Hoogopgeleide vergaat het lachen om moppen

'Komt een vis bij de dokter. Zegt de dokter: o, ik zie het al. Uit de kom!' Flauw vinden velen....

Van onze medewerker Maarten Evenblij

Moppen tappen is vooral voorbehouden aan mannen, aldus Kuipers, die vandaag aan de Universiteit van Amsterdam promoveert. 'Het is een weinig coöperatieve manier van communiceren. Iemand vertelt, de rest luistert. Vrouwen hanteren in het algemeen andere communicatiestijlen. Minder individualistisch, coöperatiever, minder zichzelf neerzettend.'

Kuipers ontdekte ook dat hoger opgeleiden minder met moppen hebben dan lager opgeleiden. Bij hoger opgeleiden is humor vooral een kwestie van snelle woordgrappen, gedachtesprongen originele vergelijkingen en gewiekstheid. Een typisch intellectuele vaardigheid, zoals bijvoorbeeld Freek de Jonge hanteert. Zij vinden het vertellen van moppen vaak plat en flauw, terwijl de - meestal lager opgeleide - moppentappers het juist beschouwen als een kunst. Zij houden meer van humor en moppen, zoals André van Duin laat zien.

'Voor de waardering van cabaretiers, blijkt een verbijsterend simpele tegenstelling tussen hoog- en laagopgeleiden', zegt Kuipers. 'Ook tussen jongeren en ouderen is er een tegenstelling, zij het wat minder scherp. Dat heeft te maken met grofheid en grenzen overschrijden. Jongeren zetten zich af tegen de oudere generatie en dat keert ook terug in moppen en cabaret. Hans Teeuwen bijvoorbeeld, die erg populair is bij jongeren, gaat daarmee nog een stap verder dan Freek de Jonge twintig jaar geleden.'

De klassentegenstelling is ook te vinden in wat mensen zien als de functie van humor en moppen. Hoger opgeleiden vinden dat humor mensen ook aan het denken moet zetten en schoonheid moet bezitten . Een humorist hoeft niet aardig te zijn. Lager opgeleiden zien in humor toch vooral een middel om gezelligheid te creëren. Hun humoristen zijn aardige, gezellige mensen. Groffe, kwetsende en beledigende moppen zijn niet gezellig.

Moppen over vrouwen mogen weer omdat zij meer macht gekregen hebben. Kuipers: 'In de moppen over domme blondjes krijgen vrouwen een rol die tot voor kort was voorbehouden aan Belgen, Duitsers en boeren. Naarmate een groep op de sociale ladder stijgt, zijn moppen over hen meer geaccepteerd. Surinamermoppen kun je nu ook wel vertellen met Surinamers erbij, en bij Turkenmoppen begint dat te komen.

'Maar moppen over Marokkanen zijn nog steeds taboe in hun aanwezigheid.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden