'Huisarts kan zich niet verstoppen'

De zaak Tuitjenhorn heeft veel onrust veroorzaakt onder huisartsen. Moeten ze meer ruimte krijgen om terminale patiënten uit hun lijden te verlossen?

Roelof Moes, huisarts in Nijeveen (Drenthe):

'Ik ben bijna veertig jaar huisarts en heb al heel wat sterfgevallen meegemaakt. Meestal gaat dat heel rustig, maar het komt voor dat mensen bijna stikken of extreme pijn hebben. Wat doe je dan? Volgens de richtlijnen van de palliatieve sedatie moet je beginnen met een lage dosis dormicum en morfine, en bouw je het langzaam op. Maar als mensen al medicatie hebben, is het heel lastig om de goede dosis te bepalen.


'Als iemand in stervensnood en stikbenauwd is, ga je niet een uurtje wachten om te kijken wat de morfine doet. Dan kies je meteen voor wat extra ampullen. Formeel overtreed je dan de regels, maar niemand wil een patiënt zo zien lijden. Als iemand crepeert van ellende en bijna stikt, dan denk je als huisarts alleen: hoe red ik hem of haar hieruit? Dan geef je niet 1 ampul van 10 of 20 milligram, maar wel 3 of 5. Dat heb ik in de loop der jaren meerdere keren gedaan.


'Moet ik nu ook bang zijn om gearresteerd te worden? Dan kan de politie wel 80 procent van de huisartsen arresteren. Iedereen kan zich verstoppen, maar dit maken wij huisartsen mee aan het bed van stervenden. De richtlijn voor palliatieve sedatie moet meer vrijheid geven aan artsen te handelen bij acute en extreme benauwdheid en pijn. Je moet ruimte hebben om het lijden van extreem zieke personen te bekorten, zonder bang te zijn dat de politie morgen op de stoep staat.'


Steven Pleiter, directeur van de Levenseindekliniek:

'In onze kliniek behandelen we alleen patiënten die een euthanasieverzoek hebben. Ik wil geen oordeel vellen over de zaak in Tuitjenhorn. Maar je moet wel twee dingen goed onderscheiden. Je hebt mensen die een euthanasieverklaring hebben, waarbij het euthanasieprotocol moet worden gevolgd. Dat is duidelijk en kan ook heel snel worden toegepast. Niet in twee uur, maar wel binnen een of twee dagen. Daarnaast heb je de palliatieve zorg. Het is goed dat artsen het lijden van patiënten draaglijk proberen te maken. De geeigende methode daarvoor is palliatieve sedatie: terminale patiënten die ernstig lijden, worden in slaap gebracht om een zachte dood te sterven.'


Dick Walstock, huisarts in Enschede:

'Ik heb als huisarts nooit last gehad van de richtlijnen. Je hebt de vrijheid te handelen binnen bepaalde grenzen. Als ik morfine toedien, weet ik dat de dood daardoor eerder kan intreden. Maar dat is wat anders dan dat je het geeft met als doel iemand dood te maken. Het gaat om de intentie.


'Morfine is een goeie pijnstiller, helpt goed bij benauwdheid. Maar je weet ook dat de ademhaling wordt onderdrukt. Als arts weet je dat iemand met morfine eerder kan overlijden, bijvoorbeeld al na 12 in plaats van na 24 uur. Dat is acceptabel en de praktijk van alledag.'


Petra de Jong, directeur van de euthanasievereniging NVVE:

'Er zijn duidelijke regels voor artsen hoe ze moeten handelen: over eutha-nasie, palliatieve sedatie en goed medisch handelen. Die hoeven echt niet te worden verruimd. Ik weet uit een vorig leven als longarts hoe je ervoor kon zorgen dat een patiënt met een massale longbloeding niet in zijn eigen bloed stikte. Dan gaf je hem een middel waardoor hij niet stikte en rustig kon sterven. Die ruimte is er al, dat is normaal medisch handelen.'


Hans Burggraaff, huisartsenopleider aan het VUMC in Amsterdam:

'Huisartsen nemen al meer ruimte. Dat hebben ze nodig en de patiënt ook. Overlijden is niet het doel. Het doel is dat personen zo min mogelijk pijn en benauwdheid hebben. Elke arts moet steeds zijn eigen afweging maken. Wat is te veel en wat is te weinig? We gaan weer terug naar de jaren zestig, toen elke huisarts als de dood was dat een patiënt door zijn toedoen zou overlijden. Ik ben dol op muziek uit de jaren zestig, maar dit lijkt me geen goede ontwikkeling.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden