Huis voor Klokkenluiders: 1 op de 3 werknemers durft melding te doen van misstanden

Slechts een op de drie werknemers durft een misstand of integriteitsschending op de werkvloer te melden. Dat blijkt uit een enquête van het Huis voor Klokkenluiders onder ruim 430 ondernemingsraden van bedrijven en instellingen met meer dan vijftig werknemers. Een op de zeven raden spreekt van 'een angstcultuur' op de werkvloer.

Paul Loven (rechts), de eerste voorzitter van het Huis voor Klokkenluiders en Ronal van Raak (SP). Beeld ANP

Met name dat laatste noemt het Huis 'ronduit zorgelijk'. Het is het slechtst gesteld met de meldcultuur in de semipublieke sector, schrijven de onderzoekers. Slechts 29 procent van de werknemers durft mistanden te melden, aldus de ondernemingsraden van de ondervraagde semipublieke organisaties. Het bedrijfsleven doet het iets beter. Daar durft ongeveer 40 procent van de werknemers bij mistanden aan de bel te trekken.

'Waarom er in de semipublieke sector minder werknemers meldingen durven te doen, is giswerk', zegt een woordvoerder van het Huis dat anderhalf jaar geleden de deuren opende in Utrecht. 'Daar gaan we vervolgonderzoek naar doen.'

Het Huis voor Klokkenluiders werd opgericht als plek waar klokkenluiders terechtkunnen voor steun en advies. Tegelijkertijd kwam er een wet die organisaties met meer dan vijftig werknemers verplicht een veilige meldprocedure op te stellen.

Kleine en middelkleine bedrijven

De helft van de ondervraagde bedrijven en instellingen voldoet niet aan de eisen van die wettelijke procedure. Met name de resultaten van bedrijven met minder dan 250 werknemers baart het Huis zorgen. 'Geschat wordt dat ongeveer drie op de tien van de kleine en middelkleine bedrijven voldoet aan de wet.' En dat terwijl er volgens de onderzoekers geen meldingen komen als er geen goede meldstructuur is.

Hoewel het overgrote deel van de organisaties wel beschikt over een vertrouwenspersoon voor integriteitskwesties, wordt deze persoon niet overal vertrouwd. Slechts 45 procent van de ondernemingsraden denkt dat de werknemers vertrouwen hebben in hun veilige haven op de werkvloer.

Meldcultuur

Zelfs als de meldcultuur op orde is en de klokkenluiders bij het Huis terechtkomen, hoeft dat nog niet te betekenen dat er iets met hun melding gebeurt. In oktober bleek dat het Huis voor Klokkenluiders zelf in problemen verkeert. Ondanks 800 meldingen had de organisatie nog geen enkel onderzoek weten af te ronden. Bestuursvoorzitter Paul Loven stapte vanwege die trage gang van zaken op.

Klokkenluider Victor van Wulfen die al jaren juridisch moet touwtrekken met zijn voormalige werkgever Defensie noemde het functioneren van het Huis van Klokkenluiders in oktober 'de trieste realiteit'. 'Maar het is wel het beste wat we hebben', zei de luchtmachtpiloot erbij. Een topambtenaar onderzoekt nu hoe het Huis beter kan gaan functioneren.

De woordvoerder van het Huis van Klokkenluiders erkent dat er nog steeds geen onderzoek is afgerond. 'We hebben veel oude en complexe zaken binnengekregen. Maar ik kan je verzekeren dat er wel degelijk aan de weg getimmerd wordt.'


Dit schreven wij verder over klokkenluiders

'In films is de klokkenluider doorgaans een held, een David die een grove misstand op het spoor komt en brullend ten strijde trekt tegen een haag van chefs, bazen, machthebbers en een man of vrouw thuis die zegt dat-ie moet ophouden met die onzin. Anderhalf uur later heeft het recht gezegevierd, zitten de frauderende of anderszins foute chefs en machthebbers in het cachot, en is de klokkenluider rijk, beroemd en alom geliefd', schrijft Sheila Sitalsing. (+)

Huis voor Klokkenluiders in de problemen, voorzitter stapt op
Het Huis voor Klokkenluiders, toevluchtsoord voor aankaarters van misstanden op de werkvloer wordt overspoeld door meldingen, maar rondde nog geen enkel onderzoek af.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden