Column

'Hoop doet leven, misschien komt zelfs jouw biografie ooit af'

Tot Wolkers' grote schrik bleek het Oegstgeester landschap dat Monet ooit schilderde nu een industrie terrein te zijn.

De molen De Hoop Doet Leven langs de Leidse Vaart in Voorhout.Beeld anp

Laatst fietste ik met mijn 14-jarige zoon mee naar school. Hij moet elke ochtend drie kwartier dwars door Leiden, via Oegstgeest, naar de KTS in Voorhout rijden. Vlak voor we er waren, doemde aan de overkant van de Leidsevaart de molen 'Hoop Doet Leven' op. Onmiddellijk moest ik aan Jan Wolkers denken.

'Dat moet jij bij alles', merkte mijn zoon spottend op. Helemaal ongelijk had hij niet. Zijn route voert hem dagelijks over het terrein van Wolkers' jeugd en ik kwam onderweg vingers en adem tekort om hem alles aan te wijzen en te vertellen. Mijn zoon keek me met twinkelende ogen aan en fietste stevig door. 'Hoop Doet Leven!', riep hij luid over de Leidsevaart en hikte van de lach. 'Je kan het nooit weten. Misschien dat zelfs jouw biografie ooit afkomt.'

Ik deed er grinnikend het zwijgen toe, maar kon de associatiestroom niet stoppen. De ronde stenen molen, anno 1783, hoorde hier eigenlijk niet. Die was in 1999 bij het Oegstgeester kanaal opgetild en hier neergezet.

Op zijn oorspronkelijke plek had in 1886 Claude Monet de grondzeiler nog geschilderd, te midden van de in bloei staande bollenvelden, in uitzinnig rood, geel en groen. In de verte liggen de duinen onder de Hollandse hemel te schemeren. Monet had zijn ezel midden in het landschap van Wolkers' jeugd gezet. 'Als ik achter Monet ga staan', schreef hij, 'zie ik rechts op het linnen de matglanzende blauwgrijze strook water van het Oegstgeester kanaal. Aan de overkant ligt het uitgesleten jaagpad uit mijn verhaal Dominee met strooien hoed, dat maar net breed genoeg was om de luidruchtige kinderwagen door te laten met mijn moeder aan de duwstang en in haar kielzog de vruchten harer schoot in allerlei maten op weg naar het strand in Katwijk.'

Toen Wolkers in de lente van 2000 met een reproductie van Monets Bloembollenvelden en molens bij Rijnsburg naar het uitgesleten jaagpad reed om zijn oog over het kleurige landschap te laten dwalen, schrok hij zich rot. 'Alsof een psychopaat met een stanleymes Monets schepping onder handen had genomen. Waar zijn penseel het landschap gestreeld had was een industrieterrein uit de grond gestampt met wanstaltige loodsen en gebouwen.'

Biografie Jan Wolkers

Onno Blom werkt aan de biografie over Jan Wolkers. Voor de Volkskrant houdt hij daarover een dagboek bij - waarvan we in zoveel delen de notities presenteren.

In zijn essay Monet kwam te vroeg liet Wolkers God en Monet plotseling samen langs het Oegstgeester kanaal aan komen lopen. God vond de verwoesting 'verdomde beroerd' voor Claude.

'Alles van waarde gaat tegenwoordig rücksichtslos op de schop', zei God. 'Ach, u weet wat mijn zoon aan het kruis riep: 'Vader, vergeef het hun, want zij weten niet wat ze doen.''

'Dat mag allemaal wel waar zijn', antwoordde Monet, 'maar voor mij is het mooi verpest. Ik ga nooit meer terug naar Oegstgeest.'

In Wolkers' archief op Texel vond ik de uit een catalogus gescheurde reproductie van Monets schilderij. Met potlood heeft Wolkers een pijl getrokken naar de plek waar de fameuze impressionist zijn ezel had geplant. 'Hier stond Claude Monet', noteerde hij. 'God heeft natuurlijk geen sporen nagelaten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden