Horrorbeelden, fascinerend mooi

Jeanne Prisser bericht over wat zich afspeelt in de voorhoede van de beeldende kunst. Deze week: de apocalyptische scheepswrakken van Tilmann Meyer-Faje en ietwat smetvrezerige kunst om de hoek bij het Anne Frank Huis.

Seelenverkäufer, Tilmann Meyer-Faje, 2013. Beeld Bob Negryn

Den Bosch, 14 maart

Er staat in Den Bosch een wonderfabriek. Die heet Sundaymorning@ekwc (die malligheid werp ik verre van mij, voorheen heette het volmaakt ter zake: Europees Keramisch Werkcentrum) en vroeg of laat komt iedere in Nederland werkende kunstenaar er terecht. En na drie maanden komt hij of zij er als herboren uit, of preciezer gezegd: als keramist. Al dan niet tijdelijk, maar toch: een believer.

Architect Zachary Price? Ging aan de keramiek. Videomaakster Olivia Glebbeek? Idem. De dwarsgebakken ontwerpers van Studio Job? Voilà. Zou u mij erheen sturen, dan zou ik voortaan mijn teksten laten glazuren. Nee, het EKWC doet meer voor de vaderlandse, hedendaagse keramiekindustrie dan alle kleuren Delfts Blauw.

De vraag die ik dan aan mijn hond stel: Maar Heeft Het Zin?

In dit geval was dat een kwispelend Ja. Want ook in Den Bosch, in galerie Mieke van Schaijk (die min of meer verstopt boven een winkel huist - Mieke van Schaijk, doe er wat aan) zag ik werk van de kunstenaar Tilmann Meyer-Faje. Die kende ik van behoorlijk uiteenlopende kunst. Sculpturen, performances, video's, een winkel met betonnen souvenirs, en dan had hij ook nog een fascinatie voor Plattenbau en prefab-wijken... u bent de draad kwijt. Ik was dat ook enigszins.

Tot ik de beelden zag die hij maakt sinds hij uit de EKWC-ovens tevoorschijn kwam. In de galerie stonden enkele 'keramische scheepswrakken' opgesteld. Ze waren gedetailleerd maar ook grof: vrijwel alles was samengesteld uit aardewerken plakken van dezelfde dikte. Dan was het schip de oven in gegaan, waarbij het op diverse plaatsen was gebarsten, opengetrokken en verkleurd; er was met beleid gestookt, zodat alles nét niet instortte. Een bruinrode waas lag over de witte elementen, waardoor het leek of het hele scheepswrak uit geroosterde boterhammen bestond.

Meyer-Faje, zo las ik, had goed gekeken naar de apocalyptische onttakeling van scheepwrakken, zoals dat op grote schaal voor de kust van India gebeurt. Googelt u maar eens 'Alang, India' en u begrijpt wat ik bedoel. Horrorbeelden, maar ook fascinerend mooi - en op de één of andere manier had Meyer-Faje die combinatie in zijn beelden weten te bakken. De wiebelige grens tussen opbouw en afbraak, tussen structuur en chaos, tussen economie en schuldgevoel - misschien was het altijd al zijn bedoeling, maar nu was het in één keer gelukt, afgemaakt op verzengende temperaturen. Een wonder, ik zei het al.

Strandung, Tilmann Meyer-Faje. Galerie Mieke van Schaijk, Den Bosch, verlengd t/m 5/4

Amsterdam, 19 maart

Er was een queue around the block, maar dat was aan de andere kant van de gracht, bij het Anne Frank Huis. In galerie Bart Invites (de vroegere ruimte van de zich uitbreidende galerie Bart) bekeek men de kunst in gezegende eenzaamheid. Mooie lichte ruimte gevuld met werk van fotografiecollectief Polly's Picture Show. Buiten: de Westerkerk, ijl majestueus in de voorjaarsnevel, de kerk met de graven van Rembrandt en Titus. Maar mijn aandacht was bij de Polly's.

Zij maakten een tentoonstelling over vormen. Oké, een lozere beschrijving kan niet. Even opnieuw: zij maakten een tentoonstelling met fotografie waarin het kader niet per se rechthoekig is en 'de grenzen van het fotografische medium worden onderzocht' zoals dat dan heet- het soort tentoonstelling waarvan ik er in FOAM al enkele zag. De catalogus, een houten doos met zeefdrukken en litho's, is een kunstwerk op zich.

Wat ik registreerde: twee foto's opgerold tot kokers, rechtop op de vloer geplaatst; een foto van een halve kubus waarboven in groene verf twee boogjes waren geschilderd - inderdaad, net een Escher; twee levensgrote foto's van fraaie damesbenen in zwart wit in houten rechtopstaande constructies; een foto op een plastic tasje. Een kort moment stond ik naar de trapeziumvormige naad in de vloer te turen, maar dat waren niet 'de grenzen van het fotografische medium' - dat was het kelderluik.

Ik zag de liefde en zorgvuldigheid waarmee het allemaal gedaan was, alleen, vroeg ik me af, liefde en zorgvuldigheid ten dienste van wat? Deze kunst had iets smetvrezerigs. Niet lelijk, wel een tikje klinisch. Er viel weinig tegenin te brengen, maar er werd ook niet zo gek veel geprobeerd.

Twee stukken stegen boven de rest uit. Een was een video van foto's van een dansend stel, uit elkaar getrokken en opnieuw in elkaar gezet; met als gevolg een nieuwe vorm voor het dansende paar, dat nu op een beest met twee ruggen leek.

De tweede was bewerkelijker. Het leunde tegen de muur en bestond uit stukjes vezelplaat met daarop foto's van stallen geprint; flinke agrarische constructies met puntdaken, en overdekt met gridpatronen. Die patronen vormden samen een Mondriaanachtige ruitvorm. Met de ogen toegeknepen kon je er de Victory Boogie Woogie in zien. Het bracht me in de verleiding om die toeristen aan de overkant van de gracht toe te roepen dat je die dwingende vorm van de wachtrij best even kon verlaten om dit te komen bekijken.

Polly's Picture Show, Out of shape, Bart Invites, t/m 29/3

Mixed Signals, Anne Huijnen Beeld Polly¿s Picture Show





Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden