Hoogmoed brengt Juncker in problemen bij Europees Parlement

Twijfelachtig of topambtenaar Selmayr volgend jaar nog toppositie houdt

Martin Selmayr. Beeld ANP

Nog geen half uur nadat het Europees Parlement hem met overweldigende meerderheid heeft veroordeeld voor de ‘staatsgreepachtige’ promotie van zijn naaste medewerker, stelt voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie opnieuw: ik heb helemaal niets verkeerd gedaan. Het blijft verbazingwekkend: hoe kan zo’n ervaren politicus zo’n blinde vlek ontwikkelen voor een affaire die hem en zijn Commissie had kunnen nekken?

‘De arrogantie ten top’, briesten parlementariërs woensdagmiddag over de Commissieverklaring. Daarin wordt het parlement weggezet als een clubje onredelijke heethoofden dat zich wil bemoeien met een topbenoeming waar het überhaupt geen zeggenschap over heeft. De regels zijn naar ‘de letter en de geest’ gevolgd, aldus de Commissie. ‘We draaien niets terug.’

Het is precies deze opstelling die wat een Brussels bubbelakkefietje had kunnen blijven tot een heuse affaire opblies. De benoeming van Junckers voormalige kabinetschef Martin Selmayr tot hoogste ambtenaar (secretaris-generaal) van de Commissie, werd er eind februari doorheen geduwd. Juncker en Selmayr troffen de voorbereidingen in het diepste geheim: er waren geen andere kandidaten; de randen van de regels werden opgezocht om een supersnelle procedure te legitimeren; en de overige overrompelde commissarissen werden voor het blok gezet om de olympische carrièrestap (binnen tien minuten bevorderd tot eerst plaatsvervangend en daarna secretaris-generaal) van Junckers steunpilaar te accepteren.

Toen het parlement de zaak aankaartte, reageerde Juncker als door een adder gebeten: bemoei je met je eigen zaken, alles is correct verlopen. In antwoord op meer dan tweehonderd schriftelijke vragen en tijdens een hoorzitting met commissaris Günther Oettinger (Personeelsbeleid) klonk dezelfde onverzettelijke boodschap: opzouten! Geen begin van zelfreflectie of een (politiek handige) ‘bekentenis’ dat de benoemingsprocedure misschien niet de schoonheidsprijs verdient maar dat Selmayr wel zeer gekwalificeerd is voor de baan, hetgeen overigens door vriend en vijand wordt erkend.

Juncker profileert zich steeds als de leider van een politieke Commissie. Hij kan zich een zekere arrogantie veroorloven omdat hij zich gesteund weet door de twee grootste fracties in het parlement: de christen-democraten (zijn partij en die van Selmayr) en de sociaal-democraten. Voor alle zekerheid dreigde Juncker naar verluidt onlangs achter gesloten deuren dat als Selmayr moest opstappen, hij ook zou gaan.

Tik op de vingers

Een effectief dreigement, bleek woensdag. De twee grote parlementaire fracties blokkeerden voorstellen van de Groenen om de benoeming van Selmayr terug te draaien. De Commissie wordt nu alleen gevraagd die procedure te ‘heroverwegen’. ‘We geven Juncker een tik op de vingers, we draaien niet zijn arm op zijn rug’, aldus PvdA-europarlementariër Paul Tang. Hij had het liever anders gezien, maar de sociaal-democratische fractie wil een jaar voor de Europese verkiezingen geen gedoe.

‘Hoogmoed’ geven diplomaten als verklaring van Junckers roekeloze opstelling. Vooralsnog komt die niet voor de spreekwoordelijke val, al waarschuwen parlementariërs dat de kwestie niet van tafel is: de Commissie moet de benoeming van Selmayr immers ‘heroverwegen’. Juncker lijkt dit ook te beseffen, getuige de Commissieverklaring dat nieuwe benoemingsregels samen met het parlement moeten worden opgesteld. Een slimme zet om kritiek in de kiem te smoren: ook het Europees Parlement is namelijk niet vies van politieke benoemingen en vriendjespolitiek.

Het parlement stelt dat de affaire de reputatie van de Commissie heeft beschadigd, ook omdat geen van de andere commissarissen protesteerde. Juncker ligt er niet wakker van, hij vertrekt volgend jaar als Commissievoorzitter. Selmayr heeft wel reden de affaire die zijn naam draagt te betreuren: die verkleint de kans dat de volgende Commissievoorzitter hem handhaaft als hoogste Commissieambtenaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.