Hugo Chávez wint, maar verliest

De partij van de Venezolaanse president krijgt een gevoelige klap, maarde oppositiepartijen vrezen dat hij hen met trucs buitenspel zal zetten....

CARACAS De regeringspartij PSUV van president Hugo Chávez heeft officieel de Venezolaanse parlementsverkiezingen van afgelopen zondag gewonnen. Maar het is de oppositie die feest viert. Chávez’ tegenstanders, verenigd in het blok Tafel van de Democratische Eenheid (MUD), kunnen met ruim eenderde van de zetels in het nieuwe parlement de opmars van de socialistische revolutie tegenhouden.

Als het gaat om het aantal stemmen, zijn de opposanten feitelijk in de meerderheid, met 52 procent van het totaal aantal uitgebrachte stemmen in het land. Dankzij gunstig getrokken grenzen van de kiesdistricten bleef het verlies voor de regeringspartij echter beperkt.

Toen gisteren de eerste resultaten bekend werden gemaakt, sprak zowel de oppositie als president Chávez van een overwinning voor het volk. María Corina Machado, kopstuk van de oppositie, constateerde dat 'het volk nee heeft gezegd tegen Chávez’ streven alle facetten van het leven in ons land te controleren.’ Het staatshoofd, dat zich opvallend genoeg niet liet zien op het balkon van het presidentiële paleis Miraflores, twitterde: ‘De uitslag is een nieuwe triomf van het volk.’

Een maand lang had Chávez in de campagne kosten noch moeite gespaard om te mikken op een tweederde meerderheid in de nationale assemblee. Maar de PSUV en haar bondgenoten zijn blijven steken op 95 van de 165 zetels. De oppositie komt uit op minstens 62 parlementariërs. Twee zetels zijn naar een onafhankelijke partij gegaan en van zes staat nog niet vast wie die heeft gewonnen. Nu Chávez zijn overweldigende meerderheid kwijt is, zal de MUD belangrijke wetgeving en presidentiële benoemingen kunnen blokkeren.

De verkiezingen werden door waarnemers beschouwd als een graadmeter voor de populariteit van de linkse populist Chávez. Er zijn in 2012 presidentsverkiezingen.

‘Dit is een grandioos succes voor de oppositie. Het gaat hun verwachtingen ver te boven’, zegt Luis Vicente León, directeur van het enquêtebureau Datanálisis. ‘Vooral het feit dat ze in absolute aantallen meer steun hebben gekregen dan de regeringspartij, is een zeer belangrijk gegeven.’

De populariteit van Chávez is dit jaar gedaald vanwege een escalatie van geweld in het land, de verslechtering van openbare diensten, een ernstige economische crisis en een galopperende inflatie. ‘De president blijft weliswaar de geliefdste politicus van Venezuela. Maar hij staat ver onder het niveau van twee, drie jaar geleden toen 70 procent tevreden over hem was’, aldus León.

Verschillende waarnemers hebben al de vrees uitgesproken dat Chávez een methode zal vinden om de oppositie toch buitenspel te zetten, door bijvoorbeeld tijdelijk te regeren per decreet. Bovendien zou hij de laatste drie maanden van het oude parlement kunnen gebruiken om op de valreep nog allerlei omstreden wetten door de volksvertegenwoordiging te jagen.

Ook zou hij belangrijke bevoegdheden van de nationale assemblee kunnen overdragen aan nieuwe, hem loyale organen, zoals de zogeheten ‘volksraden’ en ‘gemeenschappelijke organisaties’ die onlangs in het leven zijn geroepen.

León zegt dat er inderdaad een kans bestaat dat de president de instituties ‘nog verder gaat uithollen’ om de invloed van de oppositie zo klein mogelijk te houden. ‘Maar we moeten ons nu vooral concentreren op de kans die de MUD heeft’, aldus de directeur van Datanálisis. ‘Er is een enorm contrast tussen de feitelijke stemverhouding in het land en de samenstelling van het nieuwe parlement. De mensen beseffen dat de kieswet van Chávez bedrieglijk heeft gewerkt. Die verontwaardiging kan de oppositie gaan uitbuiten in het zicht van de presidentsverkiezingen van 2012.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden