Houtje-touwtje-tv op Griekse schermen

De regering-Samaras hief de staatsomroep ERT op: duur en corrupt. Opvolger EDT doet zijn best, maar de tegenstanders vertrouwen de premier absoluut niet.

ATHENE - De Griekse tv-journaliste Odin Linardatou kon aanvankelijk niet geloven dat de hele Griekse publieke omroep in één klap werd opgeheven. 'Ik was 's morgen al gebeld door krantenjournalisten die zeiden dat er massale ontslagen zaten aan te komen', zegt Linardatou. 'Maar later op de dag werd duidelijk dat de hele omroep werd opgeheven. Dat was een enorme schok.'


Toch behoort Linardatou nog tot de geluksvogels. Zij is een van de zeshonderd journalisten die inmiddels zijn aangenomen bij een nieuwe, afgeslankte staatsoproep. 'De sluiting is voor mij uiteindelijk een kans gebleken, omdat ik de mogelijkheid kreeg iets nieuws te gaan doen. Voorheen was ik chef van de buitenlandredactie. Nu presenteer ik elke dag een actualiteitenprogramma.'


De 48-jarige Linardatou gaat deze ochtend, een uurtje voordat ze op de buis moet, eerst even langs de make-up-afdeling, waar ze zittend voor een grote spiegel wordt geschminkt. Daarna loopt ze met een beker koffie in de hand naar de kapster. Terwijl klemmen in haar kapsel worden gezet, gaat haar mobiel. 'We kunnen Martin Schulz krijgen', zegt ze, doelend op de Duitse voorzitter van het Europees Parlement. 'Even met de hoofdredacteur bellen om te overleggen.'


De Griekse regering kwam op dinsdag 11 juni met de voor velen hier schokkende mededeling dat de staatsomroep ERT werd gesloten. De regering voegde er aan toe dat het een bezuinigingsmaatregel was en dat spoedig een nieuwe, kleinere omroep zou worden opgericht. Alle werknemers van de oude omroep mochten solliciteren naar banen bij de nieuwe afgeslankte omroep.


Werknemers, vakbonden en oppositiepolitici reageerden woedend. De bonden organiseerden stakingen en demonstraties tegen de sluiting, en medewerkers begonnen een maandenlange bezetting van het hoofdkantoor van de publieke omroep. Ze bleven programma's maken en uitzenden.


Toen de regering begin november de oproerpolitie de studio's liet bestormen, om een einde te maken aan de bezetting door de werknemers, leidde dat tot de diepste politieke crisis sinds het aantreden van de regering van premier Samaras anderhalf jaar geleden. De regering overleefde een motie van wantrouwen in het parlement. Maar de kleine partij Democratisch Links stapte uit de coalitie. En de meerderheid van de regering in het parlement slonk tot slechts enkele zetels.


Volgens de linkse oppositieleider Alexis Tsipras, die de motie van wantrouwen indiende, maakt de regering zich schuldig aan ondemocratische praktijken. 'Publieke omroepen gaan maar in twee gevallen uit de lucht: bij een buitenlandse invasie en bij een staatsgreep', aldus de oppositieleider.


Ondanks dit soort politieke spanningen proberen de journalisten van de nieuwe staatsomroep er het beste van te maken. In het schemerdonker van de regiekamer zitten deze morgen een tiental mensen achter schermen en schakelpanelen om een live-uitzending in goede banen te leiden. 'Camera 2!' roept regisseuse Maria Andreadelli. 'Camera 5!' Telkens als er moet worden geschakeld naar een andere camera, knipt ze met haar vingers.


Het actualiteitenprogramma dat op de schermen voorbij komt, begint met beelden van een overstroming op Rhodos, waarbij twee personen zijn omgekomen. Er volgen nog wat korte nieuwsberichten en dan wordt er anderhalf uur lang gepraat met gasten in de studio. 'We zouden graag meer reportages uitzenden en live-gesprekken voeren met verslaggevers op locatie', zegt regisseuse Andreadelli. 'Maar we hebben daar de middelen niet voor. Het is een beetje behelpen.'


Halverwege de uitzending valt een groot plasmascherm in de regiekamer ineens uit. 'Hé, wat is dat?' roept Andreadelli, wijzend naar het beeldscherm dat op zwart is gegaan. 'Ik heb al een reparateur gebeld', schreeuwt een collega. Tien minuten later arriveert een monteur in een zwart jack, die begint te sleutelen aan het scherm, en nog eens tien minuten later floept het beeld ineens weer aan. 'Het is een puinhoop', zegt journaliste Mariana Petraki. 'We moeten vanuit het niets een nieuw tv-kanaal opbouwen, zonder dat we er de mensen en de middelen voor krijgen.'


De oude staatsomroep ERT was typisch voor alles wat mis is met Griekenland. Na decennia van verkwisting, vriendjespolitiek en corruptie was de omroep een inefficiënte moloch die 280 miljoen euro per jaar kostte. ERT had vier tv-kanalen, zo'n twintig radiostations, meerdere websites, twee symfonie-orkesten en telde 2.650 werknemers. De meeste programma's werden door het publiek saai gevonden en trokken relatief weinig luisteraars en kijkers. De Griekse premier Samaras noemde ERT 'een belangrijk symbool van verspilling en gebrek aan transparantie'.


De nieuwe omroep moet efficiënter en minder corrupt worden. De organisatie, die voorlopig Griekse Publieke Televisie (EDT) is gedoopt, krijgt rond 1.300 werknemers en moet komend voorjaar op volle kracht draaien.


Maar veel voormalige ERT'ers die niet zijn aangenomen door de nieuwe omroep geloven niet in die nobele motieven van de regering. 'De oude omroep was altijd al een spreekbuis van de regering', zegt vakbondsleider Panayiotis Kalfayannis. 'Maar de huidige regering wil nóg meer controle. Daarom hebben ze ERT opgeheven en hun eigen omroep opgericht, die van hen afhankelijk wordt.'


Kalfayannis en zijn collega's vertellen in een vergaderzaaltje van de vakbond, pal tegenover het ERT-hoofdkantoor, dat opstandige oud-medewerkers van de staatsomroep nog steeds de studio's in Thessaloniki, de tweede stad van Griekenland, in handen hebben, evenals tientallen zendmasten op verscheidene plekken. Met behulp van deze faciliteiten zenden ze eigen programma's uit.


Intussen zijn de voormalige ERT'ers ook hun eigen webradio en -televisie aan het opzetten (www.ertopen.com), met als motto: 'De vrije stem van de samenleving.' En omdat ze verwachten dat de politie ook de studio's in Thessaloniki zal ontruimen, zijn de ontslagen werknemers bovendien bezig om in enkele vertrekken van het vakbondskantoor alvast twee radiostudio's en een tv-studio in te richten. Zo kunnen ze hun alternatieve programma's blijven maken en uitzenden via internet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden