Hopen op een buitenkantje rechts, tegen beter weten in

Antoine 'Spitz' Kohn (71), oudbakkersknecht en exmijnwerker, verdient meer dan een halve eeuw zijn geld in het voetbal. Tegenwoordig als scout bij Heerenveen....

Van onze verslaggever Poul Annema

Als kind wilde hij clown worden, maar Spitz Kohn verdient inmiddels al meer dan een halve eeuw zijn brood in het betaald voetbal. Eerst als speler, daarna werd hij trainer en nu, 71 jaar oud, speurt hij met een wakker oog naar spelers die het sportieve aanzien van Heerenveen kunnen vergroten.

Als scout in Friese dienst is Spitz Kohn net terug uit La Mancha. Hij was twee weken op bezoek bij de daar bivakkerende Scandinavische voetbalclubs, die de kou in eigen land zijn ontvlucht en zich onder de Spaanse zon voorbereiden op het tweede deel van de competitie in eigen land.

Met voorzitter Van der Velde en bestuurslid Yme Kuiper maakt Kohn binnenkort de lijst op van Scandinavische spelers die beschikbaar zijn om eventuele gaten in de selectie op te vullen.

'Ik kan niet zeggen dat ik de afgelopen weken dat ene briljantje heb gezien. Gedegen voetballers, harde werkers, atletisch en een goed karakter, maar zelden die ene bevlieging waarop je zit te wachten. Net als in Nederland trouwens, wanneer word je op de tribunes nog eens echt verrast?'

En terwijl hij rusteloos heen en weer schuivend een sigaretje opsteekt: 'Weet je wat ik mis, de met de buitenkant van de voet geplaatste bal. Je ziet toch niemand meer die de bal met zoveel gevoel verstuurt als Van Hanegem dat vroeger deed. Als er van rechts een corner moet worden genomen, komt de linksback naar voren om de bal krullend voor het doel te brengen. Waarom geen rechtsbenige speler die dat met de buitenkant van de voet doet?'

Hoofdschuddend: 'Ik zat er in La Mancha over te praten met Halvar Thoresen, oud-speler van FC Twente en nu assistent-trainer bij LillestrBij ons is het een stelregel dat je de bal zo snel mogelijk op de helft van de tegenpartij brengt, d kan hij immers het minste kwaad', zei hij. En je ziet het terug, kracht hebben ze wel. Lopen kunnen ze ook. Maar ik hunker naar de extra-klasse.

'Nee, coach zou ik niet meer willen zijn, dan ben ik weer opvoeder, vader en psycholoog tegelijk, maar ik zou nog wel eens individueel met spelers willen trainen.'

Jarenlang heeft hij als trainer met een blocnote boven zijn bed geslapen. Nachtelijke ingevingen kon hij daardoor onmiddellijk opschrijven. 'Meestal kon ik het de volgende dag niet eens lezen, maar het gaf me een rustgevend gevoel.

'Voetbal is mijn verslaving, ik ben ontzettend blij met de mogelijkheden die Heerenveen mij biedt. Andere hobby's heb ik niet. Op mijn veertiende heb ik gezegd, mijn toekomst ligt in het voetbal. En dat is uitgekomen.'

Antoine ('Spitz', noemden zijn vriendjes hem omdat hij snel was en gemakkelijk scoorde) Kohn groeide op in Luxemburg, in Jeunesse d'Esch, een mijnwerkersstadje. Zijn vader en twee broers werkten in de mijnen, 'bovengronds'. Spitz zag het vooral zitten als clown. Op de lagere school maakte hij deel uit van een toneelgroepje. 'Ik had veel succes met de rol van de vallende man. Ik was de clown die probeerde op een tafel te klimmen, maar steeds onderuit ging.'

Het werd uiteindelijk voetbal, nadat hij eerst twee jaar als bakkersknecht 'het echte leven' had leren kennen. Hij wist dat als hij echt geld wilde verdienen, hij ook mijnwerker moest worden. 'Ondergronds.' Maar zijn ouders verboden dat. 'Ze wisten van de gevaren. Maar het geld trok. Vandaar dat ik er via de voorzitter van de voetbalclub in ben geslaagd ondergrondste gaan werken. Mijn ouders wisten van niets en toen ik mijn eerste salaris bij mijn moeder afgaf zo ging dat toen nog zei ze verschrikt: Je hebt meer verdiend dan je vader.

'Mijn vader was des duivels, dreigde mijn benen te breken en zei: als je maar weet dat je vader en moeder je niet ondergronds hebben gestuurd. Waarop ik zei: natuurlijk niet, ik doe dit omdat ik over een of twee jaar profvoetballer ben. Lachend antwoordde hij: dat lukt jou nooit, daar ben je niet goed genoeg voor.'

Kort voordat Spitz Kohn zijn eerste salaris opstreek bij Karlsruhe kwam zijn vader te overlijden. 'Daar heb ik nog steeds verdriet van. Hij is geen getuige geweest van mijn prof-optredens.'

Het voetbal, zo laat hij niet na te benadrukken, heeft hem rijk gemaakt, rijk aan ervaringen. Na zijn laatste actieve periode bij FC Twente werd hij trainer. 'Kees Rijvers, toen hoofdtrainer, zei tegen me: ik wil je laatste man maken, je bent sterk, goed in het koppen, kortom je ideale positie. Maar ik zei: trainer doe dat niet. Ik loop binnen vijf minuten weer voorin. Ik wil altijd scoren, scoren en nog eens scoren. Zei hij: dan kan ik je niet gebruiken.

'Het betekende het einde van mijn carri, maar ik kon wel zijn assistent worden. Onvergetelijke jaren met een man die ik nooit heb willen kopin, maar voor wie ik een ongelooflijk respect heb. Ik ben hem opgevolgd en heb met FC Twente tal van hoogtepunten beleefd. Een prachtige club, met prachtige mensen en veel goede voetballers.'

Het trainerschap heeft hem vreugde bezorgd, maar ook diepe littekens achtergelaten. Hij werd ontslagen bij Go Ahead en Club Brugge, ging in zee met Morning Star in Hongkong, dat hem drie maanden zonder geld liet zitten en werd door Ajax aangetrokken als assistent-trainer en door Leo Beenhakker als hoofd van de opleiding op een zijspoor gezet. Verbittering is hem vreemd.

'Ik voelde me na enige tijd een echte Ajacied, maar als je van buiten komt word je voor Amsterdammers nooit een echte Ajacied. Maar ik heb er wel weer de vreugde in het voetbal teruggevonden en voelde me zo af en toe weer even de clown die met de talentjes echte kunstjes kon laten zien.

'Voetbal heeft me niet materieel, maar wel menselijk rijk gemaakt. Ik ben de hele wereld rondgereisd, hoogte-en dieptepunten meegemaakt. Ik heb ooit gezegd dat ik een boek wil schrijven, maar dat doe ik niet. Dan zou ik eerlijk moeten zijn en mensen moeten kwetsen. Dat wil ik niet. Als voetballer kwam ik wel eens terug bij mijn vrienden in de mijnen. Als ik ze dan in mijn nette pak een hand wilde geven, zeiden ze: nee Spitz, onze handen zijn smerig. Wat, zei ik dan, met zulke handen heb ik mijn brood gegeten.

'Voetbal heeft me alles gegeven. Het leven van de clown had niet boeiender kunnen zijn, dweet ik zeker.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden