Opinie

'Hoogstens zou er voor 50-plussers nog een baantje als schoonmaker of vuilnisman in zitten'

50-plussers wisselen niet zo weinig van baan uit angst, schrijft Peter de Waard, maar omdat ze heel weinig kans maken op de arbeidsmarkt.

George Clooney als 'transition counseler' in Up in the Air Beeld filmstill
George Clooney als 'transition counseler' in Up in the AirBeeld filmstill

In de met prijzen overladen film Up in The Air uit 2009 speelt George Clooney een cynische personeelsmanager (eufemistisch transition counseler genoemd) die een groot concern heeft ingehuurd om overtollig geachte oudere werknemers te ontslaan.

Hij probeert met zijn natuurlijke charme werknemers te overtuigen dat aan ontslag ook een zonnige kant zit. Omdat de rollen voor een deel worden gespeeld door mensen die ook in echte leven zijn ontslagen en in de bijstand zijn beland, geeft de film een bijna griezelig beeld van de flexibele Amerikaanse arbeidsmarkt. Zo ziet Clooney op het cv van iemand die hij de laan moet uitsturen dat hij ooit een studentenbaantje had in een restaurant. Hij schildert meteen het beroep van kok af als een droombaan. 'Ik zie mensen die al hun hele leven voor hetzelfde bedrijf werken', vertelt hij. 'Mannen zoals jij. Ze klokken in, ze klokken uit. Ze kennen geen geluk. Jij krijgt nu de kans van je leven. Als je het niet doet voor jezelf, doe het dan voor je kinderen.'

Bernard Wientjes van VNO-NCW, gesteund door paladijnen binnen de economenhorden, gebruikt dezelfde argumenten om ook in Nederland de ontslagregeling voor oudere werknemers te versoepelen.

'Gevangen zitten in je baan, dat wens je zelf je ergste vijanden niet toe. Een nieuw avontuur beginnen op je 58ste wél', zo stond zaterdag in de Volkskrant. Ook hier zijn oudere werknemers blijkbaar ongelukkig in hun werk, maar durven ze niet te veranderen omdat ze bang zijn de in vaste dienst opgebouwde ontslagvergoeding te verspelen.

Geen kans
In werkelijkheid veranderen 50-plussers weinig van beroep omdat ze op de arbeidsmarkt geen kans maken. Ze zijn te duur en te weinig flexibel. De werkgevers suggereren dat hier wel even een mouw aan valt te passen door bijscholing en opfriscursussen. Het is echter twijfelachtig of iemand die dertig jaar lang leraar Grieks is geweest, hoofd boekhouding of timmerman, bijgeschoold of opgefrist kan worden tot tandarts of accountant - beroepen waaraan eventueel een tekort zou bestaan. Hoogstens zou er nog een baantje als schoonmaker of vuilnisman in zitten als daar al kan worden geconcurreerd met jongeren of immigranten.

De economische voordelen van flexibilisering zijn niet aan te tonen, de sociale nadelen wel. Uiteraard moet er iets worden gedaan aan de dreigende ongelijkheid tussen dure ouderen in vaste dienst en goedkope jongeren met tijdelijke werk, bijvoorbeeld via demotie of ander slim beleid. Maar niet door werkgevers de kans te geven in crisistijd 50-plussers met valse hoop in de bijstand te dumpen.

Dat scenario kent geen happy end, net als de film.

Peter de Waard is economieredacteur van de Volkskrant, bovenstaande column is een aflevering van zijn dagelijkse rubriek.
Reageren kan ook via p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden