Hoogvlakte op zeebodem voor kust Japan blijkt reuzenvulkaan

In de Stille Zuidzee, 1.600 kilometer voor de kust van Japan, hebben Amerikaanse en Japanse wetenschappers een uitgedoofde vulkaan ontdekt zo groot als de Britse eilanden. De grootste vulkaan op aarde en zelfs een van de grootste vulkanen van het hele zonnestelsel.

AMSTERDAM - De vulkaan, een hoogvlakte op de zeebodem die bekendstaat als het Tamu-massief, moet zo'n 144 miljoen jaar geleden tot uitbarsting zijn gekomen, met lavastromen van tientallen meters dik. Mensen waren er niet: de vulkaan ontstond in het Krijt, de tijd van de dinosauriërs. Experts denken dat de vulkaan niet meer zal uitbarsten, maar wijzen erop dat vergelijkbaar vulkaangeweld nog steeds in de lucht hangt.


'Wij kunnen voorspellen dat zoiets met zekerheid nog eens gaat gebeuren', zegt geoloog Jan Wijbrans van de VU Amsterdam en de Universiteit Leiden. 'Maar niet wanneer.' Schrale troost is dat monstererupties zeldzaam zijn: 'Dat maakt de kans dat het onze generatie overkomt relatief klein.'


Tot voor kort dachten wetenschappers dat het Tamu-massief net als IJsland en Hawaii is opgeworpen door meerdere vulkanen. Maar toen William Sager van Texas A&M en collega's de bubbel onderzochten met een bodemboor en geluidsgolven, zagen ze dat alle gestolde lavalagen zijn weggestroomd vanuit één punt: de mond van de vulkaan.


Het resultaat is een platte berg van zo'n 450 kilometer breed, 650 kilometer lang en 3,5 kilometer hoog. In oppervlak laat zich dat vergelijken met de grootst bekende vulkaan van het zonnestelsel, Mons Olympus op Mars, aldus Sager in het vakblad Nature Geo-science. 'Dat betekent dat we op aarde vulkanen hebben die analoog zijn aan wat we op Mars zien. Ik denk niet dat iemand dat had verwacht.' Misschien zijn er meer vergelijkbare vulkanen, oppert Sager. 'Dat we er zo weinig van weten, komt doordat ze hier een betere verstopplek hebben - in zee.'


De Tamu moet zijn ontstaan toen een soort steekvlam van magma - een zogeheten mantelpluim - vanuit de diepte omhoog drong naar de oppervlakte. Dat de vulkaan zo groot werd, komt volgens de wetenschappers enerzijds doordat de magma dun was en anderzijds doordat de mantelpluim relatief snel onder de zeebodem doorschoof, waardoor de vulkaanmond niet verstopt raakte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden