Hoogste tijd voor een ander Haags gesprek

Herkenbaar? Het is eigenlijk de hoogste tijd voor een goed gesprek met uw huisgenoten. Familieberaad. Belangrijke Kwesties. Maar het komt er niet van. Er moeten nog boodschappen gedaan. Gekookt. Nu even niet want iemand heeft knallende koppijn. Sorry, vanavond afgesproken met die en die. En als iedereen dan eindelijk bij elkaar zit: voor we het over de Belangrijke Kwesties hebben, hoe doen we dat komende zomer eigenlijk met de vakantie? Met een beetje pech wordt het goede gesprek nimmer gevoerd.


De kortste samenvatting van de uitkomst van de gesprekken tussen de coalitiepartijen VVD en PvdA en de 'constructieve oppositie' D66, ChristenUnie en SGP is: niets gebeurd. Men heeft, toen men na veel vijven en zessen rond de keukentafel zat, langdurig over de zomervakantie gesproken en de Belangrijke Kwesties laten liggen. Marginale verschuivingen in de begroting veroorzaken een iets hoger financieringstekort, berekende het Centraal Planbureau (CPB). En over het effect op de economie schrijven de rekenmeesters (terecht): 'De macro-economische effecten van het pakket zijn zeer beperkt. De groei van het nationaal inkomen blijft in alle jaren vrijwel onveranderd.'


In de economie verandert nagenoeg niets, in de levens van 16,7 miljoen Nederlanders verandert nagenoeg niets, maar politiek was het de afgelopen weken bal - van vurig debat over de rol van de Eerste Kamer via de nachtelijke onderhandelingen tussen coalitie en oppositie, en de sappige reconstructies hiervan, tot en met reacties op de doorrekeningen van niets door het CPB. Waarom spelen volksvertegenwoordiging en kabinet een spel zonder knikkers? En waarom doen we, via onze nationale nieuwsmedia, dan net alsof er reden is voor opwinding?


Fragmentatie, lijkt me in elk geval een deel van het antwoord. Aan de nationale keukentafel zitten elf deelnemers - van volwassenen van 41 (VVD) en 38 (PvdA) tot dreumesen van 2 (50Plus, Dieren). Probeer met z'n elven maar eens een belangrijk gesprek te voeren. Vluchtigheid, lijkt me een ander deel van het antwoord. Anders dan bij u en mij thuis verandert de samenstelling aan tafel frequent, inclusief de rol van het 'hoofd der huishouding'.


Mijn hypothese zou dus zijn: in de loop der tijd toenemende fragmentatie (steeds meer partijen) en toenemende vluchtigheid (vaker verkiezingen) doen afbreuk aan de inhoudelijke kwaliteit van het gesprek. Ik geef mijn hypothese graag voor een betere, zeg ik er meteen bij. Want tot mijn genoegen bleek ik gisteren in de Volkskrant in het gezellige gezelschap te verkeren van bijvoorbeeld Bas Jacobs, Henriëtte Prast en Mathijs Bouman als 'meest bescheiden economen van Nederland'- en dat wilde ik graag zo houden.


Maar als de hypothese klopt, is het zaak de spelregels rond het gesprek te veranderen. Er zijn serieuze democratieën met kiesdrempels, wat leidt tot minder en grotere partijen in het parlement. Dat praat makkelijker. En het vooruitzicht dat tussentijdse verkiezingen (bijna) onmogelijk zijn - we kiezen een parlement voor vier jaar en deal er maar mee in Den Haag - bevordert de stabiliteit en dat praat inhoudelijker. Over dit soort kwesties heb ik de gevierde leider van de Democraten uit 1966 dan weer niet gehoord deze week.


Hoe keert de Nederlandse economie terug op een gezond groeipad? Welke spelregels maken we voor de overheidsfinanciën opdat we later niet nogmaals hoeven bezuinigen als dat economisch heel slecht uitkomt? Hoe helpen we een zo groot mogelijk deel van de pakweg 1,5 miljoen arbeidsgehandicapten in Nederland toch weer aan het werk? Hoe verhogen we gedurende het werkzame leven onze kennis en kunde? Over dit type vragen moeten we praten. Ook in Den Haag.


Gelukkig bent u hierin wel geïnteresseerd. Ruim vierhonderd mails ontving ik afgelopen week met vragen voor mijn boek over de toekomst van Nederland. Dank! Ik ga er mijn voordeel mee doen.


Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek


Reageren?


frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden