NIEUWS

Hoogleraar en presentator: de Britse liefde voor tuinieren is elitair en racistisch

‘God Almachtig begon met het aanleggen van een tuin,’ schreef de Engelse filosoof Francis Bacon in 1625, ‘En het is dan ook de zuiverste van alle menselijke geneugten.’ Vier eeuwen later geldt dat nog steeds voor veel van zijn landgenoten, maar er waart een slang rond in het Engelse paradijs van de rozen en blauweregens. Een wetenschapper heeft gewaarschuwd dat de Engelse cultuur van tuinieren is geworteld in racisme en slavernij.

De liefde voor tuinen is volgens Corinne Fowler problematisch en van oudsher elitair Beeld Ton Koene
De liefde voor tuinen is volgens Corinne Fowler problematisch en van oudsher elitairBeeld Ton Koene

In The Green Unpleasant Land beschrijft Corinne Fowler, hoogleraar postkoloniale literatuur aan de Universiteit van Leicester, dat het Engelse platteland doordrenkt is van racisme, of het nu gaat om de volksdans Morris Dancing, de landhuizen die zijn gebouwd met de opbrengsten van de slavernij of de fazantenjacht. De liefde voor de fazant is volgens haar bijvoorbeeld een vorm van culturele toe-eigening omdat het van oorsprong een Aziatische vogel is.

Ook de liefde voor tuinen is wat Fowler betreft problematisch. Die is van oudsher elitair, beweert ze. ‘Kennis over tuinen en planten, in het bijzonder botanie, heeft diepe koloniale resonanties.’ Het verzamelen van planten en zaden vanuit de koloniën was immers een geliefde bezigheid in de dagen van het Britse wereldrijk. Het catalogiseren van planten, zo stelt de academicus, vertoonde overeenkomsten met de rassenleer.

Commotie

Deze visie staat niet op zichzelf. Vorige maand veroorzaakte James Wong, presentator van het BBC-programma Countryfile, commotie met de bewering dat ‘racisme zit ingebakken in het dna van de Engelse cultuur van tuinieren’. Hij wees op de aanbidding door tuinliefhebbers van termen als ‘herkomst’ en ‘erfgoed’. Racisme bestaat, zo schreef hij, in het oordelen over welke bloemen of planten wel of niet op Engelse bodem thuis horen.

Het leverde Wong kritiek op. ‘Natuurlijk, tuinieren is racistisch, tuinliefhebbers zijn racistisch, planten zijn racistisch!’ tweette televisiepersoonlijkheid Piers Morgan. Ook Fowler heeft zich niet populair gemaakt. ‘Door onze rozen te snoeien en te wroeten in moestuinen, continueren we op de een of andere manier het kwaad van racisme,’ gekscheerde The Daily Mail’s Mark Edmonds.

Fowlers werk heeft grote invloed op de National Trust. De stichting die waakt over een groot deel van het nationale erfgoed doet momenteel onderzoek naar het verleden van historische figuren die hun kastelen en landgoederen aan de Britse bevolking hebben achtergelaten. Er is zelfs een educatief project op komst waarbij schoolkinderen de werknemers en vrijwilligers van de National Trust doceren over racisme en het slavernijverleden.

Een van de omstreden historische figuren is Rudyard Kipling, bekend van zijn romans uit de koloniën, zoals Kim en The Jungle Book. Nu lijkt ook diens gedicht The Glory of the Garden zijn onschuld te hebben verloren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden