Hou toch eens op met die ellendige hervormingen

Veel hervormingen zijn niets anders dan het verslechteren van AOW, pensioen en ontslagrecht.

Hervorming is zo ongeveer het meest misbruikte woord in politiek Nederland. Politici vooral van de rechterzijde - maar ook van PvdA en GroenLinks - kunnen geen zin uitspreken zonder dat de term 'hervorming' er in voorkomt. Dinsdagavond Pechtold weer op tv. Politici presenteren hervormingen als de Haarlemmerolie tegen werkloosheid en krimpende economie. Ze zeggen er echter zelden bij wat ze inhouden en zullen opleveren. Er zijn nogal wat 'hervormingen' doorgevoerd die tot misvorming van de maatschappij hebben geleid.

Zo heeft het paarse kabinet van PvdA, VVD en D66 de uitzendvergunningen afgeschaft. Deregulering noemden ze dat. Het heeft ertoe geleid dat de helft van de uitzendbureaus malafide is en dat uitzendkrachten onderbetaald worden. Daarbij komt nog dat de arbeidsinspectie steeds meer is ingekrompen. De uitzendvergunningen moeten weer terug en het toezicht op de naleving van de wet minimumloon én van de cao moet worden uitgebreid.

Deregulering heeft er ook toe geleid dat er veel te weinig toezicht was op banken. Dit heeft tot de huidige wereldwijde crisis geleid. Vooral zich liberaal noemende politici willen niet aanvaarden dat toezicht en regels nodig zijn om dit soort crises te voorkomen. Wel willen zij de sociale uitkeringen afschaffen of verminderen en onder meer toezicht plaatsen, maar als het gaat om belastingen, om het grote geld, dan moeten regels en toezicht weggenomen worden. Dat is huichelachtig gedrag.

De 'hervorming' waardoor het mogelijk werd aflossingsvrije hypotheken af te sluiten, waarvan de rijken veel meer profiteerden dan de gewone mensen, heeft geleid tot veel te hoge huizenprijzen en een hypotheekschuld die veel groter is dan in het buitenland. Het is zaak dat deze misvorming wordt rechtgezet.

Het paarse kabinet dreigde in de jaren negentig de pensioenfondsen met korting als zij een hogere dekkingsgraad zouden hebben dan 119 procent. Het gevolg was premieverlaging of verhoging van de uitgaven. Zo werd ook in 1994 de vaste rekenrente van 4 procent, waarmee pensioenfondsen hun bezit op lange termijn berekenden, afgeschaft.

Nu hebben de pensioenfondsen veel meer geld dan ooit, hun rendementen zijn goed, en toch moeten zij pensioenrechten afwaarderen omdat de rente waarmee bezittingen op lange termijn worden berekend, kunstmatig (te) laag wordt gehouden. Herinvoering van de vaste rekenrente van 4 procent of desnoods de wettelijke rente, die nu 3 procent is, en tot voor kort 6 procent was: vakbonden pleiten al langer voor herinvoering van de wettelijke rente. Hoogleraren doen dat ook. Toch wordt deze misvorming niet rechtgezet.

Vooral de rechtse partijen, maar ook GroenLinks en ChristenUnie, willen het ontslagrecht hervormen. De arbeidsmarkt moet flexibeler, zeggen zij. Zij bedoelen dat werknemers zonder toetsing ontslagen moeten kunnen worden. Het maakt deze partijen niet uit dat de flexibiliteit al veel te ver is doorgeschoten. Als werknemers als oud vuil kunnen worden afgedankt, leidt dat tot minder opleiding, meer arbeidsongevallen, onderbetaling en geen loyaliteit aan het bedrijf.

Overigens heeft Nederland, West-Europees gezien, een middelmatige bescherming tegen gedwongen ontslagen van mensen met een dienstverband voor onbepaalde tijd, en zijn de kosten van ontslag hier laag. Iets wat de partijen die het ontslagrecht willen afschaffen, nooit noemen. Vakbonden en hoogleraren doen dat wel.

Een andere misvorming van de bovenste plank, is het werken met behoud van uitkering. Het is niets anders dan betaald werk doen zonder daarvoor betaald te worden. Vooral VVD, CDA en D66 zijn grote pleitbezorgers van deze misstand. Werklozen moeten betaald werk doen zonder loon. Het leidt tot verdringing. Het leidt ertoe dat werklozen worden ingezet in sociale werkplaatsen en daardoor mensen met een handicap verdringen. Als de kreet, dat uitkeringsgerechtigden iets terug moeten doen voor de maatschappij (alsof deze mensen niet al vaak jarenlang premies en belasting hebben betaald), oprecht zou zijn, dan zouden bijstandsgerechtigden vooral ingezet moeten worden in vrijwilligerswerk, dat geen betaald werk verdringt.

De AOW-leeftijd is verhoogd omdat mensen langer leven, er te weinig mensen zouden zijn om het werk te doen en de AOW onbetaalbaar zou zijn. Dat de mensen langer leven is waar. Maar de AOW is niet onbetaalbaar, omdat er meer geld binnenkomt van ouderen die belasting betalen over hun aanvullende pensioen.

En er zijn niet te weinig mensen om het werk te doen. Nederland heeft een grote arbeidsreserve in de vorm van parttime werkers.

Wat steeds verzwegen wordt in de AOW- en pensioendiscussie is dat werknemers die vanaf 2015 AOW-gerechtigd worden, slechts een halve AOW krijgen (9.600 euro) en hun jongere, niet-verdienende partner de andere helft pas krijgt als zij zelf AOW-gerechtigd wordt. Tot 2015 krijgen de jongere partners een partnertoeslag (de andere helft van de gehuwden- of samenwonende AOW). Een bezuiniging die enorm ingrijpt bij vooral werknemers die met hun handen werken. Deze mensen zijn voor een groot deel afhankelijk van de AOW in tegenstelling tot hoger betaalden.

Bij de AOW-verslechtering komt nog de verlaging van het aanvullende pensioen en de verhoging van de belastingen van gepensioneerden. Vakbonden hebben steeds tegen deze stapeling gewaarschuwd. Zij blijven pleiten voor een fatsoenlijke overgangsmaatregel bij het verhogen van de AOW-leeftijd. Een regeling zoals dat mensen die 45 jaar geleden zijn gaan werken, betaald of in het huishouden, op hun 65ste AOW-gerechtigd moeten blijven. Vakbonden worden in toenemende mate door hoogleraren gesteund. Desalniettemin blijven vooral rechtse partijen hun mantra over AOW en pensioen herhalen.

Hervorming is een leeg woord als niet uitgelegd wordt wat zij inhoudt en waar ze toe moet leiden. Veel hervormingen zijn niets anders dan het verslechteren van werknemersvoorzieningen en hebben geleid tot wantoestanden. De misvormingen door 'hervormingen' moeten worden weggenomen. In plaats van sociale uitkeringen, pensioen en ontslagrecht te verslechteren ten koste van de mensen die het minste hebben, kan de vermogensbelasting omhoog en moet het subsidiëren van rijken worden gestopt.

Het kan wel degelijk anders.

Anne van Dijk is bestuurder Metaal van FNV Bondgenoten Noord.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden