalisatie, zowel wat betreft de leerlingen als wat betreft de leraren. Ook beweert hij dat meer leerlingen zouden slagen als ze zich serieuzer zouden inzetten. Wie zegt dat het behalen van goede examenresultaten aan de leerlingen ligt en niet aan de leraren?


Misschien is de kwaliteit van de docenten wel achteruitgegaan. Verder meent hij dat onderwijs in het leven van een scholier een te onbeduidende plaats inneemt. Alweer een generalisatie. Iedereen die ik ken zet zich in voor goede schoolprestaties. Natuurlijk zijn sociale contacten ook belangrijk, maar het een hoeft het ander niet uit te sluiten. Vanaf halverwege de middelbare school komt echt het besef wel dat je voor je eigen toekomst bezig bent. Veel leerlingen laten dit misschien niet blijken ('niet cool'), maar ze zijn zich er wel degelijk van bewust.


De oplossing die wordt aangedragen, namelijk dat schooldagen langer moeten worden, zie ik persoonlijk niet zitten.


Rosalie Willemsen (16), Epe


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.