Hottentotten én tentenexpositie

Het bekt lekker: Hottentottententententoonstelling, en van berber- tot bungalowtent is ook een aardige alliteratie. Maar Hottentotten kenden geen tenten, ze woonden in hutten, en uit de naam die Nederlandse zeevarenden aan de oorspronkelijke bewoners van zuidelijk Afrika gaven, sprak minachting voor 'onbeschaafd, dom volk'....

De samenstellers van de tentenexpositie in het Haagse Museon hebben heel wat uit te leggen. Dat gebeurt met aanstekelijk plezier. De talrijke videopresentaties zijn bondig en informatief. De toelichting bij prachtige exemplaren van oude en nieuwe tenten is helder. Voor kinderen is een tentenkamp ingericht waarin ze naar hartelust ravotten en oerkreten slaken. In een indianentent die is gemodelleerd naar een tipi van de Lakota Sioux luisteren ze ademloos naar spannende verhalen. Maar de Hottentotten lijken er bij de haren bijgesleept.

Of toch niet?

De Khoikhoi ofwel 'echte mensen', zoals de Hottentotten zichzelf noemen en zoals ze tegenwoordig ook officieel heten, leiden een nomadisch bestaan. Dat hebben ze gemeen met de Toeareg in de Sahara, de Drukpa in Nepal, de Inuït in het oosten van Groenland en een aantal andere rondtrekkende volken. Er zijn meer overeenkomsten, de expositie benadrukt het: klimatologische omstandigheden (verwoestijning) veranderende samenlevingen en overheden die het nooit zo hebben begrepen op rondzwervende onderdanen, bedreigen nomaden in hun voortbestaan. In toenemende mate verruilen zij noodgedwongen de tent voor een huis.

De Khoikhoi bouwen hutten als tijdelijk onderkomen, een optrekje van buigzame takken die met rieten matten en dierenhuiden worden bedekt. Zo'n hut met een stookplaats in het midden is op de expositie te zien, in een ambiance van oude prenten waaronder een heel beroemde/beruchte: Saartje Baartman, de 'Hottentot Venus' , La Belle Hottentot, ofwel de Khoikhoi-vrouw die in 19de eeuw in Parijs werd tentoongesteld en later werd afgedankt.

De Khoikhoi-hut en de tekening van de racistisch bejegende Saartje Baartman laten de bezoekers niet onberoerd, maar in weerwil van de voortreffelijke toelichting blijven zij een ietwat vreemd en tegelijkertijd boeiend fenomeen op een tentoonstelling die over tenten en hun bewoners gaat en die tevens preludeert op het vakantieseizoen waarin weer uitbundig wordt gekampeerd in veelal comfortabele, tijdelijke onderkomens die nog maar een fractie wegen van de loodzware tenten van vroeger.

Van berber- tot bungalowtent belicht de geschiedenis van tenten die nomadische volken nog altijd gebruiken en die in zwang zijn geraakt bij de moderne vakantieganger. Dat gebeurt soms op humoristische wijze. De oude beschuitbus, symbool van oer-Hollandse gezelligheid en kneuterigheid, maar vooral het degelijke, zwaar beladen rijwiel met een koperen primus in twee delen vastgeklonken aan het frame, werken op de lachspieren.

Het echte vakantiegevoel krijg je niet zozeer bij de bungalowtent als wel bij de yurt uit Kirgizië, de ger uit Mongolië, de ba-nag uit Tibet, het zeer lage Toeareg-onderkomen en de tipi die boven alle andere tenten uittorent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden