Nieuws Bijstand

Huis in het buitenland én bijstand ontvangen? Dat kan binnenkort niet meer

De fraudebestrijding in de bijstand wordt aangescherpt. Het kabinet wil het onmogelijk maken om als bijstandsontvanger toch een huis in het buitenland te hebben. 

Hoeveel mensen in de bijstand verzwegen bezit hebben, bijvoorbeeld een huis in het buitenland, is niet bekend. Beeld Getty Images

Dat is de kern van een wetsvoorstel dat staatssecretaris Van Ark van Sociale Zaken zaterdag naar buiten brengt. De komende vier weken kan iedereen via internet reageren op het voorstel.

Van Ark wil vooral de zogenoemde ‘draaideur’ in de bijstand klemzetten. Dan gaat het om bijstandontvangers van wie is ontdekt dat zij bijvoorbeeld een huis in het buitenland hebben. Zij raken dan hun bijstand kwijt. De gemeente eist de ontvangen uitkering terug, plus een boete. Daarna meldt de voormalige bijstandsontvanger zich weer voor een uitkering. Omdat de schuld plus de boete bij de gemeente meestal hoger is dan de waarde van het bezit in het buitenland, heeft hij officieel geen ‘vermogen’ en wordt de bijstand weer toegekend. Bijstandsontvangers houden dan het huis in het buitenland met medeweten en tot frustratie van de gemeente.

Deze gang van zaken ondergraaft volgens Van Ark het rechtvaardigheidsgevoel en daarmee het draagvlak voor de sociale zekerheid. ‘Wie zijn bezit zoals het hoort wel opgeeft, krijgt geen bijstand of moet het bezit eerst te gelde maken. Wie het verzwijgt, krijgt een boete en weer een uitkering en mag het bezit houden. Maar het ontmoedigt gemeenten ook om handhavingsonderzoek te doen.’ 

Een alleenstaande bijstandsontvanger mag maximaal 6.000 euro vermogen hebben in baar geld of waardevolle bezittingen. Voor een meerpersoonshuishouden is dat twaalfduizend euro.

Van Ark stelt nu voor dat de schuld die iemand bij de gemeente heeft nadat onrechtmatig bijstand is ontvangen, niet meer meetelt bij een hernieuwde aanvraag voor bijstand. ‘Die rekenen we niet mee. Bij een nieuwe aanvraag telt het aangetroffen bezit wel volledig mee. Dan geldt wat altijd geldt: iemand moet zich inspannen dat bezit te gelde te maken. Dat is zo bij een huis in het buitenland, maar ook bij een postzegelverzameling, antiek of sieraden. Iedereen wordt gelijk behandeld’, zegt Van Ark.

De aanvrager van bijstand moet dan aantonen dat hij zijn best doet om zijn bezit te verkopen. Dan zijn er twee smaken. Of de gemeente vindt dat hij geen of onvoldoende inspanning doet. Dan is er geen recht op bijstand. Of de gemeente vindt dat de bijstandsvrager wel voldoende probeert zijn bezit te verkopen. Dan is er wel recht op bijstand, al kan de gemeente na verkoop van het huis alsnog de betaalde bijstand terugeisen, eventueel plus boete. 

Van Ark benadrukt wel dat de gemeente altijd een discretionaire bevoegdheid heeft. ‘In schrijnende situaties kan de gemeente anders beslissen. Door bijvoorbeeld toch bijstand toe te kennen.’ 

Cijfers

Hoeveel mensen in de bijstand verzwegen bezit hebben, bijvoorbeeld een huis in het buitenland, is niet bekend. Ook is niet bekend van hoeveel bijstandsgerechtigden wel is vastgesteld dat zij bijvoorbeeld een huis in het buitenland hebben. ‘Dat komt ook door de ontmoediging die uitgaat van de huidige regels. Gemeenten zitten er niet achter aan, omdat het weinig gevolg heeft’, zegt Van Ark.

Wel is iets bekend over de mensen die niettemin betrapt zijn. In 2016 werd in 2.110 fraudeonderzoeken 6,3 miljoen euro verzwegen buitenlands bezit vastgesteld, in 2017 in 1.919 onderzoeken 3,4 miljoen euro, steeds bijna de helft in Turkije.

Het kabinet kondigde eerder aan dat, als een bijstandsontvsanger een huis in het buitenland blijkt te hebben, dat het dat huis wil opeisen. Eerder dit jaar liet het kenniscentrum van gemeenten, Stimulansz, nog weten bijstandsontvangers ‘gewoon’ een huis in het buitenland kunnen houden.

Zit er een limiet aan het aantal mensen dat je kunt kennen? Wat bewijst de uitslag van een schriftelijke test eigenlijk? In onze Grote Vragen Podcast beantwoorden we ‘vragen waar je nooit over na hebt gedacht maar plotseling dolgraag een antwoord op wilt hebben’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden