Huis 149

De biotechnologie brengt de Derde Wereld enkel ramspoed, volgens sommigen. Boeren daar raken brodeloos als genetisch gemodificeerde tropische gewassen straks in ons koude klimaat kunnen worden verbouwd....

En het milieu daar wordt ernstig bedreigd door illegale veldproeven door dezelfde bedrijven die ze wegens te groot risico bij ons niet mogen verrichten. Ophouden met de biotechnologie, is dan ook de conclusie van de tegenstanders van de biotechnologie. Ze zijn alleen vergeten te vragen wat de ontwikkelingslanden er eigenlijk zelf van vinden.

Ik ben net terug uit Cuba, waar ik al jaren kom om kennis en ervaring uit te wisselen op het gebied van de biotechnologie. Daar is van angst voor die boosaardige biotechnologie geen sprake. Mijn collegae daar zijn zelfs hogelijk verbaasd over de tegenstand die de ze bij delen van onze maatschappij oproept. Biotechnologie is er al zo'n vijftien jaar het voornaamste gebied van investering. De Cubanen hebben zich gerealiseerd dat ze het economisch niet gaan redden met alleen rum, sigaren en toerisme.

Het is voor Cuba twintig jaar geleden begonnen met een gesprek dat Fidel Castro had met een kankerspecialist uit de Verenigde Staten. Die vertelde EL Presidente over het nieuwste wondermiddel interferon. Castro besloot op Cuba een productie van dat eiwit op te zetten, dat moest worden gewonnen uit bloed van donoren. Een moeizaam proces, waarvoor duizenden liters bloed moesten worden verwerkt om een paar patiënten te kunnen behandelen.

De productie werd geheim gehouden om geen valse hoop te wekken bij patiënten in Cuba. Het project kreeg als codenaam 'Huis 149', naar de onopvallende woning in een buitenwijk van Havana waar het project werd gestart.

De moderne biotechnologie kwam helemaal van de grond toen de Unesco Triëst boven Havana verkoos voor het internationale biotechnologie-instuut en Castro besloot de ingediende plannen voor eigen rekening door te zetten. Het resultaat was het Centro de Ingeniería Genética y Biotecnología (CIGB), met zijn twaalfhonderd onderzoekers het vlaggenschip van de Cubaanse biotechnologie. In dat instituut wordt tegenwoordig zoals bij ons interferon en een aantal andere producten gemaakt uit genetisch veranderde bacteriën.

Die producten zijn oorspronkelijk ontwikkeld om in de eigen behoefte te voorzien, maar ze worden thans ook in een aantal landen in Zuid-Amerika en Azië verkocht. Door de nog lopende octrooien en het Amerikaanse embargo zijn de rijke westerse markten voor Cuba onbereikbaar. Het land moeten nog een paar jaar wachten om hier de grote sommen geld te kunnen verdienen die nodig zijn om te kunnen investeren in bio-informatica, waar de toekomst van de biotechnologie ligt.

Cuba heeft net zoals een aantal ontwikkelingslanden de biotechnologie omarmd. In Cuba kon het tot een succes worden door de al bestaande kennis van de oude biotechnologie, nodig voor de productie van rum, een goede gezondheidszorg die kan omgaan met hightech medicijnen en een goed onderwijssysteem waardoor wetenschappelijk talent wordt gekoesterd. 'A Cuban miracle' was het resultaat volgens de Financial Times een paar maanden geleden.

Het gaat ook goed met de oude biotechnologie in Cuba. Rum is in ruime hoeveelheden en goedkoop verkrijgbaar. Bij het maken van een cuba libre wordt alleen de cola heel zuinig gebruikt, omdat die duur moet worden geïmporteerd.

Ik ben eens na twee van die cocktails te hebben ingenomen in Havana een bus tegengekomen met Alphen aan de Rijn via Boskoop als bestemming. Het was achteraf niet mijn door alcohol benevelde geest die me parten speelde.

Cuba koopt bussen tweedehands in Nederland. Geld om ze aan te passen is er niet. Kennelijk besteden de Cubanen hun pesos liever aan biotechnologie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden