Hopla's, Snippers en Nippers

Na Snijders' zeer korte verhalen zijn er nu Herzbergs zeer korte gedichten. Ze heten Hopla's. Zo'n buitenissige benaming is nergens voor nodig, vindt Arjan Peters.

Al lang kan Judith Herzberg het knap kort houden. Om die reden koester ik bijvoorbeeld haar boekje Vliegen (1970), door de dichteres zelf geïllustreerd met de onaanzienlijke titelhelden op ware grootte: 'En zo lief, zorgzaam/ vleugeltjes vouwend als/ moedertje met de/ gordijntjes.' In een persbericht bij Herzbergs nieuwe boekje 111 Hopla's (De Harmonie; euro 17,50) stelt de uitgever: 'De Hopla is een vorm in de poëzie die uitsluitend gebezigd wordt door Judith Herzberg. Het zijn ultrakorte gedichtjes, al dan niet rijmend, waarin alles wordt gezegd zoals alleen Judith Herzberg het kan zeggen.'


Dan krijg je dit: 'Na dagen in sandalen/ kan de voet/ in steedse schoen/ niet ademhalen.' Een nieuwe. Maar er staan ook tientallen oude in 111 Hopla's, zelfs uit haar bundels Zeepost en Beemdgras uit de jaren zestig, tot en met Liever brieven uit 2013: 'Hoe heerlijk moet het zijn/ je in gedichten te begeven/ zonder dat schrijnende:/ had ik dat maar geschreven.' Zo kan een schrijver jaloezie op een lezer voelen (inderdaad, die schrijnende gedachte is mij geheel vreemd).


Tot dusver heetten die teksten altijd gedichten. Uit de nieuwe bundeling maak ik op dat het ineens Hopla's zijn geworden. Maar is dat een nieuwe vorm of een woord dat zkg wil vermijden, de poëzievariant van het zeer korte verhaal, bekend geworden door A.L. Snijders?


De Hopla, ik weet het niet. Het klinkt als gemakzucht: hopla, en weer een gedicht. En is het waar dat alleen Judith Herzberg die vorm bezigt? In de onlangs verschenen Onverzamelde gedichten van Chris J. van Geel trof ik ook Hopla's van allure aan, zoals het bevrijdende 'Kerkhof': 'Een zucht gaat over alle graven/ elkaar nooit weer te hoeven zien.' Zeer kort en niet rijmend. 't Is waar, er wordt niet iets in gezegd zoals alleen Herzberg het kan, want Van Geel deed het. Maar dan is een Hopla geen dichtvorm, maar gewoon een kort gedicht van Judith Herzberg.


Wat is dat met die namen? De tekstjes die de 75-jarige Hans Vervoort op zijn Facebookpagina zet, heeft hij gebundeld in Encyclopedie van op het nippertje geredde kennis (Bravenewbooks; euro 17,95). Grappen die hij nooit meer hoort ('Wat is het verschil tussen een dood vogeltje? Het linkerpootje is even lang'), nutteloze vaardigheden (Jef Last kon zijn oren bewegen, Vervoort kan het ook), herinneringen aan kleurrijke figuren als Gied Jaspars en Thomas Rap (de uitgever van Herzbergs Vliegen) en een ontroerend stukje over zijn grote broer Rob die in 1944 stierf.


Maar die stukjes heten weer geen columns. Vervoort noemt ze Snippers en Nippers. 'Een nipper was de achterkant van een schip, waar matrozen bij het vertrek nog op konden springen.' Over geredde kennis gesproken.


Nipper en Hopla, Trijfel, zkv, Kronkel en ollekebolleke, er zit een vermoeiende kant aan. Alsof het kleuters zijn die iets geks roepen, uit angst over het hoofd te worden gezien. De buitenissige benaming is niet nodig. Proza en poëzie kan ultrakort en ultragoed zijn. Te ontdekken door de lezer die zich niet laat afschrikken door een jolige outfit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden