Houdt China 1 miljoen Oeigoeren vast in Xinjiang? China zegt van niet

Beweringen dat China meer dan één miljoen etnische Oeigoeren zonder reden vasthoudt in interneringskampen in de westelijke provincie Xinjiang, zijn onjuist. China treedt in het onrustige gewest slechts op tegen extremisten en terroristen, geheel conform de Chinese wet. Dat hebben Chinese diplomaten maandag in Genève verklaard.

Een vrouw bespuugt een poster van de Chinese president Xi Jinping tijdens een opstand om de Oeigoeren te steunen. Beeld AFP

China reageert daarmee op kritiek die vrijdag werd geuit bij een bijeenkomst van het VN Comité inzake de Uitbanning van Rassendiscriminatie. Leden van het comité zeiden toen dat in Xinjiang een miljoen vooral islamitische Oeigoeren worden vastgehouden in contraterrorismecentra en nog eens twee miljoen in heropvoedingskampen. De regio zou hierdoor veranderd zijn in een ‘enorm, in geheimzinnigheid gehuld interneringskamp, een zone van straffeloosheid’.

De Chinese afgevaardigde Hu Lianhe zei maandag in Genève dat de beschuldigingen over de één miljoen gevangenen in Xinjiang onwaar zijn. Er is geen sprake van willekeurige detentie, en China is evenmin bezig met het vervolgen van bepaalde etnische groepen of het ‘de-islamiseren’ van de provincie. De autoriteiten beschermen de rechten van alle burgers in Xinjiang, inclusief hun vrijheid van godsdienst en ‘normale religieuze activiteiten’.

De bewering dat er heropvoedingskampen zijn in Xinjiang waar moslims de islam af moeten zweren en trouw moeten zweren aan de Chinese communistische partij is volgens Hu evenmin juist. Wel zijn er voorzieningen in de provincie waar mensen ‘die misleid zijn door religieus extremisme geholpen worden met hervestiging en heropvoeding’. Het betreft dan veroordeelde criminelen die beroepsvaardigheden krijgen aangereikt om succesvol te re-integreren.

Snoeiharde reactie

De eerste snoeiharde Chinese reactie was eerder maandag al gekomen van een hoofdredactioneel commentaar in het regeringsgezinde dagblad Global Times. De krant verwierp ‘destructieve Westerse publieke opinies’ die slechts bedoeld zouden zijn om onrust te stoken en de moeizaam bevochten stabiliteit in Xinjiang te verstoren. ‘Vrede en stabiliteit moeten boven alles gaan.’

Volgens de Global Times is dankzij het daadkrachtige beleid van de Chinese autoriteiten de provincie Xinjiang aan een ‘tragedie’ ontsnapt. ‘Zo is voorkomen dat het China’s Syrië of China’s Libië werd.’ De inzet van leger en veiligheidsdiensten is ‘een fase waar Xinjiang doorheen moet bij de herbouw van vrede en voorspoed, en de overgang naar normaal bestuur.’

Vice-voorzitter Gay McDougall van het VN-comité was maandag niet overtuigd door de Chinese reactie. Dat China zegt dat het de rechten van etnische en religieuze minderheden niet schendt, zegt volgens haar niets. Ook heeft China niet ontkend dat er heropvoedingskampen zijn. ‘We hebben meer nodig dan een ontkenning van beschuldigingen’, verklaarde ze tegenover de Chinese delegatie, die er vrijdag in Genève nog het zwijgen toe had gedaan.

Gewelddadige acties

De strategische, dunbevolkte provincie Xinjiang in het noordwesten van China is al jaren onrustig. De oorspronkelijke bevolking, gedomineerd door circa tien miljoen merendeels islamitische Oeigoeren, wordt overspoeld door een instroom van Han-Chinezen en is inmiddels een minderheid in eigen land. Dat heeft geleid tot incidentele gewelddadige acties van Oeigoerse separatisten, zoals bomaanslagen en steekpartijen in Xinjiang en elders in China.

China is vooral bezorgd dat islamitisch extremisme vanuit buurlanden als Afghanistan, Pakistan en Tadjikistan overslaat naar Xinjiang. Sinds in 2009 antiregeringsrellen uitbraken in de provinciehoofdstad Urumqi, grijpen de autoriteiten daarom keihard in, met vele honderden doden tot gevolg. Daarbij worden massa-interneringen en geavanceerde surveillancetechnieken ingezet. De actiegroep Chinese Human Rights Defenders zei vorige maand in een rapport dat 21 procent van alle arrestaties in China wordt verricht in Xinjiang. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.