Huidige eindexamens niet meer van deze tijd, vindt VO-raad: 'Het moet flexibeler en minder cognitief'

Rosenmöller spreekt van doorgeslagen focus op het leren

Examens in het voortgezet onderwijs moeten op de schop. Dit stelt de VO-raad, de organisatie van schoolbesturen. 'Het examen lijkt een doel op zichzelf geworden, in plaats van een middel om in kaart te brengen of een leerling klaar is voor de vervolgstap', zegt voorzitter Paul Rosenmöller. Hij spreekt van een 'doorgeslagen focus op het leren voor het examen'. 

Ook ligt de nadruk bij de eindexamens te veel op de cognitieve vakken. Belangrijke vaardigheden als socialisatie en persoonsvorming krijgen daardoor te weinig aandacht. De waarde van het diploma neemt daardoor af.

De VO-raad vindt dat de examens flexibeler georganiseerd moeten worden, met meerdere examenmomenten per jaar. Ook moet moet het makkelijker worden om vakken op een hoger niveau te volgen. En leerlingen die voor het examen zakken zouden de vakken waarvoor ze een voldoende haalden, niet over hoeven te doen.  'Met het flexibiliseren van de examens slaan we een grote slag om het onderwijs te verbeteren', zegt Rosenmöller.

René Kneyber, wiskundedocent en mede-auteur van het boek Toetsrevolutie, is het in grote lijnen eens met het pleidooi van de VO-raad: 'Er is in het onderwijs bovenmatig veel aandacht voor de onderwerpen die in het examen aan bod komen. Je ziet bijvoorbeeld dat leerlingen met een havo- of vwo-diploma geen teksten meer kunnen schrijven. Dat komt doordat daar in het centraal examen geen aandacht meer voor is.' 

Daardoor neemt de waarde van het diploma inderdaad af, erkent Kneyber. 'Het is niet meer zo dat een havo-diploma automatisch een toegangsbewijs is voor een hogeschool. Opleidingen gaan steeds meer aanvullende eisen stellen; ze gaan screenen, ze gaan in gesprek. Het lijkt op selectie aan de poort. Middelbare scholen moeten zich dan afvragen: is er misschien iets mis met de wijze waarop wij de leerlingen afleveren?'

Docent en lerarenopleider Michel Couzijn ziet geen reden om de examens te veranderen. Hij erkent dat er soms te veel aandacht gaat naar de onderwerpen en vaardigheden die in de examens aan bod komen, maar vindt dat geen reden de huidige manier van examineren te veranderen.

Couzijn is gehecht aan de huidige structuur, waarbij de overheid verantwoordelijk is voor het centraal examen en de school voor het schoolexamen. Beide tellen even zwaar mee voor het behalen van het diploma. 'Scholen hebben veel vrijheid om het schoolexamen in te richten hoe ze dat willen. Als Rosenmöller wil dat het onderwijs meer aandacht besteedt aan het aanbrengen van bepaalde competenties, dan kan hij beter zijn eigen scholen aanspreken dan de overheid.'

Dat het examen beter afgestemd zou moeten worden op de eisen die vervolgopleidingen stellen, vindt Couzijn ook onverstandig. 'Dat betekent dat leerlingen nog veel eerder gaan voorsorteren. Als je een taal wil studeren, hoef je vanaf je zestiende geen wiskunde meer te doen. Maar wat als je je daarna nog bedenkt?' 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.