Hooguit een kopje koffie

Sinds 1995 is Kees Eijrond horecaondernemer aan de Oudegracht. Als grand café gedijt de Winkel van Sinkel goed, ondanks alle stemmingmakerij'....

Vanuit zijn werkkamer in het stadhuis kijkt wethouder René Verhulst (CDA) dagelijks uit op de onlangs oudgeel geschilderde gevel van de monumentale Winkel van Sinkel. Ik wil van dit dossier af', zegt Verhulst onomwonden. De wethouder grondzaken heeft Kees Eijrond en zijn Ottone BV eigenaar van het pand aan de Oudegracht én de drie festivals die er zijn gehuisvest (Springdance, Oude Muziek en het Nederlands Film Festival) een deadline gesteld.

Op 1 november moeten Ottone BV en de festivals hem melden hoe ze denken van de Winkel van Sinkel binnen afzienbare tijd het lang verwachte festivalpaleis te gaan maken. Komen de partijen er niet uit, dan zou de wethouder wel eens stappen kunnen ondernemen. Ik hou alle middelen achter de hand', zegt Verhulst.

Formeel kan de wethouder de Winkel van Sinkel sluiten. Want op het pand van de Winkel van Sinkel rust een bestemming horeca categorie nul'. Een kopje koffie in de pauze van een voorstelling is er toegestaan, en na afloop hooguit een paar biertjes. Terwijl Eijrond zelf moeiteloos de benodigde papieren tevoorschijn haalt van de politie én bijzondere wetten waaruit blijkt dat hij wel degelijk een vergunning heeft: een A-vergunning voor volledige horeca-exploitatie.

'Ik laat me niet kisten', zegt Kees Eijrond achter een koffie verkeerd in 'zijn' Winkel. De suggestie dat de gemeente hem het pand aan de Oudegracht cadeau heeft gedaan, achtervolgt hem vanaf de aankoop in 1995. Maar sinds hij in 2000 besloot zijn zaak te willen verkopen, stapelen de problemen zich pas goed op. Dit jaar, zegt hij, ontdekte hij dat hij in de ogen van de gemeente niet de juiste horecapapieren heeft. Eijrond spande een rechtszaak aan tegen de gemeente. Hij wilde hoe dan ook een garantie dat zijn toekomstige opvolger de Winkel probleemloos zou kunnen voortzetten. Die zaak verloor hij.

Daarmee is verkopen onmogelijk geworden. Geen ondernemer wil geld steken in een café-restaurant, dat eigenlijk geen café-restaurant is of beter: mag zijn. Deze maand haakte de enige serieuze gegadigde af. Ook bierbrouwerij Heineken, die als leverancier de overname met een garantstelling moet ondersteunen, liet weten niet aan de opvolging van Eijrond te zullen meewerken, zo lang de Winkel van Sinkel 'illegaal' is.

Zeven jaar lang kon Eijrond ongestoord zijn bedrijf runnen. Nu ruziet het stadsbestuur met hem over de precieze lezing van de erfpachtovereenkomst uit 1995. Daarin staat onder meer: Het in erfpacht uit te geven perceel grond met opstal(len) is uitsluitend bestemd om te worden gebruikt als sociaal-culturele ruimte, waarbij de hieraan verbonden functies maximaal eenduizend vierhonderd vijftig vierkante meter (1.450 m2) bruto vloeroppervlakte horeca bestemming (en gebruik) mogen bevatten.'

Ondersteunende horeca dus', leest wethouder Verhulst hierin.

Een flink oppervlakte voor commerciële horeca, nodig om de hoge vaste lasten van het pand, 500 duizend euro per jaar, te kunnen dekken', aldus Eijrond. En hij verwijst naar een begeleidende brief bij die overeenkomst uit 1995 met het programma van eisen. Daaruit zou je kunnen opmaken dat de horeca zelfstandig moet opereren. Letterlijk staat er onder het kopje randvoorwaarden voor de horeca': Het geïntegreerde cultuur- en horeca-aanbod moet door elkaar heen lopen.'

Bernard Tomlow, advocaat van de gemeente, ziet het zo: Eijrond wil de erfpachtovereenkomst vergeten, en toestemming krijgen voor de voortzetting van platte horeca in de Winkel van Sinkel. Terwijl er in 1995 door de raad heel fatsoenlijke afspraken met hem zijn gemaakt over de culturele invulling van het pand.' Tomlow voelt zich gesteund door de rechter, die het verzoek van Eijrond afwees. In het vonnis staat: Het pand kan worden overgedragen als sociaal-culturele instelling, met additionele horeca.' Dat is inmiddels aangevochten door Eijrond; begin volgend jaar wordt de uitspraak verwacht van het hoger beroep.

Henk Westbroek, inmiddels politicus af, is het helemaal eens met de lijn die de gemeente nu volgt. Het is pure politieke corruptie dat Eijrond dat pand destijds heeft verworven. Er waren anderen die meer wilden betalen.

Men denkt: Henk heeft een hekel aan die man, hij wil z'n kop eraf. Maar dit is geen persoonlijke vete. Het enige dat ik wil, is dat hij de cultuur brengt, waar hij geld voor heeft gegekregen.' Maar er zijn, denkt hij, nog steeds krachten binnen het Utrechtse die Eijrond de hand boven het hoofd houden'. Anders was die tent toch allang gesloten?'

Eijrond onderkent dat de Winkel van Sinkel niet het festivalpaleis is geworden uit de plannen van weleer. Maar hij wil ook benadrukken dat de Winkel van Sinkel meer biedt dat een drankje, een hapje en een dansje. De festivals hebben inmiddels hun intrek genomen in de bovenverdieping van het Koetshuis, het gebouw achter de Winkel van Sinkel. Zij organiseren in hun festivalperiode optredens in de grote caféruimte. Jan Wolkers hield er laatst nog een voordracht. En ook de salsa- en tango-middagen zou Eijrond graag bestempelen als cultuur.

Dat de VVV, die sinds twee jaar in het Koetshuis is gehuisvest, niet de centrale functie als de geplande ticketbalie vervult voor de festivals, heeft zijn oorzaak in een praktisch probleem. De VVV wil zijn achteringang, die een doorloop vanuit de Winkel van Sinkel mogelijk zou maken, niet openen. We hebben de achterdeur gesloten, toen bleek hoe inbraakgevoelig die doorloop was', zegt vestigingsmanager Maartje Kraanen van de VVV Utrecht.

Regiobestuurder Loes Noy van de FVN Horecabond maakt zich grote zorgen over het lot van de tachtig man personeel van de Winkel van Sinkel, die kennelijk in een illegaal café werken. Zij heeft Eijrond leren kennen in de tweejaarlijkse CAO-gesprekken, en noemt hem een bovengemiddeld goede werkgever'. Hoe kan het dat de gemeente nu ineens na zeven jaar Eijrond het mes op de keel zet?', vraagt zij zich af.

Noy spreekt van een hetze tegen Eijrond, gevoed door Leefbaar Utrecht'. De columns van Henk Westbroek in het Utrechts Nieuwsblad, waarin deze destijds de Winkel van Sinkel beschreef als een horecavoorziening die draait op gemeenschapsgeld, hebben volgens haar veel kwaad gedaan. De gemeente wil toch niet serieus dat de Winkel van Sinkel, een van de weinige grand cafés met allure in deze stad, moet sluiten?'

Ook directeur Doreen Boonekamp van het Nederlands Film Festival zegt: De stemmingmakerij rond de Winkel van Sinkel heeft ongelooflijk veel schade aangericht. Dit is er mede de oorzaak van geweest dat de beoogde culturele functie van de Winkel van Sinkel nog niet helemaal uit de verf is gekomen.' Zo dachten de festivals destijds dat het voor hen als culturele instellingen niet moeilijk zou zijn om fondsen te werven voor de renovatie van hun onderkomen in het Koetshuis. Veel financiers haakten af door de slechte naam die het project had gekregen. Daar zijn ook wij de dupe van geworden. Wij hebben zes jaar lang in ons kantoor achter landbouwplastic moeten werken', zegt Boonekamp.

Boonekamp zegt niets liever te willen dan de talkshows en andere festivalactiviteiten te laten plaatsvinden in de grote bovenverdieping van de Winkel van Sinkel. Er zijn echter nog steeds geen fondsen gevonden om die vervallen, monumentale ruimtes op te knappen.

Wij bouwen nu elk jaar voor veel geld een tent op de Neude. Terwijl er maar weinig zulke prachtige ruimtes in de Utrechtse binnenstad zijn als de Winkel van Sinkel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden