Hopeloos verstrikt geraakt in te veel lijnen

Na de wereldpremière van Wilde Mossels op het Nederlands Film Festival in Utrecht stonden er jongedames met oranje pruiken en schalen vol oesters....

Peter van Bueren

De hoofdpersoon Leen (Fedja van Huêt) is een loom type, weliswaar leider van een groepje vrienden, maar van hen ook de meest besluiteloze. Hij wil af van de bezitterige liefde van zijn moeder (Wil van Kralingen), maar tegelijk is er tussen hem en haar meer dan misschien gezond is. Leen is verliefd op Janine (Angelique de Bruijne), maar zegt het nooit, ook al trekt ze haar rokje-met-niets-daaronder uitnodigend voor hem op.

Leen scheurt ook op een motor door de wijdse polders, maar doorrijden over de brug richting Rotterdam doet hij niet. Ooit ontmoette Leen een Ier die hem vertelde van Dublin, en hij wil naar die Ierse stad van whisky en roodharige meisjes, maar zal dat paradijs nooit bereiken.

Stuk voor stuk zijn die dromen, verlangens en frustraties mogelijke thema's die een lijn kunnen aanbrengen in een film die voortdurend bruist en verstilt tegelijk, maar geen voegen heeft waarin hij zou kunnen passen. Ja, natuurlijk: het gaat over de beslotenheid van een Zeeuws dorp en over jongens die willen ontsnappen en dat uiteindelijk niet kunnen of durven. Maar waarom daarenboven nog een incestueuse toestand met die moeder? Elk van de mogelijke thema's zou symbolisch kunnen zijn voor de geschetste situatie, geen ervan is een hoofdthema, geen van alle wordt uitgewerkt.

Er is nóg een vrouw in het dorp, een mooie jonge Iraanse. Waarom die juist daar in dat verre Zeeuwse dorp terecht is gekomen, wordt niet duidelijk. Leens vriend Jacob kickt meteen op haar, maar als het er op aan komt, vertrekt de Iraanse. Waarheen en waarom? Weer een symbool voor een vreemd land, ook een mogelijkheid om vanuit het dorp naar 'buiten' te gaan. Maar waarom deze Iraanse opgevoerd als ze door gebrek aan uitwerking geen betekenis heeft?

Die hele Iraanse uitwijding had eruit gekund, het incestthema had weggelaten kunnen worden, de fantasiën over een Ierse man uit Dublin net zo goed. Of voor één daarvan had moeten worden gekozen om alle symboliek in samen te ballen. En wat te denken van de rockband Paelingvet waarin de vrienden spelen en ook zó ontsnappen aan de saaiheid van het jaarlijkse mosselfeest? Mooi symbool voor de vlucht naar iets anders, waarom dit niet als rode draad genomen? En waarom niet alleen de muziek van deze band die droomt van een optreden in het verre Rotterdam, maar op andere momenten weer zacht glijdende melodieën die zouden kunnen zijn gecomponeerd door voorheen Rogier van Otterloo?

Er is veel goeds te zeggen van Wilde Mossels. Over de prachtige fotografie van Joost van Gelder, over de mooie rollen, vooral die van Frank Lammers als de bonkige Jacob, over de aanstekelijke Zeeuwse dialogen, over de diverse mooie scènes vol leegte en juist niet uitgesproken diepte tegelijk, over elk van de mogelijke thema's op zich. Maar telkens glipt elke opzet weg in een loos vervolg.

Het onbevredigende gevoel overheerst dat er een stuk of tien scenario's zijn geweest waaruit niet gekozen is, maar uit elk waarvan een restant is bewaard. Of dat de film vijf keer zo lang was en verkeerde delen zijn weggesneden, of halve hoofdstukken. (Er is ook nog een bankoverval tussengepropt die al helemaal had weggekund. En van het slappe slot zijn ongetwijfeld ook vele versies geweest.) Of dat veel mensen zich ermee hebben bemoeid en niemand de macht had de anderen te overtuigen.

Erik de Bruyn heeft het, maar kan het nog niet helemaal. Hij is als de hoofdpersoon in zijn film, met die mooie dromen, maar zonder de gave van het beslissen. En kennelijk is er geen gezagrijke producent of andere vaderfiguur geweest die hem heeft kunnen helpen en redden. Doodzonde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden