'Huig had aan de wal gegaan, hij wier báng'

In Katwijk wonen veertigduizend mensen plus 275: de sinds 1919 verdwenen zeelui die als geesten door de straten dwalen. Nu is er een monument....

Het weer was vliegens slecht en de KW 103 lag tien mijl van vuurschipTexel. Het was een solide scheepje, een bokkenvisser, maar door een golfachterovergedrukt en omgeslagen. Het was een vieze plek daar, in degronden.

Wim van Welie was vlakbij, zijn KW 33 lag op de wind en hij had zijnbroer om zeven uur 's avonds nog aan de radio gehad. Om tien uur bleef hetstil. Die zondag visten ze op wat overbleef: twee dingy's, twee vlonders,geen broer. Veertig mijl meegedreven met de stroom, in 1970.

Nu is Wim van Welie 'aan de wal verdaagd' en staat hij bij het monumentvoor de Katwijkers die op zee zijn gebleven. Vandaag is de onthulling enkrijgt broer Antonie zijn graf. Hij was 28 toen en had drie kinderen.

Het monument staat hoog op de boulevard, naast het Savoyhotel-panoramarestaurant: zes platen roestkleurig cortent-staal. Eenverwrongen scheepshuid waaruit de namen zijn gesneden van alle omgekomenzeelui van Katwijk (1919-nu). Als je erdoorheen kijkt, zie je de golven.De laatste naam is Nico van der Kwaak, in 2000 overboord gegaan bij hetzetten van de netten in het Nauw van Calais. Katwijk heeft nog maar twaalfkotters, tegenwoordig.

In Katwijk wonen veertiguizend mensen plus 275: verdwenen zeelui die nogaltijd als geesten door de straten dwalen. Je hoorde iemand lopen in degang, zegt Antonies zoon Jan van Welie, en dan dacht je: het zal 'm tochniet wezen? Je ging van Katwijk af, een paar dagen weg, zegt weduwe Teunavan Beelen-Vis, en dacht: stel dat ik hem tegenkom. Dat hij alleen maarzijn geheugen was kwijtgeraakt.

Teuna en Huig hadden samen vier jonge kinderen. Huig was 36; een fotostaat in de vensterbank. 'Hij had aan de wal gegaan', zegt Teuna, 'hij wierbáng. Hij was het zat. Hij had gesolliciteerd bij Van Gend en Loos.'

Hij raakte verstrikt in een kabel aan boord, raakte gewond, werd met eenhelikopter van boord gehaald, maar viel naar beneden en verdween in hetwater. Het was 10 april 1970. 'Wat zeg je dan tegen die kinderen?'

Bij een dikke bries wiegen de platen van het monument heen en weer, engiert het tussen de namen. Urk heeft een muur met namen in granietenplaten, Moddergat heeft een monument, Katwijk had niks en het heeftmede-initiator Jan van Welie vierenhalf jaar gekost om dit te bereiken. Hetwas therapie, zegt hij. Hij was zes toen zijn vader verdween. 'Katwijk iseen gelovig dorp. Ze denken: het is je lot, je bestemming. Als je mij vierjaar geleden naar mijn vader vroeg sloeg ik dicht. Hier op Katwijk mág jeer niet over spreken. Dit monument doorbreekt de stilte.'

Kunstenaar Gerard van der Leeden zag afgevallen bladen waaien over deboulevard, en kreeg zo het idee. Het is een hommage aan de achterblijvers,ook: de weduwen die niets hadden behalve een kleine uitkering van hetzeerisico. Dat was armoe. Het is een plek en je kunt ernaartoe, zegt Teunavan Beelen-Vis. 'Je kunt er mensen ontmoeten. Dat heb ik nog het meestegemist, al die jaren. Ik ben nooit meer op het strand geweest. De zee waszijn graf. Maar met wie moest je erover praten? Tegenwoordig heb jeslachtofferhulp en rouwverwerking. Vroeger was er niks.'

Oudste zoon Huig wilde varen en zij zei nee. Doe me dat niet an, had zegezegd. Jan van Welie wilde ook varen maar mocht het niet. Nu is hijafdelingschef magazijn en diepvries bij Ouwehand's Rederij en Visverwerkingen op die manier toch in de visserij beland. 'Weet je wat het lullige is?',zegt hij. 'Iedereen gaat dood en er blijven altijd mensen achter. En hetmedelijden duurt maar kort.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden