Hoorzittingen verwaterd door politieke spelletjes

De nieuwe Eurocommissarissen zijn door het Europese parlement gevild noch geroosterd. In de hoorzittingen kregen allen het voordeel van de twijfel....

HET zou 'heet' worden. Alles op tafel. Europarlementariërs bliezen aan de vooravond van de reeks hoorzittingen met de commissarissen voor het dagelijks bestuur van de Europese Unie hoog van de toren. Een kandidaat met een luchtje zouden ze niet zomaar laten passeren. Namen van potentiële slachtoffers vielen volop: Pascal Lamy, Loyola De Palacio, ja, zelfs Frits Bolkestein; velen konden op uiterst ongemakkelijke uurtjes rekenen.

Wie negentien ondervragingen later de balans opmaakt, kan slechts concluderen dat de voorspelde barbecue is uitgebleven. Zelfs commissarissen die herhaaldelijk zijn genoemd in frauduleuze affaires, kregen het voordeel van de twijfel.

Het zou onjuist zijn op basis hiervan hoorzittingen overbodig te verklaren. De bijeenkomsten dragen bij aan verdere democratisering van Europa. Het parlement heeft de bestuurders al voor hun aantreden beoordeeld. Hun goede voornemens zijn genoteerd. Daaraan zullen ze in zwaar weer worden herinnerd. Kom daar op nationaal niveau maar eens om.

Dat de sessies niet aan de door de geachte afgevaardigden zelf gewekte verwachtingen beantwoordden, hebben ze vooral aan zichzelf te wijten. Het doel - het bijna klinisch beoordelen van de kandidaat op zijn of haar merites - verwaterde door het voeren van sterk politiek gekleurde spelletjes. De Spaanse Loyola de Palacio, beoogd voor Transport en Energie, wist zich schietschijf van socialisten en liberalen; zelf is ze christen-democraat. De Belg Philippe Busquin, op de nominatie voor Onderzoek, kraakte onder kritiek van de christen-democraten en liberalen; hij is socialist. Zelfs nationale sentimenten achtervolgden de arme Busquin op zijn Europese stoel: schande, de man beheerst niet eens het Nederlands!

Het maken van voorbehouden bij sommige nominaties versterkte de geur van handjeklap. Als jullie 'onze' kandidaat onderuit proberen te halen, dan hebben wij nog wel iets in petto voor 'jullie' troef. Het was tekenend voor het klimaat dat het ware venijn pas opborrelde in het besloten beraad tussen de fracties. De aangewezen commissaris was dan al vertrokken, niet zelden in de veronderstelling dat het wel was meegevallen.

De vraagstelling leidde al evenmin tot het fileren van de kandidaat. Het waren uitnodigingen tot politiek wenselijke antwoorden. Denkt u aan het milieu-aspect? Houdt u rekening met de afgelegen regio's? Neemt u het parlement serieus?

Het veel gehoorde verweer dat het granieten draaiboek - één minuut voor een vraag, drie voor het antwoord - een spetterende dialoog in de weg stond, snijdt geen hout. Betere coördinatie tussen fracties onderling had meer helderheid kunnen scheppen over affaires waarvan de parlementariërs al bij voorbaat hadden laten weten dat ze daar klare wijn over wensten.

Nu kon De Palacio bijvoorbeeld verdachtmakingen over haar verantwoordelijkheid voor fraude in de vlasteelt makkelijk pareren door voortdurend te herhalen dat een parlementscommissie in Spanje haar heeft vrijgepleit. Maar of ze een doelwit was in nieuwe onderzoeken van de Spaanse fiscus en de anti-fraudedienst van de Europese Commissie is één keer gevraagd; ze ontweek het antwoord en dus bleef het na afloop noodgedwongen bij speculeren.

De nieuwe voorzitter van de Europese Commissie, Romano Prodi, moet hebben gevreesd dat de kregelige sfeer het blazoen van zijn team dreigde te beschadigen. Zijn ingreep was op z'n minst opmerkelijk. Hij eiste een vol mandaat. Dat het parlement in januari volgend jaar nog een keer zou willen stemmen over de nieuwe club noemde hij 'onacceptabel'. Er was effect: het venijn was weg. Zelfs de confrontatie met Lamy, naar verwachting het klapstuk in de reeks, verliep rimpelloos.

Maar de manoeuvre getuigde wel van weinig tactisch inzicht. Wie het gekrakeel negeerde kon weten dat Prodi's ploeg niet wezenlijk in gevaar was. De tol - het aanblijven van de huidige, demissionaire commissie, die struikelde over wanbeheer en vriendjespolitiek - zou te hoog zijn geweest.

Door onmiddellijk zijn functie in de waagschaal te stellen, verspeelt Prodi bewegingsruimte in nog komende, en ongetwijfeld ernstiger kwesties. Dat hoog van de toren blazen een selectief wapen behoort te zijn, weet het parlement na de hoorzittingen zelf ook.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden