INTERVIEWHOOGLERAAR ECONOMIE PETER VAN BERGEIJK

Hoogleraar economie Peter van Bergeijk: ‘De enige patiënt die niet doodziek hoeft te worden van een pandemie, is de economie’

Vier jaar geleden onderzocht hoogleraar Peter van Bergeijk wat een ernstige grieppandemie voor Nederland zou betekenen. De kosten van zo’n pandemie lijken goed te dragen. Alleen wel op voorwaarde dat we niet in paniek raken en daarnaar gaan handelen.

Op de bloemenveiling in Aalsmeer staan karren vol overbodig geworden bloemen te wachten tot ze vernietigd worden.Beeld ANP

Professor Peter van Bergeijk is net een video aan het opnemen voor zijn economiestudenten, als hij de telefoon opneemt. Vrijdag werd besloten dat alle universiteiten hun deuren moesten sluiten en dus reist Van Bergeijk vandaag niet naar de Erasmus Universiteit, maar geeft hij zijn colleges vanuit huis. ‘Deze pandemie dwingt ons allemaal tot creatieve oplossingen.’

In 2016 werkte Van Bergeijk mee aan een onderzoek van het Analistennetwerk Nationale Veiligheid naar potentiële rampen die onze samenleving kunnen ontwrichten, zoals aardbevingen, overstromingen en terrorisme. 

Een van de waarschijnlijkste rampscenario’s waar het onderzoek rekening mee houdt, is een grieppandemie. Gemiddeld komt een pandemie één keer in de tien jaar voor. Van Bergeijk schetst in het onderzoek de economische gevolgen voor Nederland van een ernstige pandemie met 5 tot 10 miljoen besmettingen, 40 duizend tot 50 duizend ziekenhuisopnames en ruim 14 duizend doden. 

‘In dat scenario zou de pandemie ons 5 tot 10 miljard euro kosten. Dat is 1 procent van ons Bruto Nationaal Product (BNP). Onze economie kan die gevolgen makkelijk opvangen.’

Geen voorspelling

Van Bergeijk benadrukt dat het scenario uit het onderzoek geen voorspelling is voor de economische gevolgen van het coronavirus. ‘Het is nog onduidelijk hoe dit virus zich verder ontwikkelt. We weten niet hoeveel mensen er besmet raken en hoeveel slachtoffers er vallen. Wel weten we dat de reële kosten van een zware pandemie draagbaar zijn voor de Nederlandse economie’, vertelt Van Bergeijk. 

‘In onze berekeningen hebben we rekening gehouden met ernstige virussen die op griep lijken, zonder immuniteit in de bevolking. Die virussen zorgen voor een situatie waarin het dagelijks leven wordt verstoord en een deel van de Nederlandse bevolking een aantal weken niet kan werken. Een situatie die na een paar maanden weer voorbij is.’

Daarmee verschilt de geschetste grieppandemie uit het onderzoek van ziekten als aids en ebola. ‘Die ziekten hebben in sommige Afrikaanse landen geleid tot een daling van 10 tot 20 procent van het BNP. Dat kwam ten eerste doordat de Afrikaanse economieën zwakker zijn dan de onze en doordat de ebola-uitbraak langer duurde dan de periode die wij in onze berekeningen hebben gebruikt. Liberia heeft door ebola bijna een jaar lang platgelegen. Dat heeft desastreuze gevolgen gehad op de lange termijn.’

Crisis

Ondanks dat een pandemie relatief kleine gevolgen heeft voor de reële Nederlandse economie, kan deze volgens Van Bergeijk toch de aanleiding vormen van een economische crisis. ‘De afgelopen week hebben we paniek zien ontstaan op de beurzen en vliegvelden. We zien consumenten massaal hamsteren, ondanks dat er geen enkele aanleiding is om te denken dat onze primaire levensmiddelen opraken.’

‘Voor veel mensen is het lastig om in deze tijd rationeel te blijven en te luisteren naar de mensen die verstand van zaken hebben', vervolgt hij. ‘Dat vind ik zelf soms ook lastig. Als het vertrouwen bij consumenten blijft afnemen en zich niet herstelt, dan kunnen we in een financiële crisis terecht komen. Nogmaals: de kosten van een pandemie kunnen we als samenleving hebben, maar de economische schade van paniek valt niet te voorspellen.’

Al uw belangrijke vragen beantwoord

Wat gebeurt er om de uitbraak te bestrijden in Nederland en in de rest van de wereld? In dit dossier leest u alles wat u moet weten over het virus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden