Houd de medisch-ethische kwesties buiten het regeerakkoord

Alexander Pechtold (D66) en Gert-Jan Segers (Christenunie) na afloop van een gesprek met toenmalig informateur Edith Schippers in mei.Beeld anp

Politiek is geen exacte wetenschap. Verschillen in ideologie, principes of partijprogramma's kunnen precies zo groot of klein worden gemaakt als de betrokken politici zelf gepast achten. Als Mark Rutte en Sybrand Buma diep in hun hart enig geloof hadden gehad in een stabiele coalitie met GroenLinks, hadden ze het met Jesse Klaver ook over het immigratiebeleid best eens kunnen worden. Kennelijk was dat geloof er niet.

Het beste bewijs is nog altijd de recordformatie van 1977. Die kwam na 171 dagen uiterst moeizame onderhandelingen plots in een doldrieste stroomversnelling zodra CDA-onderhandelaar Dries van Agt de PvdA als gesprekspartner had ingeruild voor Hans Wiegels VVD. Opeens gaf hij lachend dingen weg waarover in de maanden daarvoor niet te praten viel. 'Waar een wil is, is een weg. Een snelweg', noteerde PvdA-onderhandelaar Ed van Thijn vanaf de zijlijn in zijn dagboek, niet zonder verbijstering: 'Dries is een ander mens geworden.'

Zullen we dat binnenkort ook kunnen zeggen over Mark Rutte, Sybrand Buma, Alexander Pechtold en Gert-Jan Segers? Blijkbaar noopte de ingewikkelde verkiezingsuitslag van 15 maart dit keer tot 100 dagen navelstaren, afhouden en om elkaar heen draaien. Blijkbaar was dat nodig om de eigen achterban ervan te overtuigen dat er echt niets anders op zit.

Blijkbaar heeft dat nu lang genoeg geduurd. Zelfs in het fluistercircuit in de Haagse wandelgangen zijn VVD, CDA, D66 en ChristenUnie het er plotseling roerend over eens dat zij het met elkaar moeten zien te rooien. En zo keerde de formatie vrijdag op de 100ste dag terug naar dag 1, toen deze combinatie al veruit het vaakst werd aangewezen als de meest logische.

De eerste uitdaging van het viertal is nu om de onderhandelingen uit de sfeer van de tegenzin te halen. Op een coalitie die alleen regeert 'omdat niemand anders wil' zit niemand te wachten. Ruim 5 miljoen mensen hebben op een van de vier nieuwe partners gestemd in de hoop dat hun stem wordt omgezet in iets moois. Hoogste tijd dus dat Rutte, Buma, Pechtold en Segers hun chagrijn inruilen voor kordate ambitie.

Daar zal nog wel wat pragmatisme voor nodig zijn. Vooral de principiële verschillen tussen D66 en de ChristenUnie zijn de afgelopen weken breed uitgemeten, de 'voltooid-levenwet' voorop. Voor Pechtold was het wekenlang reden om uit te sluiten dat regeren met de ChristenUnie mogelijk was. Hij zal met een goed verhaal uit de onderhandelingen moeten komen om zijn kiezers ervan te overtuigen dat het niet slechts een pose was.

In het streven om nu tempo te maken, zou het helpen als de vier besluiten de immateriële medisch-ethische kwesties simpelweg buiten het regeerakkoord te laten. Laat die onderwerpen aan het vrije krachtenspel in de volksvertegenwoordiging en beperk de coalitiedwang tot de hoofdlijnen. Dan hoeft niemand in gewetensnood te komen.

Vervolgens blijven er voor een regeerakkoord nog genoeg ambities over waarin de vier elkaar tamelijk moeiteloos moeten kunnen vinden zonder zichzelf te verliezen. Een enthousiast klimaatbeleid conform het akkoord van Parijs, een deltaplan immigratie en integratie, gerichte investeringen in het onderwijs en de zorg, een heldere langetermijnvisie op de rol van Nederland in Europa en de wereld, inclusief serieuze investeringen in veiligheid en defensie: de partijoverstijgende ambities dringen zich als vanzelf op. Mits de vier nu serieus naar overeenkomsten gaan zoeken in plaats van naar verschillen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden