Huisje boompje scheepje-beleggers

Aandelen lijken niet aantrekkelijk na de slechtste beursmaand in twintig jaar. Maar met een alternatief is een belegger mogelijk slechter af....

De kredietcrisis is voor aandelenbeleggers een klein drama. Oktober bijvoorbeeld was voor de AEX de slechtste maand sinds 1987. De index leverde bijna een vijfde van zijn waarde in. Weg van die beurs, dachten veel beleggers de afgelopen jaren al. Ze weken uit naar alternatieve beleggingen.

Hun geld ging naar teakhout, vastgoed, hedgefondsen en schepen. Zulke beleggingscategorieën staan nauwelijks onder toezicht en beloven tegelijkertijd rendementen van tientallen procenten. Tot dit jaar wogen die nog ruimschoots op tegen de nadelen van zulke beleggingen, zoals de geringe verhandelbaarheid en de onduidelijke kostenstructuren.

Maar nu de kredietcrisis overgaat in een ‘normale’ economische crisis, krijgen beleggingen die in verbinding staan met de reële economie, het zwaar. Vier voorbeelden van beleggingen waarbij deelnemers nu niets anders kunnen doen dan hun rit uit te zitten.

Vastgoed-cv’s

Vastgoed-cv’s
Deelnemen aan een commanditaire vennootschap (cv) die zich op vastgoed heeft gestort, een vastgoed-cv, was de afgelopen jaren hot. De combinatie van wiebelende aandelenmarkten en vastgoedondernemers, die volgens bladen als Quote jaarlijks zonder grote moeite rijk werden, trok duizenden beleggers naar vastgoed-cv’s. Daarmee konden ze voor een bedrag van minstens 50 duizend euro – de toezichtsgrens van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) – mede-eigenaar worden van een vastgoedportefeuille.

Vastgoed-cv’s
De meeste vastgoed-cv’s kennen een relatief korte looptijd van drie tot tien jaar. Het rendement voor de particuliere beleggers bestaat uit de huren die de huurders van de panden in de cv maandelijks betalen, plus de eventuele meeropbrengst uit de verkoopwinst bij het aflopen van de cv.

Vastgoed-cv’s
In die laatste component zit in de huidige markt het venijn. De maandelijkse huurpenningen worden door het gros van de huurders nog gewoon overgemaakt, maar er is op dit moment bijna niemand die een kantoorpand en bedrijventerrein wil kopen tegen een redelijke prijs.

Vastgoed-cv’s
De aanbieders van vastgoed-cv’s hebben de opbrengsten van de verkoop echter nodig om hun klanten hun inleg terug te betalen. Dat geeft extra druk in het verkoopproces – met een lagere eindopbrengst als gevolg. Het alternatief, voorlopig niet verkopen, is voor lang niet alle beleggers een aantrekkelijke optie. Door de waardedalingen over de gehele linie moeten veel beleggers juist geld vrijmaken om tekorten elders in hun portefeuille aan te zuiveren.

Scheepvaart-cv

Scheepvaart-cv
De laatste twee jaar zijn vastgoed-cv’s van goede projecten schaars geworden, vertelt cv-specialist Rene Krijthe van vermogensbank Schretlen. Vanaf 2003 zitten de scheepvaart-cv’s door hoge vrachttarieven in de lift. Beleggers werden daarbij mede-eigenaren van een schip, meestal een dat nog gebouwd moest worden. De beleggers zijn in de commanditaire vennootschap doorgaans de stille vennoten die maximaal hun inleg verliezen als het fout gaat.

Scheepvaart-cv
Draait de wereldeconomie op volle toeren, dan zijn de containers niet aan te slepen, varen containerschepen zich een slag in de rondte en hoeven de deelnemers aan een scheepvaart-cv zich geen zorgen te maken.

Scheepvaart-cv
Maar nu economieën her en der langzaam tot stilstand komen, gaat het slecht met de scheepvaart en kelderen de rendementen van de scheepvaart-cv’s. Maar de deelnemers zitten er wel zeven tot tien jaar aan vast.

Scheepvaart-cv
Volgens Krijthe worden de komende twee jaar moeilijk, vooral omdat er dan nog veel nieuwe schepen de markt op komen. Maar als een deelnemer daarvan schrikt, zo doceert Krijthe vriendelijk, dan heeft hij uit het oog verloren dat scheepvaart cyclisch is. ‘Scheepvaart-cv’s die hun rendementsverwachtingen gebaseerd hebben op vroegere hoge markttarieven, gaan het moeilijk krijgen.’

Teakhout

Teakhout
Particuliere beleggers staken de afgelopen 15 jaar in totaal circa 500 miljoen euro in exotische beleggingen, vooral in teakhout. De grootste aanbieders, Terra Vitalis en Goodwood, hebben ieder tientallen miljoenen opgehaald, blijkt uit hun jaarverslagen.

Teakhout
De problemen van de teakfondsen – zoals interne fraude, extreem hoge marketingkosten, zelfverrijking door het management en klimatologische tegenslag in de landen waar het teak groeit – dateren van vóór de kredietcrisis.

Teakhout
Dat maakt de oplossing erg ingewikkeld voor de 10 duizend klanten, die hopen dat hun teakparticipatie nog iets gaat opbrengen.

Teakhout
Bijkomende moeilijkheid is het feit dat toezichthouder AFM sinds dit jaar de teakfondsen onder toezicht heeft, waar zij in het verleden nog zonder controle mochten opereren. De AFM vond de organisatie van de meeste fondsen dermate rammelen, dat die geen vergunning hebben gekregen om door te gaan met de verkoop.

Teakhout
Daarmee behoede de AFM nieuwe klanten voor een miskoop, maar de zittende klanten kregen daardoor tussentijds geen rendementen meer uitbetaald.

Teakhout
Bovendien zijn de teakcertificaten door het stoppen van de verkoop ook niet meer verhandelbaar. Daardoor rest de klanten weinig anders dan de teakrit uit te zitten, en te hopen dat er aan het eind van de looptijd (meestal 20 jaar) nog iets van geld terugkomt.

Hedgefondsen

Hedgefondsen
Er zijn duizenden hedgefondsen, maar er zijn er maar weinig waar particulieren rechtstreeks aan kunnen deelnemen. ‘Logisch’, legt senior analist Tom Arends van beleggingsonderzoeker IRIS uit, ‘want weinig beleggers hebben de 50 duizend euro die voor veel hedgefondsen de minimuminleg is.’ Voor de niet-professionele belegger loopt de kortste weg naar een hedgefonds via een fondsbeheerder zoals Robeco. Door te hedgen dekt of vermindert een fonds risico’s. Beleggen is gokken, hedgen is nadenken, is het idee.

Hedgefondsen
‘Een hedgefonds is een zwarte doos’, zegt Arends, ‘en er is een enorme variatie in zwarte dozen.’ Het is niet eenvoudig te zeggen of beleggers die hebben gekozen voor hedgefondsen, nu massaal in de problemen zitten. De kans is groot dat dit geldt voor beleggers die in een hedgefonds zijn gaan zitten dat zijn beleggingen deels financiert met geleend geld.

Hedgefondsen
Beleggen is spreiden over alpha en bèta, over hoge en lage risico’s en over de korte en lange termijn. Alleen geld stoppen in hedgefondsen is onverstandig. ‘De meeste hedgefondsen zijn na drie jaar weer verdwenen’, zegt Arends.

Hedgefondsen
Bovendien kun je er niet van het ene op het andere moment uitstappen. De gemiddelde wachttijd is drie maanden. Ook kunnen voorwaarden voor onaangename verrassingen zorgen als je even niet oplet. Zo zijn er hedgefondsen die kosten gaan inhouden bij een bepaalde winst.

Hedgefondsen
En als die winst goed is, gooit zo’n hedger er vaak ook nog eens een stevige performance fee van 20 procent bovenop. Als een belegger zo’n hap van zijn winst moet afstaan, is het niet zo vreemd dat hij heimwee krijgt naar die saaie, flexibele, laagrenderende aandelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden