Huisbankier van de Hakkelaar Bij Femis in Baarle-Nassau werd het geld in vuilniszakken naar binnen gedragen

Morgen beslist de rechtbank of de Blaricumse autohandelaar V., beter bekend als de Hakkelaar, nog langer mag worden vastgehouden in de 'superbajes' van Vught....

De meest prominente rekeninghouder van Femis zal morgenochtend, om even voor negen uur, worden afgeleverd bij de Amsterdamse rechtbank. Johan V. zal aan handen en voeten zijn geboeid. Het zicht op de buitenwereld zal hem worden ontnomen door een geblindeerde skibril. Een bewakingseenheid die is uitgerust met automatische wapens is verantwoordelijk voor het transport in een colonne van gepantserde personenwagens.

De Blaricumse autohandelaar, beter bekend als 'De Hakkelaar', wordt ervan verdacht leiding te hebben gegeven aan het verhandelen van enkele honderdduizenden kilo's Pakistaanse hasj. Een groot deel van de opbrengst bracht V. onder bij de Femisbank. Ook voor de aankoop van onder meer smokkelschepen werden overboekingen gedaan in de kantoorvilla van Femis in Baarle-Nassau. Tussen eind 1988 en januari 1991 stortte de bende van de Hakkelaar bij Femis in totaal 68,8 miljoen gulden.

Sinds de oprichting in 1977 was Femis een toevluchtsoord voor bezitters van zwart geld. In haar folder belooft de geldinstelling de rekeninghouders 'financiële privacy'. Over contante stortingen deed men niet moeilijk. Bovendien was Femis de enige Nederlandse bank waar de klanten anoniem rekeningen konden aanhouden, waardoor het traceren van de herkomst van het geld vrijwel onmogelijk werd. Nu wordt langzaam duidelijk waar een deel van dat geld, dat soms met vuilniszakken tegelijk werd binnengedragen, precies vandaan kwam. Waar het geld vervolgens, buiten de rekeninghouders om, naar toe ging weten zelfs de curatoren nog niet.

Een codewoord, dat samen met twee pasjes toegang gaf tot de rekening, mochten de klanten zelf verzinnen. Johan V. en leden van zijn bende deden dat meer dan twintig keer. De Hakkelaar leefde zich uit in zijn liefde voor auto's en geld. Hij bedacht 'BMWWMB', 'AIRBAG' en 'LEKKER'.

Een belangrijk deel van de zaak tegen de Hakkelaar berust op stortingsbewijzen, computeruitdraaien en getuigeverklaringen van medewerkers van Femis. Kroongetuige Abbas deed tegenover twee rechercheurs van de fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst (FIOD) de geldstromen van Johan V. uit de doeken. Johan was traag met betalen, vertelde Abbas. Daarom zocht hij voor Pakistaanse hasj-handelaren andere afnemers in Nederland. Hij legde contact met Henk Orlando R., een Antilliaanse Nederlander met de bijnaam de 'Zwarte Cobra', aan wie hij in totaal achtenhalve ton hasj leverde. Henk Orlando wordt in het rapport Van Traa beschreven als een van de grootste drugshandelaren van Nederland. Hij houdt zich volgens het rapport bezig met de grootschalige import en export van hasj en handel in heroïne, cocaïne en xtc.

Abbas leverde buiten medeweten van Johan V., aan wie hij exclusiviteit voor Pakistaanse hasj beloofde, containers vol aan Henk Orlando. Maar ook die bleek traag van betalen. Abbas klaagde tegenover de FIOD dat Henk Orlando hem nog 15 miljoen gulden schuldig is. Toen deze door Abbas werd bewogen tot een deelbetaling stuurde hij vanuit Canada twee Mercedessen 500 SL naar de familie van Abbas in Dubai. Orlando kende de weg in Canada goed, onder meer via een autohandel die hij er volgens Abbas bezit.

Abbas kon van de Canadese connectie van Henk Orlando profiteren toen de Hakkelaar hem berichtte dat de opbrengst van een grote Canadese partij lag opgeslagen, cash, in een speciaal daarvoor gehuurde stash, een villa in Canada. Zijn deel moest Abbas zelf maar ophalen. Dat lukte, met de hulp van een geldkoerier van Henk Orlando.

Toen Johan in de gaten kreeg dat Abbas een route had gevonden om gemakkelijk partijen dollars weg te krijgen, vroeg hij om Abbas' hulp. Wie het transport voor zijn rekening nam, wist Johan niet. Toen hij daar later achter kwam, ontstak hij tegenover Abbas in grote woede en legde hem een 'boete' van een ton hasj op.

Johan V. betaalde zeven procent commissie. Dat gold ook voor het vervoer van een partij van zes miljoen Canadese dollars in drie tweedehands Ford-campers. De vakantiewagens werden speciaal voor dat doel gekocht en verscheept naar Dubai. In een van de campers zat het geld, meest in biljetten van twintig dollar, weggepropt in een van de kasten. 'Slordig werk', volgens de ontvanger in Dubai.

Later werd gekozen voor een eenvoudiger vorm van transport. Zes tot acht keer kwamen dollars per vliegtuig naar Dubai, verpakt in houten kisten. Op die manier vloeide een bedrag van 6,7 miljoen dollars naar de rekening van de stroman van Abbas in Dubai. Eind 1990 maakte deze ruim 5 miljoen dollar over van de Commercial Bank of Dubai naar Femis-rekening 52.14.10.738 met de code 'airbag'.

Henk Orlando had ook nog beleggginstips voor Abbas. Zijn oudere broer Kenneth R., die vanwege de getuigenis van Abbas werd aangehouden, kende de schemerzone van de financiële wereld op zijn duimpje. Naar aanleiding van de verkoop van 26 ton hasj uit een partij van 58 ton in Canada in 1989, een partij van Abbas en de Hakkelaar, kon Kenneth zorgen voor een belegging in onroerend goed in Canada. De aankoop liep via een maatschappijtje in Liechtenstein, waar Kenneth goed thuis was. Hij garandeerde winst, maar het werd verlies. Dat bedrag zette Abbas, boos na het uitblijven van de beloofde winst, op de lijst met schulden van de gebroeders R.

Een deel van de bij Femis gestalde gelden werd door de Hakkelaar gebruikt om nieuwe hasj te kopen. Hiertoe werden regelmatig bedragen overgemaakt naar tussenpersoon Abbas. Zo werd tussen 27 augustus en 16 november 1990 ruim 5 miljoen dollar overgemaakt naar diens rekening met nummer 15.362 bij de Amro in Amsterdam.

Ook de schepen voor het vervoer van de handelswaar werden via Femis aangeschaft. Zo traceerde justitie de aanschaf in maart 1990 van het smokkelschip Pacific Tide voor 1,8 miljoen dollar. Femis-gelden werden uiteraard ook gebruikt voor 'verrijking van de individuele leden van de criminele organisatie', zoals het Amsterdamse openbaar ministerie dat noemt.

De privé-uitgaven bestonden voornamelijk uit de aankoop van dure auto's en luxe jachten. De Soester advocaat Bob van der Goen had hiertoe brievenbusmaatschappijen op Jersey en Gibraltar opgericht. Bendelid Cees H. kocht in 1989 voor 865 duizend gulden het jacht Mabelia. Koos R. betaalde 300 duizend gulden voor de Saturnus. Voor de 54 ton metende Tatiana of St. Helier betaalde Dirk de G. ruim 2 miljoen gulden.

Jarenlang passeerde de geldstroom van V. en de zijnen ongehinderd het Femis-loket. Wat V. niet wist, was dat het geld dat hij bij Femis stalde, voor een groot deel verdween in het zwarte gat dat vanaf 1985 door de eigenaren van de bank was geschapen. Die ontsnapten aan het toezicht van De Nederlandsche Bank door een uitgekiende juridische constructie van het bedrijf.

In 1985 werd Femis gekocht door de Duitse broers Herbert en Konrad Weiskopf. Het beleggingsbeleid werd onmiddelijk gewijzigd. Femis ging investeren in bedrijven. Maar vrijwel alle investeringen vloeiden rechtstreeks in de portemonnee van de Weiskopfs. Konrad, een uit het ambt gezette notaris, leende 48,5 miljoen gulden. Een serie bedrijfjes van de broers kreeg de beschikking over nog eens 37,4 miljoen. Aan aflossen werd niet gedaan.

Eind 1990 stond de bank op springen. Femis had op dat moment ruim 1900 klanten die samen 130 miljoen gulden hadden ondergebracht bij de kantoren in Baarle-Nassau, Rotterdam en Zeist. Om een run op de bank te voorkomen, deelde Femis mee dat haar spaarders nog wel geld konden opnemen, maar niet meer dan 15 procent van hun tegoed.

De Hakkelaar werd ongerust. Op de rekeningen van de bende stond nog een bedrag van 38,2 miljoen gulden. Advocaat Van der Goen werd ingeschakeld om het geld los te krijgen. Samen met Ron G., de financiële man van de bende, slaagde hij er met veel moeite in 17,5 miljoen gulden overgemaakt te krijgen.

Ook justitie had inmiddels belangstelling voor Femis. Vanuit een rode Opel Kadett werden in die periode alle bezoekers van het kantoor in Baarle-Nassau geobserveerd. Op 7 februari 1991 deden justitie en de FIOD een inval bij Femis waarbij de hele administratie werd geconfisqueerd. Niet veel later ging de financiële instelling failliet.

Voor de curatoren begon de zoektocht naar het geld. Op papier hadden de bedrijven van de broers Weiskopf vrijwel allemaal grote verliezen gemaakt. Het onroerend goed was middels openbare verkopingen van de hand gedaan. In november 1995 begonnen de curatoren bij het Zivilgericht in het Zwitserse Basel een eerste procedure van een miljoen Zwitserse franc tegen Konrad Weiskopf. Die moet uiteindelijk resulteren in de betaling van 59 miljoen gulden. Herbert Weiskopf heeft de eerste kleine slag al verloren. In januari van dit jaar veroordeelde de rechter in Utrecht hem tot het betalen van een kleine anderhalf miljoen gulden.

Dat geld is nog niet binnen. Op papier bezitten de Weiskopfs geen cent. Ingewijden weten te melden dat een aantal 'grote klanten' toch miljoenen van de Weiskopfs heeft teruggekregen. Niet via de rechter, maar via de 'informele incasso'.

Eind vorig jaar werd het strafrechtelijk onderzoek tegen Femis en zijn eigenaren gestaakt door het Openbaar Ministerie in Breda. De kans op succesvolle vervolging was te gering. Op de 17,5 miljoen gulden die vlak voor het faillissement was 'gered' door Van der Goen en Ron G. werd op verzoek van het OM beslag gelegd. Dat gebeurde in Liechtenstein, waarheen het geld was weggesluisd.

In het rechtshulpverzoek maakte justitie melding van de vermoedelijke herkomst van het geld, de drugshandel, waarna ook de Liechtensteinse autoriteiten het bedrag claimden. Illegaal verkregen vermogen kan in dat land verbeurd worden verklaard. De Nederlandse justitie trok hierop schielijk het verzoek in, waarna de curatoren het tegoed lieten bevriezen.

In april van dit jaar begon Liechtenstein een officiële procedure om het geld alsnog te confisqueren. Daarbij kregen ze hulp uit onverwachte hoek. Diverse bronnen weten te melden dat justitie inmiddels de verklaring van Abbas heeft opgestuurd, waaruit de banden van het geldbedrag met de drugshandel zouden blijken. Deze actie gaat mogelijk in tegen het contract met de kroongetuige, waarin is afgesproken dat zijn verklaringen niet ter beschikking worden gesteld van enige autoriteit buiten Nederland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden