Hoorzitting Fyra - NS kan alle Fyra's 'per kerende post' weer terugsturen

Parlementariërs uit België en Nederland waren vandaag bijeen in Brussel om de verantwoordelijken voor de problemen met de Fyra aan de tand te voelen. Volkskrant.nl volgde de hoorzitting in de Belgische Senaat live.

NS-directeur Bert Meerstadt (R) en zijn Belgische collega Marc Descheemaecker van NMBS tijdens de hoorzitting over de Fyra. Beeld ANP
NS-directeur Bert Meerstadt (R) en zijn Belgische collega Marc Descheemaecker van NMBS tijdens de hoorzitting over de Fyra.Beeld ANP

In een speciale zitting van het Beneluxparlement kwamen Nederlandse en Belgische Kamerleden vandaag bijeen in Brussel om NS-directeur Bert Meerstadt en bestuursvoorzitter Marc Descheemaecker van de Belgische vervoerder NMBS te ondervragen over de problemen met de Fyra.

Uit de vragen van de parlementariërs bleek grote onvrede met de gang van zaken rond de snelle trein tussen Amsterdam en Brussel. Veel politici hekelden de slechte introductie van de Fyra, die 'geen waardige vervanger' bleek van de Beneluxtrein, 'het symbool van de verbondenheid van de Beneluxlanden'. Een aantal van de belangrijkste en meest gestelde vragen: Waarom kwamen de problemen niet eerder aan het licht; kunnen de problemen binnen de gestelde drie maanden worden opgelost; en wat is nu het tijdelijke alternatief?

Meerstadt en Descheenmaecker gaven beiden aan niet op de hoogte te zijn geweest van de problemen bij de Italiaanse Fyra-producent AnsaldoBreda. Volgens de NS-topman heeft de NS de mogelijkheid om de treinen 'per kerende post' terug te sturen als ze binnen drie maanden niet werken.

De twee bestuurders beloofden verder eind deze week met een alternatief plan te komen. Hugo Thomassen van Prorail opperde dat de oude Beneluxtrein weer gaat rijden op het traject van Den Haag richting de Belgische grens. Meerstadt vertelde dat een speciale taskforce 'dag en nacht' aan een oplossing werkt.

null Beeld ANP
Beeld ANP

Maya Detiège, ondervoorzitter van het Beneluxparlement, sluit de hoorzitting. Ze zegt dat het niet lukt om alle vragen te stellen en te beantwoorden, maar dat er een aantal dingen wel duidelijk zijn geworden. Ze denkt dat het erg belangrijk is dat er feedback komt, en dat er een vervolgbijeenkomst komt als Nederlandse en Belgische politici daar behoefte aan hebben. Nu is het tijd voor broodjes naast het Senaatsgebouw, waar de hoorzitting plaatsvond.

Hugo Thomassen van ProRail stelt in antwoord op vragen van Belgische Senaatsleden dat er op 18 januari al een aanvraag werd gedaan voor een alternatief voor de kapotte Fyra-treinen. Zijn Belgische collega bevestigt dat, en zegt dat er wat hen betreft geen bezwaar is voor alternatief vervoer op het traject.

Arriën Kruit van reizersorganisatie Rover - hij spreekt ook namens de Belgische Equivalent Trein Tram Bus - zegt blij te zijn dat de parlementsleden uit beide landen van plan zijn het traject en de tussenstations van de Fyra te herbekijken, in overleg met de reizigersorganisaties.

Eind volgende week moet er een plan zijn voor vervanging van de Fyra, zegt Meerstadt. 'Daar werken we zo hard mogelijk aan.'

Meerstadt zegt dat de NS eigen technici had in Italië om toe te zien op de bouw van de Fyra. Volgens de NS-topman heeft de NS de mogelijkheid om de treinen 'per kerende post' terug te sturen als ze binnen drie maanden niet werken. 'Dat staat in het contract.' Het is volgens hem te vroeg om te spreken over wat de treinen de Nederlandse staat precies gaan kosten, maar aan tientallen miljoenen moet wel worden gedacht.

NS-topman Meerstadt. Beeld anp
NS-topman Meerstadt.Beeld anp

De beurt is aan NS-topman Bert Meerstadt. Hij bestrijdt dat er met de Fyra gekozen is voor een goedkope trein. NS en NMBS moesten voldoen aan de Europese aanbestedingsregels, en konden dus niet zomaar veranderen van keuze voor een bouwer. Bovendien wisten de bedrijven niet dat AnsaldoBreda problemen had. Met de kennis van nu is dat anders natuurlijk.

Descheenmaecker vervolgt. Hij stelt dat een ploeg van het aankoopteam van de Fyra voordat tot aankoop werd overgegaan naar Denemarken is gereisd, waar al een trein van AnsaldoBreda reed die het bedrijf als referentie gaf. De Denen hadden volgens de NMBS geen problemen.

Antwoord van Marc Descheenmaecker van de Belgische spoorwegorganisatie NMBS. Hij leest een brief voor die hij van de bouwer van de Fyra, AnsaldoBreda, heeft gekregen. Daarin wordt gesteld dat niemand weet wat er precies mis is met de trein - laat staan hoe lang een oplossing op zich zou laten wachten. Hij kreeg de brief alleen op precies dezelfde dag dat een andere woordvoerder van AnsaldoBreda beloofde dat de problemen met de trein binnen drie dagen zouden zijn opgelost.

Bart Tommelein, leider van de Belgische delegatie van het Beneluxparlement, sluit de vragenronde van leden van dat parlement. Hij roept op de vrijblijvendheid te laten varen, en niet meer te informeren of er bereidheid is een alternatief te verzinnen. 'Er móet een alternatief komen.' (...) 'En het moet betaalbaar blijven voor de gewone burger.'

Het Beneluxparlement is overigens organisator van de gezamenlijke hoorzitting. Aan het woord is Dominique Tilband, lid van dat Beneluxparlement.

Van den Bergh vervolgt: hij heeft de indruk dat de Belgische spoorwegen niet door willen met de Fyra, de Nederlandse Spoorwegen mogelijk wel, als de trein technisch in orde is. Hij wil weten of dat klopt, en welke consequenties dat zou kunnen hebben voor de verbinding tussen België en Nederland.

NS-directeur Bert Meerstadt (R) en zijn Belgische collega Marc Descheemaecker van NMBS tijdens de hoorzitting over de Fyra. Beeld anp
NS-directeur Bert Meerstadt (R) en zijn Belgische collega Marc Descheemaecker van NMBS tijdens de hoorzitting over de Fyra.Beeld anp

Jef Van den Bergh van het Beneluxparlement, een verzameling politici uit de Benelux-landen, zegt dat hij het ongelooflijk vindt dat 'we' er anno 2013 niet in slagen om een trein tussen A en B, Amsterdam en Brussel, te laten rijden. Hij zegt dat hij vijftig vragen heeft over de Fyra, maar beseft dat hij geen tijd heeft ze allemaal te stellen. Hij beperkt zich tot vragen over de concessie, en hoe hard de Fyra volgens die concessie zou moeten kunnen rijden.

Christophe Bastin van de partij cdH wil weten waarom het winterse weer zo'n belangrijke rol speelde terwijl tijdens het testen in Oostenrijk succesvol was gebleken. Ook Bastin hekelt het Fyra-project tot nu toe. 'Er waren meer Fyra-ritten met problemen dan ritten zonder problemen.'

Tanguy Veys van het Vlaams Belang hekelt het proces voorafgaande aan de ingebruikname van de Fyra, waain volgens hem duidelijk was dat er allerlei problemen waren met het materieel. Volgens Veys wist men dat de Fyra geen volwaardig alternatief was voor de afgeschafte Beneluxtrein. 'De gebruikers staan nog steeds in de kou want er is geen alternatief.' En, vraagt Veys, 'waarom kon men de mankementen niet voor 9 december aanpakken?'


Tanguy Veys van het Vlaams Belang. Beeld ap
Tanguy Veys van het Vlaams Belang.Beeld ap

De eerste bijdrage in het Frans. Valérie De Bue (MR) vraagt ook naar de oplossing voor de reizigers en op welke termijn dat gerealiseerd kan worden.

De Belgische Senaat waar de hoorzitting plaatsvindt. Beeld anp
De Belgische Senaat waar de hoorzitting plaatsvindt.Beeld anp

Nu is het de beurt aan de Belgische parlementsleden. David Geerts van de partij SP.A zegt teleurgesteld te zijn in de betogen van de directeuren van de vervoerders. Hij had meer verwacht. Geerts wil nu weten of de termijn van drie maanden, die ingesteld is om de problemen met de Fyra op te lossen, wel realistisch is.

Ook Stientje van Veldhoven van D66 spreekt over de 'frustratie' van de reizigers. Ze wil van de vervoerders weten wanneer er een oplossing komt. 'Geef ons een datum, in gezamenlijkheid.'

Intussen twittert Van Tongeren dat ze positief is over een eerdere suggestie van ProRail om de Beneluxtrein tot Den Haag te laten rijden.

GroenLinks-Kamerlid Liesbeth van Tongeren vraagt wanneer precies is besloten om te stoppen met de Beneluxtrein. En ze wil meer weten over het besluitvormingsproces rondom de Fyra. Kan het aanbestedingsdossier worden ingezien door de Kamerleden?

Van Tongeren vraagt de vervoerders ook de reiziger duidelijker en beter te informeren. 'De reiziger voelt zich met een kluitje in het riet gestuurd.'

Sander de Rouwe van het CDA vraagt naar de boetes die eventueel door de Italiaanse Fyra-producent betaald moeten worden. Hoe zit dat precies? En is er een garantie dat er in de toekomst geen financiële tegenvallers zijn bij de exploitatie van de HSL?

Machiel de Graaf van de PVV maakt eerst een sneer naar Brussel als hoofdstad van Europa, waar 'we helaas zijn vandaag'. Hij voegt toe dat dit niets ten nadele is van de 'prachtige hoofdstad van België'.

PVv-Kamerlid Machiel de Graaf. Beeld anp
PVv-Kamerlid Machiel de Graaf.Beeld anp

PvdA-Kamerlid Duco Hoogland wil onder meer weten of de NS in de toekomst flexibel wil gaan opereren met reserveringen, omdat dit het gemak van de reizigers vergroot.

VVD-kamerlid Betty de Boer wil weten wat er concreet gaat gebeuren om de verbinding te herstellen. 'Wij willen geen plannen, we willen treinen', zegt ze.

De Boer vraagt ook of de Fyra niet 'winterklaar' bleek te zijn, of dat de NS en NMBS niet 'winterproof' waren.

Nu is het woord aan de Nederlandse en Belgische parlementariërs. De eerste spreker is SP-Kamerlid Paulus Jansen, tevens voorzitter van de Kamercommissie Infrastructuur en Milieu. Hij vraagt waarom de 'ervaren' spoorbedrijven zo 'laconiek' zijn geweest over de risico's met de Fyra. Hij wil ook weten wanneer de Beneluxtrein tot Den Haag zal kunnen rijden, zoals NS-directeur Meerstadt heeft aangekondigd.

Ook Marc Descheemaecker, bestuursvoorzitter van de Belgische vervoerder NMBS, geeft eerst een uitgebreid overzicht van de voorgeschiedenis van de Fyra. Aan het begin van zijn presentatie beloofde hij 'deze week nog oplossingen'. Volgens Descheemaecker staan 'de reizigersbelangen voorop'.

Begin januari sprak Descheemaecker nog zijn vertrouwen uit in de Fyra. Waarom? 'Daar zat hoop en vertrouwen in.' De tweede week was het al een stuk beter, aldus de Belgische directeur, 'vooral dankzij het werk van de Nederlandse collega's van de NS'. In week drie volgde toen de 'catastrofe', aldus Descheemaecker.

De NMBS-directeur besluit met de mededeling dat de Fyra pas weer gaat rijden als er 'absolute veiligheidsgaranties' zijn.

NS-directeur Bert Meerstadt (R) en zijn Belgische collega Marc Descheemaecker van NMBS tijdens de hoorzitting over de Fyra. Beeld anp
NS-directeur Bert Meerstadt (R) en zijn Belgische collega Marc Descheemaecker van NMBS tijdens de hoorzitting over de Fyra.Beeld anp
Marc Descheemaecker, bestuursvoorzitter van de Belgische vervoerder NMBS. Beeld afp
Marc Descheemaecker, bestuursvoorzitter van de Belgische vervoerder NMBS.Beeld afp

Nu is het woord aan NS-directeur Meerstadt. Over de problemen met de Fyra zegt hij: 'Het spijt ons zeer'. De NS is er volgens de directeur 'dag en nacht' mee bezig de problemen op te lossen.

Meerstadt geeft nu een feitenrelaas over de voorbereiding van het Fyra-project en de ontstane problemen. Hij stelt dat er een aantal tegenslagen zijn geweest, zoals ijsklompen op de rails maar ook technische mankementen, zoals een onderdeel dat los kwam van de trein.

De directeur zegt dat er een speciale taskforce 24 uur per dag bezig is om de problemen voor de reizigers op te lossen. Hij stelt dat er meer niet-rechtstreekse verbindingen zijn gekomen. Het is lastiger om een rechtstreekse verbinding te realiseren. Dat vergt extra capaciteit, goed geïnstrueerd personeel en een goede samenwerking. 'Een trein rij je niet alleen', aldus Meerstadt.

Meerstadt ziet drie hoofdoorzaken voor de problemen: a) de 'hardnekkige' opstartproblemen; b) het winterse weer en; c) een verstoorde communicatie.

Minister Melanie Schultz van Haegen en NS topman Bert Meerstadt in november 2011. Beeld anp
Minister Melanie Schultz van Haegen en NS topman Bert Meerstadt in november 2011.Beeld anp

Maya Detiège, ondervoorzitter van het Beneluxparlement, geeft een inleiding. Ze zegt dat de Fyra, die op 9 december 2012 begon te rijden, de Beneluxtrein diende te vervangen. De Beneluxtrein was volgens Detiège niet alleen een treinverbinding voor de Benelux, maar ook 'een symbool voor de verbondenheid van onze landen'. De Fyra zou 'even goed, of beter' moeten zijn als de oude verbinding. 'Tot nu toe is de Fyra geen ware vervanger', concludeert ze.

Excuus, er waren even - oh ironie - problemen met de verbinding vanuit de Belgische senaat. We kunnen weer verder.

Een Fyra-treintoestel in de sneeuw bij op een rangeerterrein bij AMsterdam-Watergraafsmeer. Beeld anp
Een Fyra-treintoestel in de sneeuw bij op een rangeerterrein bij AMsterdam-Watergraafsmeer.Beeld anp

De vele aanwezige journalisten willen zo te zien vooral een reactie van Marc Descheemaecker van de Belgische vervoerder en NS-directeur Bert Meerstadt.

NS-directeur Bert Meerstadt. Beeld anp
NS-directeur Bert Meerstadt.Beeld anp

Het programma voor de hoorzittting is als volgt:

10.45 - 11.00 uur: Inleiding door mevrouw Maya Detiège, ondervoorzitter van het Beneluxparlement (België)

11.00 - 11.30 uur: Toelichting door Marc Descheemaecker (NMBS), Bert Meerstadt (NS) en vertegenwoordigers van de spoorbeheerders Infrabel en ProRail

11.30 - 12.00 uur: Standpunt en vragen van de leden uit de commissie Infrastructuur en Milieu van de Tweede Kamer

12.00 - 12.30 uur: Standpunt en vragen van de leden uit de commissie Infrastructuur, Verkeer en Overheidsbedrijven van de Kamer van Volksvertegenwoordigers

12.30 - 13.00 uur : Standpunt en vragen van de leden van het Beneluxparlement

13.00 – 14.00 uur: Antwoorden door NMBS en NS, Infrabel en ProRail en afsluiting door mevrouw Maya Detiège, ondervoorzitter van het Beneluxparlement (België)

De meeste Kamerleden die naar de hoorzitting over de falende hogesnelheidstrein Fyra in Brussel gaan, kiezen ervoor de trein zoveel mogelijk te mijden. 'Ik wil niet het risico lopen dat ik door wat voor verstoring dan ook te laat kom', aldus SP-Kamerlid Paulus Jansen.

Veel Fyra-treinstellen bleken de afgelopen weken mankementen te vertonen. Hadden de NS de problemen moeten voorzien? Lees hier terug hoe keuze werd gemaakt voor fabrikant AnsaldoBreda.

De volgende Kamerleden uit Nederland (uit de commissie Infrastructuur en Milieu) zijn er vandaag bij: Paulus Jansen (voorzitter, SP), Betty de Boer (VVD), Duco Hoogland (PvdA), Machiel de Graaf (PVV), Sander de Rouwe (CDA), Stientje van Veldhoven (D66) en Liesbeth van Tongeren (GroenLinks).

Het gaat vandaag om gezamenlijke hoorzitting, van de commissie voor Infrastructuur en Milieu van de Tweede Kamer en de commissie voor Infrastructuur, Verkeer en Overheidsbedrijven van de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers. De bijeenkomst vindt plaats in het gebouw van de Belgische Senaat en begint om 10.45 uur.

Een speciale hoorzitting maandag in Brussel moet opheldering verschaffen over het fiasco met de Nederlands-Belgische hogesnelheidstrein Fyra. Parlementariërs uit België en Nederland willen de verantwoordelijken aan de tand voelen.

De hoorzitting is in de Senaat van het Belgische parlement. De topmannen van zowel de NS als de Belgische vervoerder NMBS, Bert Meerstadt en Marc Descheemaecker, willen de problemen toelichten.

Ook spoorbeheerders ProRail en Infrabel zijn uitgenodigd.
Doel van de hoorzitting is 'een allesomvattend overzicht krijgen van de problemen waarmee de gloednieuwe hogesnelheidslijn tussen Brussel, Antwerpen, Rotterdam en Amsterdam kampt', vertelt de Belgische volksvertegenwoordigster Sabien Lahaye-Battheu. Ook willen de parlementariërs horen welke oplossingen de vervoerders voor ogen hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden