NieuwsHuisartsentekort

Huisartsentekort leidt tot patiëntenstops

Het tekort aan huisartsen is dusdanig groot dat inwoners van ten minste vier steden zich bij geen enkele nieuwe praktijk kunnen inschrijven. In onder meer Middelburg, Enschede, Kampen en Emmen nemen huisartsen geen nieuwe patiënten aan. Die komen – vaak maandenlang – op een wachtlijst terecht.

Huisarts Geert Smit in zijn praktijk en bij een patiënt. Beeld Harry Cock

Een nijpende situatie dreigt op korte termijn te ontstaan in steden als Rotterdam, Leeuwarden, Almelo, Goes, Vlissingen, Bergen op Zoom, Tilburg, Waalwijk, Oss, Den Bosch, Eindhoven, en in Noord-Limburg en het noorden van Noord-Holland. 

Dat blijkt uit een inventarisatie van de Volkskrant. Zorgverzekeraars en huisartsenorganisaties verwachten  dat het probleem de komende jaren eerder groter dan kleiner zal worden.

Dat is wrang, omdat de huisarts een steeds belangrijker rol in het zorgstelsel moet spelen. De wens van kabinet en zorgpartijen is dat dure zorg uit de ziekenhuizen verdwijnt en vanuit de goedkopere huisartsenpraktijken wordt geleverd. Ook hebben ze extra verantwoordelijkheden gekregen voor jongeren (jeugdzorg) en ouderen die vaker en langer thuis wonen.

Ook  patiënten zonder vaste huisarts (waarschijnlijk enkele duizenden) kunnen met een acute zorgvraag altijd aan de balie van een praktijk terecht. De huisarts is verplicht dergelijke ‘passanten’ te helpen. Toch is het tekort uitermate zorgelijk, vindt de Patiëntenfederatie. ‘Het is van belang dat de huisarts de persoonlijke situatie van de patiënt kent, dat er sprake is van een vertrouwensband en dat de arts het medische dossier kan inzien’, zegt een woordvoerder.  

De tekorten zijn een landelijk probleem, benadrukt Erik Dijkstra van de Landelijke Huisartsenvereniging. ‘De verwachting is dat in 2023 de helft van de regio’s een huisartsentekort heeft en in 2028 bijna allemaal, misschien met uitzondering van Amsterdam en omgeving.’

Ten minste tweehonderd praktijkhouders hebben grote moeite een opvolger te vinden, met name aan de randen van het land. Als noodgreep wordt in sommige dorpen al digitale zorg op afstand ingezet, Zeeland volgt binnenkort.

Pas eind vorig jaar adviseerde het Capaciteitsorgaan het aantal opleidingsplaatsen voor huisartsen fors te verhogen: 879 in plaats van 650, zoals in 2016 het advies was. Het ministerie van Volksgezondheid krikte dat aantal zelf al op naar 750. ‘In alle scenario’s is de opleidingsbehoefte aan huisartsen (veel) groter dan de huidige opleidingsaantallen’, aldus het Capaciteitsorgaan.

Meer (vooral mannelijke) huisartsen dan gedacht staan op het punt met pensioen te gaan. Hun potentiële (hoofdzakelijk vrouwelijke) opvolgers werken aanzienlijk vaker in deeltijd. Bovendien zouden zij niet graag een eigen praktijk willen.

Wat ook speelt: waarnemers kunnen onderhandelen over hun tarief. ‘In gebieden met krapte kun je dan met relatief weinig werk veel geld verdienen’, stelt een woordvoerder van zorgverzekeraar Menzis.

Hoewel er in Nederland zo’n 12 duizend huisartsen zijn, is er door al deze factoren sprake van een wankel evenwicht, zegt Dijkstra van de LHV. ‘In Leeuwarden overleden kort na elkaar twee huisartsen. Dan is er meteen een probleem.’

In meerdere opzichten knelt het tekort het meest in perifere regio’s, zoals Limburg, Zeeland, de Achterhoek, Twente, Drenthe, Oost-Groningen en Friesland. Daar zijn op korte termijn honderden nieuwe huisartsen nodig. Relatief veel huisartsen staan er op het punt te (willen) stoppen met werken. Op het Zeeuwse eiland Walcheren bijvoorbeeld is de helft van de huisartsen ouder dan 60 jaar.

Tegelijkertijd is het juist in de periferie moeilijk om vacatures te vervullen en praktijkopvolgers te vinden. Jonge huisartsen vinden de regio’s minder aantrekkelijk, omdat ze er niet bekend mee zijn, omdat voorzieningen er verdwijnen door de krimpende bevolking en omdat hun partners er moeilijk een aantrekkelijke baan kunnen vinden.

Met medewerking van Joris Tieleman en Serena Frijters 

Lees meer over het huisartsentekort:

De huisarts die met pensioen wil (maar niet kan)
Praktijkhoudende huisartsen hebben met name in de periferie grote moeite een opvolger te vinden. Zoals Geert Smit, in Nieuw-Schoonebeek. Hij zoekt al bijna twee jaar tevergeefs. ‘Ze hebben de banen voor het uitkiezen en komen liever niet naar Zuidoost-Drenthe.’

De waarnemer wil best een eigen huisartsenpraktijk, maar het moet wel passen bij het dagelijks leven
Het is niet dat waarnemend huisartsen zoals Marlies de Jong geen praktijk wíllen overnemen. ‘Een duopraktijk is als een huwelijk, vind zo’n partner maar eens.’

Deels gedigitaliseerde praktijk kan uitweg bieden voor streken zonder fysieke huisarts
Er is geen enkele reden om meewarig naar Zeeland te kijken, zegt Edwin Leutscher die namens zorgverzekeraar CZ moet helpen het huisartsentekort daar het hoofd te bieden. Zijn voorspelling: Zeeland zet de komende jaren de norm als het gaat om de toekomst van de huisartsenzorg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden