Hoogste tijd voor verandering: Frans Weekers, VVD

Vernieuwing van het stelsel van sociale zekerheid is broodnodig. Daarover zijn Tweede-Kamerleden Frans Weekers (VVD), Gerda Verburg (CDA) en Jet Bussemaker (PvdA) het eens....

Frans Weekers, VVD

De verzorgingsstaat zoals hij nu is, zal verdwijnen. Zijn vervanger luistert als het aan de VVD ligt naar de naam verzekeringsstaat. De overheid zorgt voor een vangnet op bijstandniveau. Meer inkomen na werkloosheid of arbeidsongeschiktheid moet de burger zelf regelen via verzekeringen. 'De ontwikkeling naar een ministelsel is onvermijdelijk', voorspelt VVD-Kamerlid Frans Weekers.

Waarom kan de verzorgingsstaat niet blijven bestaan zoals hij nu is?

'Het stelsel is financieel onhoudbaar. Collectieve regelingen dijen uit en hebben een aanzuigende werking, dat weten we al heel lang. De verzorgingsstaat moet door werkenden betaald worden en dat wordt steeds moeilijker. Het verschil tussen bruto en netto inkomen is groot. Dat verstoort de arbeidsmarkt en veroorzaakt werkloosheid. De verzorgingsstaat werkt zo langzamerhand contraproductief. In plaats van het voorkomen van inkomensverlies, worden nu welvaart en economie beschadigd.

'Ook om andere redenen kan het zo niet doorgaan. De burger wil steeds meer keuzevrijheid. De samenleving individualiseert. Een stelsel met allerlei rigide collectieve regelingen met gebrekkige keuzemogelijkheden is daardoor niet meer van deze tijd.'

Hoe ver gaat de verantwoordelijkheid van de staat bij de sociale zekerheid?

'De staat is verantwoordelijk voor een fatsoenlijk minimuminkomen. We leven in een beschaafd land. De bijstand, de AOW, er moet een vangnet zijn. De rest moet de burger zelf regelen. Het risico van arbeidsongeschiktheid is particulier te verzekeren. Dat geldt voor veel andere regelingen in de sociale zekerheid. De overheid verzorgt een minimale uitkering, vergelijkbaar met het pensioensysteem. Voor de rest spaart en verzekert de burger zelf, al dan niet in samenwerking met zijn werkgever.

'Werkgevers en werknemers kunnen afspraken maken met verzekeraars om bepaalde risico's te verzekeren. Ik ben daar niet tegen, zolang het goedkoper en efficiënter is. Het verplicht stellen van dit soort regelingen hoeft van mij niet. De burger regelt het idealiter allemaal zelf.'

Kunt u het wel maken om werknemers naar de verzekeraars te verwijzen? Bij schade-, reis- of andere verzekeringen worden consumenten vaak hopeloos opgelicht?

' De socialeverzekeringsmarkt moet transparant zijn en goed gereguleerd. De overheid moet dus zorgen voor goed en krachtig toezicht. Daarnaast moeten verzekeringsmaatschappijen wel concurreren en niet onderling de markt verdelen. Ook zullen er standaard verzekeringspakketten moeten zijn, vergelijkbaar met het basispakket in het zorgstelsel. Als dit er allemaal is, dan kan de overheid zich terugtrekken uit de sociale zekerheid.'

Worden verzekeraars dan ook verplicht om iedereen te accepteren? Sommige zwakke en zieke werknemers zullen immers zonder die druk moeilijk te verzekeren.

'Nee, ik denk niet aan een verplichting. De overheid biedt immers al een basisuitkering aan. We moeten wel een fatsoenlijke overgangsregeling treffen. Voor ''brandende huizen'', zoals dat in verzekeringsland heet, moet je misschien een tijdelijk overheidsfonds hebben.'

Hoe bereikt u de ideale verzorgingsstaat, die in uw optiek vooral een verzekeringsstaat zal zijn?

'Dat gaat vanzelf. Door te blijven snoeien in de verzorgingsstaat zullen we vanzelf bij het ministelsel uitkomen. Je ziet nu al dat bedrijven en werknemers zich bijverzekeren omdat ze ontevreden zijn over de publieke regelingen. De markt zal meer en meer in de gaten duiken die vallen in de sociale zekerheid.

'Het zou mij echter wat waard zijn als we daar van tevoren goed over konden nadenken. Bijvoorbeeld over de samenhang van de sociale zekerheid met de zorg en bijvoorbeeld het onderwijs. We bieden nu ook gratis onderwijs aan. Dat kun je allemaal onder de noemer verzorgingsstaat schuiven. Ik denk niet dat dit de komende kabinetsperiode zal lukken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden