Nieuws Oorlog in Jemen

Houthi-rebellen trekken zich plots terug uit Jemenitische havens, maar de regering vertrouwt het niet

Rebellen van de Houthi-beweging trekken zich terug uit drie havens in Jemen, waaronder het felbevochten Hodeida. Het lijkt de grootste doorbraak voor vrede in Jemen sinds de ondertekening van het Stockholm-akkoord in december 2018, waarin een staakt-het-vuren werd afgesproken. Maar aan regeringszijde is twijfel: vertrekken de Houthi’s wel echt, of trekken ze alleen een nieuw uniform aan?

De Jemenitische kustwacht ontmoet Houthi-rebellen in de haven van Hodeidah. Beeld Reuters

Het vertrek van de rebellen komt op een moment dat niet iedereen daar nog op durfde te hopen. In het straatarme, door honger en cholera geplaagde Jemen woedt al vier jaar oorlog. Een van de zwaarstbevochten frontlijnen loopt bij Hodeida, de belangrijkste graanhaven van het land. De Houthi-rebellen zouden eigenlijk al op 8 januari Hodeida en twee andere havens overdragen. Deze deadline werd niet gehaald en daarna verstreken talloze andere. Een in Stockholm afgesproken staakt-het-vuren wankelt al maanden.

Beeld IHS

De Nederlandse generaal-majoor b.d. Patrick Cammaert liet namens de VN de strijdende partijen op een schip met elkaar onderhandelen, maar bereikte nooit overeenstemming over de overdracht van Hodeida. Zijn Deense opvolger bereikte vorige maand wel een akkoord met de Houthi’s en de regering van Jemen over Hodeida, maar de uitvoering daarvan liet tot nu toe op zich wachten. De hoogste rebellenleider in Jemen, Mohammed Ali al Houthi, legde in maart een bom onder het vredesproces door in een interview met persbureau AP te zeggen dat het terugtrekken van zijn mannen uit Hodeida ‘onmogelijk’ is.

Maar sinds afgelopen zondag zijn de rebellen zich volgens de VN toch aan het terugtrekken uit Hodeida en de andere havens. De Houthi’s dragen de macht over aan een nieuw opgerichte ‘kustwacht’. Op foto’s is te zien hoe rebellen in traditionele gewaden inderdaad de hand schudden van mannen in nieuwe kustwachtuniformen. Alles verloopt ‘volgens de afgesproken plannen’, aldus de VN. Dinsdag moet de ontruiming een feit zijn. Onduidelijk is welke partij in Jemen de leden levert van de nieuwe kustwacht.

Toneelstuk

Klopt de terugtrekking van de Houthi-rebellen wel? De regering van Jemen beschouwt de plotselinge beweging van de vijand als doorgestoken kaart. Het is ‘misinformatie en misleiding’, stelt minister van informatie aan regeringszijde Moammar al Eryani op Twitter. Een toneelstuk, waarbij de rebellen hun kleding slechts verwisselen voor nieuwe pakken van de kustwacht. Rond het verstrijken van de eerste deadline in januari probeerden de rebellen volgens een rapport van de Crisis Group al eens de macht over Hodeida te behouden door hun oude uniform af te leggen en zich daarna in nieuwe pakken bij de VN te melden.

‘Ik ben hoopvol, maar het is een wankele schuit’, stelde Martin Griffiths, de hoogste VN-gezant inzake Jemen, tegen de BBC. Het wordt vooral lastig om ervoor te zorgen dat ‘de regering van Jemen er uiteindelijk blij mee is.’ De VN hebben in de oorlog in Jemen altijd de kant van de regering gekozen, die op haar beurt in feite bestaat uit een lappendeken van milities. De Houthi-rebellen controleren de hoofdstad Sanaa en de meeste inwoners van het land. Onduidelijk is hoe de VN gaan controleren dat de rebellen Hodeida inderdaad hebben verlaten, want de VN hebben nauwelijks manschappen in de havenstad. Van de 75 beloofde VN-waarnemers in Jemen zijn er tot nu toe slechts 15 aan het werk, onthulde de Emirati-krant The National onlangs.

Terwijl het in Hodeida momenteel rustig is, laait in de binnenlanden van Jemen de oorlog weer op. Volgens het Sanaa Center for Strategic Studies, een gezaghebbende denktank gericht op Jemen, is eind april door nieuwe gevechten de laatste wegverbinding afgesneden tussen Aden, alternatieve hoofdstad van de regering met een belangrijke haven, en Sanaa, de officiële hoofdstad en zetel van de rebellen.

De afgelopen jaren was er altijd een open handelsroute over de frontlijn. Deze frontlijnhandel was in Jemen tot nu toe een bron van inkomsten voor de regeringstroepen, en voor het verarmde rebellengebied de belangrijkste manier om de supermarkten enigszins gevuld te houden.

Lees ook:

Door de frontlijn naar Sanaa, de belegerde hoofdstad van Houthi-rebellen in Jemen
Sinds de Houthi-rebellen de hoofdstad van Jemen drie jaar geleden innamen wordt Sanaa belegerd. Ana van Es rijdt er door de frontlijn heen. Tussen alle verval blijkt er nog een ministerie van Toerisme te zijn. En overal worden Amerika en Israël doodgewenst.

Aan het front bij ‘onze mannen’ in het door oorlog verscheurde Jemen
De frontlijn van de oorlog in Jemen, waar volgens de VN de ergste humanitaire ramp ter wereld plaatsvindt, blijft doorgaans uit het zicht. Ana van Es rijdt op de bijrijdersstoel naar de strijders wier kant ook Nederland nadrukkelijk kiest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.