Hoogtijdagen voor de lobbymachine

Achtergrond..

den haag Ze schrijven kleurrijke folders – heuse boekjes soms, vol wensen. Ze bevolken de publieke tribune in de Tweede Kamer, ’s avonds de bar bij Nieuwspoort en spammen dezer dagen de programmacommissies.

Lobbyisten: Den Haag wemelt ervan. 72 hebben een vaste toegangspas zodat ze dagelijks de Tweede Kamer in en uit kunnen. Eén lobbyist op twee Kamerleden, nog los van degenen die geregeld een dagpas aanvragen.

Ze beleven hoogtijdagen nu politieke partijen hun programma’s schrijven voor de parlementsverkiezingen van 9 juni. Die zijn immers ‘de bakermat’ voor het nieuwe regeerakkoord, verklaart directeur Niek-Jan van Kesteren van ondernemersvereniging VNO-NCW. Wie zijn wensen niet in de verkiezingsprogramma’s krijgt, kan het de komende vier jaar schudden.

Het was even schakelen toen het kabinet vorige maand viel. De vervroegde verkiezingen gooiden menig lobbyschema in de war. Zo niet bij VNO-NCW, met zestig fulltime lobbyisten ’s lands grootste belangenclub. ‘We hadden er deze keer op geanticipeerd’, zegt Van Kesteren. ‘Het kabinet kroop al eerder door het oog van de naald.’

Hoewel het het hele jaar doorgaat, staat of valt het lobbywerk met de timing. ‘Het is mensenwerk’, zegt Ad Vonk van de wielrijderslobby ANWB. ‘Netwerkwerk, gebaseerd op vertrouwen. Wanneer vergaderen ze over welke onderwerpen? Hoe worden portefeuilles verdeeld? Moeten we nog kennismaken? Als je bij de val van het kabinet nog moet beginnen, ben je te laat.’

Door de financiële crisis en de bezuinigingen zijn de verkiezingen anders dan gewoonlijk. Het is niet de tijd de kiezer cadeaus te beloven. ‘Belangenorganisaties die extraatjes willen, zijn minder effectief’, zegt Michael Sijbom, hoofd communicatie bij het CDA. Waar andere partijen soms klagen over postzakken vol brieven, juicht Sijbom de intensieve lobby juist toe. ‘Wij zoeken belangenorganisaties zelf op. Wij willen een programma dat kan rekenen op draagvlak in de samenleving.’

Het lobbywerk staat niettemin in een kwade reuk. Want vertegenwoordigen zij de kiezer wel? Belangen zijn niet hetzelfde als kiezerswensen. De beïnvloeding is bovendien soms zo groot dat lobbyisten niet alleen Kamervragen voor parlementariërs bedenken, maar ze ook zelf schrijven. Aan de andere kant – vanuit het ministerie – ‘helpen’ ze ambtenaren met de beantwoording. In verkiezingsprogramma’s verschijnen soms letterlijk voorgekauwde passages.

Ook in de werving van hun lobbyisten pakken belangenclubs het handig aan. Ze strikken nogal eens oud-politici met een waardevol Haags netwerk. Robbert Baruch bijvoorbeeld, voormalig deelgemeentebestuurder (PvdA) in Rotterdam, of Bert Bakker, oud-Kamerlid voor D66. Zij weten als geen ander hoe de hazen lopen.

Volgens Vonk van de ANWB gaat het vooral om voorlichting. ‘En ja, dan zeggen wij erbij hoe wij erover denken. Maar het is geen vies werk. Meeschrijven kan voor een partij grote voordelen hebben als mensen minder ervaren zijn.’

Waar de grote middenpartijen informatiedagen organiseerden om zich door belangenclubs te laten bijpraten, houden de politieke flanken de lobby veelal buiten de deur. ‘Contacten met de PVV zijn niet aan de orde’, zegt Van Kesteren (VNO-NCW). Ook met de SP heeft hij niet over hun programma gesproken. Met alle andere partijen wel, ook met de top.

ANWB’er Vonk spreekt van ‘beginnende contacten’ met de PVV. ‘Ze zijn er nog niet zo gevoelig voor. Ze hebben het te druk of weten het zelf allemaal al. Ik heb er nog geen oordeel over.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden