Nieuws Hormuz-missie

Hormuz-missie zet relatie met VS onder druk; oud-commandant waarschuwt voor verzoek

Nu het kabinet de knoop moet doorhakken over deelname aan een maritieme missie in de Straat van Hormuz, dreigt deze te verworden tot symbool van de groeiende kloof tussen de VS en Europa. Ook in Nederland keren zich nu prominente stemmen tegen militaire actie aan de hand van de Amerikanen. 

Amerikaanse mariniers houden Iraanse oorlogsschepen in de gaten bij de Straat van Hormuz. Beeld Reuters

De beveiliging van de vrije doorgang door de Straat van Hormuz – waar de afgelopen maanden schepen zijn aangevallen – is deze zomer onderwerp geworden van geopolitieke rivaliteit en onenigheid tussen westerse bondgenoten. Het Amerikaanse plan werd lauw ontvangen in Europa, waar zelfs alternatieve plannen opdoken. Nederland reageerde ‘welwillend’, maar oud-bevelhebber van de strijdkrachten Dick Berlijn keert zich vandaag in de Volkskrant tegen deelname aan een Amerikaanse missie.

Die lijkt volgens Berlijn vooral bedoeld om ‘maximale druk’ op Iran uit te oefenen, en is onderdeel van een beleid waar Europa, als voorstander van het behoud van het nucleaire akkoord met Iran, het faliekant mee oneens is. ‘Ik vind niet dat we moeten deelnemen aan een operatie van de Amerikanen waarvan we absoluut niet weten wat daar gaat gebeuren. Wat als er een provocatie is en Amerika ziet dat als vrijbrief om grootschalig oorlog te gaan voeren?’

Ook oud-minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot is ‘buitengewoon aarzelend’ over deelname aan een missie ‘die een probleem moet oplossen dat door de VS zelf gecreëerd is door uit het nucleaire akkoord te stappen’. Door zich aan Amerikaanse zijde te scharen geeft Nederland dan ‘een merkwaardig signaal’ af. ‘De Amerikanen zijn bezig bondgenoten te dwingen tot iets waar niemand op dit moment zin in heeft.’

De verwikkelingen rond Hormuz tonen aan hoe snel de internationale verhoudingen aan het schuiven zijn. De Amerikaanse missie kreeg aanvankelijk zo weinig steun dat Politico het de Coalition of One noemde: de coalitie van één. Zelfs Groot-Brittannië kwam eerst met een eigen plan voor een ‘Europese missie’, maar koos onder de nieuwe premier Johnson alsnog voor samenwerking met de Amerikanen. Israël heeft steun toegezegd op inlichtingengebied. Polen, Australië en Zuid-Korea zitten nog op het vinkentouw. Tegelijk haalt Iran de militaire banden met Rusland aan en kondigt het ‘gezamenlijke oefeningen’ aan in de Straat van Hormuz.

Duitsland heeft deze zomer nee gezegd tegen twee Amerikaanse verzoeken om militaire steun – in Syrië, en in de Straat van Hormuz – waarna de VS opnieuw dreigden een deel van hun in Duitsland gestationeerde troepen te verhuizen naar Polen. Naar verluidt wil Nederland spoedig een besluit nemen over de Hormuz-missie. Nederland is door de VS ook gevraagd om een bijdrage in Noord-Syrië. Ook daarop reageerde het kabinet welwillend, totdat de Amerikaanse ambassadeur Pete Hoekstra tegen deze krant zei dat het om ‘militaire middelen op de grond’ gaat.

Vorige week liet bondskanselier Merkel weten dat een Europese Hormuz-missie op de agenda zal staan tijdens informeel EU-overleg in Helsinki eind augustus. Volgens Alice Billon-Galland van de denktank European Leadership Network was Frankrijk enthousiast over een Europese missie totdat bleek dat deze onmogelijk is zonder Amerikaanse hulp. Billon: ‘Frankrijk wilde vermijden dat de VS op enigerlei wijze betrokken waren, om niet zijn eigen positie als ‘honest broker” in het nucleaire akkoord met Iran op het spel te zetten.’

Een recente studie van een Duitse denktank over de Europese opties beschrijft twee mogelijkheden: een waarnemersmissie en een beveiligingsoperatie. De missie zou tot bijna een derde van de Europese marinecapaciteit opslokken. Billon: ‘Deze discussie is een reality check voor de Europese defensiesamenwerking. Europa heeft meer middelen nodig om eigen operaties te kunnen uitvoeren op de manier die de Europeanen willen.’

Nederland moet de bakens verzetten in het veiligheidsbeleid, zegt voormalig commandant der Strijdkrachten Dick Berlijn. Want de rol als ‘trouwe, kleine bondgenoot’ van de VS is niet vol te houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden