Hoop vervliegt in het mortuarium van Nairobi

Het stadsmortuarium is het epicentrum in de schokgolven die door Kenia gaan. 'We zijn allen getraumatiseerd.'

NAIROBI - Op de grond ligt een vrouw. Hulpverleners houden doeken omhoog, om haar voor omstanders onzichtbaar te maken. De vrouw heeft haar armen uitgestrekt, alsof ze wacht gekruisigd te worden. Haar lichaam is stil als dat van een overledene. Maar de vrouw is niet gestorven. Wel is zij alle hoop op leven kwijtgeraakt.


Het tafereel, in een tent van het Keniaanse Rode Kruis, levert een van de vele intens droevige momenten bij het stadsmortuarium in de Keniaanse hoofdstad Nairobi. Hier komen, na dagen wanhopig elders gezocht te hebben, de familieleden van mensen die bij de terreuraanslag in het winkelcentrum Westgate zijn vermoord.


Het mortuarium is het epicentrum in de schokgolven van verdriet die momenteel door het land gaan. Deze woensdag is de eerste in drie dagen van nationale rouw, door president Uhuru Kenyatta afgekondigd nadat hij het einde van de terreuractie bekendmaakte. Kenyatta sprak van 61 dodelijke burgerslachtoffers. Maar het gaat om zo veel meer.


'Deze tijd is voor alle Kenianen een zware beproeving', zegt Jennifer Muiruri. Zij is lid van een grote groep trauma-counsellors die speciaal voor de opvang van familieleden van Westgate-slachtoffers naar het mortuarium is gekomen. 'We zijn allemaal getraumatiseerd. Mensen zijn zo veel meer kwijtgeraakt dan alleen geliefden. Het verlies is echt heel groot.'


Elders in Nairobi wordt een voorzichtig begin gemaakt met het opruimen van de puinhopen die na de terreur- en gijzelingsactie door leden van de Somalisch islamistische beweging Al Shabaab zijn achtergebleven. Onder de brokstukken van het ooit vier verdiepingen tellende pand kunnen nog veel lichamen worden gevonden.


De Keniaanse autoriteiten zoeken steun bij vrienden uit het buitenland, Kenianen zoeken steun bij elkaar. Ook de trauma-counsellors grijpen elkaar bij de hand, of omhelzen elkaar. Ter voorbereiding op hun werk maken ze een tocht langs de koelcellen waarin de lichamen liggen van Westgate-slachtoffers die al geborgen zijn. Wie niet wil, hoeft de ruimte niet in. 'Je moet heel sterk zijn', zegt de leidster van de groep. Ook de troosters zoeken troost.


Opnieuw neemt niet de Keniaanse overheid, maar een particuliere organisatie als het Rode Kruis, de zorg in handen. Tijdens de gijzeling in het winkelcentrum gold dat deels ook. Vrijwilligers, zakenlieden en winkeliers zorgden er bijvoorbeeld voor dat Keniaanse militairen tijdens de rustpauzes in hun gevecht om Westgate voldoende te eten en te drinken kregen.


De overheid slaagt er ook maar deels in de bevolking te overtuigen van alles wat zij zegt gedaan te hebben om burgers in het winkelcentrum te redden. Het verhaal over het instorten van drie van de vier verdiepingen kwam dinsdagavond van president Kenyatta en was voor vrijwel iedereen een totale verrassing. Veel mensen vrezen dat zij nooit de waarheid zullen horen over de misschien wel honderd burgers die hun leven verloren.


Voor de familieleden van eerder geborgen slachtoffers, die al naar het stadsmortuarium zijn overgebracht, is de identificatie van hun geliefden een enorme emotionele gebeurtenis. Niet alleen door het besef van de onherroepelijke dood, maar ook omdat veel van de onschuldigen die zaterdag in Westgate gingen winkelen, op gruwelijke wijze om het leven zijn gebracht.


Zoals Paul, de neef van meneer James Maina. Laatstgenoemde is namens de familie naar het lijkenhuis gegaan en heeft daar, nadat eerst met de moed der wanhoop in ziekenhuizen is gezocht, de 54-jarige Paul aangetroffen. 'Hij is verminkt', vertelt Maina. 'Eén kogel ging door zijn oog, twee door zijn hersenen en nog drie andere door zijn lichaam.'


Voor Maina vallen de daders van de terreurdaad ver buiten zijn kader van medemenselijkheid. 'Dit zijn monsters. Zulke moordenaars, dat kunnen geen menselijke wezens zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden