Hoogleraar adoptie: 'Landen moeten leren voor hun eigen kinderen te zorgen'

Stop met de adoptie van kinderen uit het buitenland: dat is het advies van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) aan de Nederlandse regering. Laat kinderen opgroeien in het land van herkomst, en stop de vraaggestuurde adoptiemarkt. 'Volkomen mee eens', zegt emeritus hoogleraar René Hoksbergen, gespecialiseerd in adoptie. 'Veel landen zijn prima in staat voor hun eigen kinderen te zorgen, en anders leren ze dat maar.'

Adoptiekinderen uit Haiti worden na aankomst op vliegbasis Eindhoven door hulpverleners weggeleid van het vliegtuig. 92 kinderen werden opgevangen door Nederlandse adoptieouders in een terminal van de luchthaven. Beeld anp

Adoptie heeft zijn beste tijd gehad, meent de RSJ. Bent u het daarmee eens?

'Volkomen. In de jaren 70 was buitenlandse adoptie populair, maar de wereld is veranderd. En dat is maar goed ook. Als je kijkt hoe veel geld we besteden aan het hierheen halen van een kind: daarmee kun je minstens tien kinderen in het herkomstland aan een goed gezinsleven helpen. Kinderen die worden gedwongen in een ander land op te groeien, worstelen meer dan gemiddeld met hun identiteit, hebben aanpassingsproblemen, opvoedproblemen... En daarnaast is het nogal eens voorgekomen dat er verkeerde informatie over adoptiekinderen beschikbaar was, sommige afstandsouders wisten niet eens wat adoptie betekende.'

Helemaal weg met adoptie, dus?

'Helemaal stoppen moet je nooit doen, er zijn altijd uitzonderingsgevallen. Je zou kunnen kijken welke landen nog acceptabel voor ons zijn. Afrikaanse landen in oorlogssituaties bijvoorbeeld. Je kunt je voorstellen dat daar nog weleens een kind vandaan kan komen. Aan de andere kant: er zijn miljoenen kinderen die wat dat betreft adoptabel zijn, dus waar begin je dan?'

Hoogleraar René Hoksbergen Beeld .

De RSJ meent dat in ieder geval EU-landen en de VS hun problemen zelf kunnen oplossen.

'Absoluut. Adopties uit Amerika en de EU, dat kan gewoon niet. Het irriteert me al jaren. Laat die kinderen alsjeblieft daar. Aan de ene kant halen ze in Amerika honderden kinderen per jaar uit Ethiopië, en dan moeten wij weer kinderen daarvandaan hierheen halen?

Het is ook zo, en dat zeg ik oneerbiedig, dat wij de 'kneusjes' krijgen. Dat is toch te treurig voor die kinderen zelf? Omdat ik drie benen of vijf armen heb willen ze mij in Hongarije of Polen niet hebben. Die landen zijn prima in staat voor hun eigen kinderen te zorgen, en anders leren ze dat maar. Jij bent verantwoordelijk voor de kinderen die in jouw land geboren zijn. Dat geldt ook voor China. Het is een rijk land aan het worden, laten ze hun eigen problemen oplossen.'

De RSJ noemt de adoptiemarkt 'vraaggestuurd'. Denkt u dat het aanbod inderdaad minder wordt als de vraag stopt? Ouders staan hun kinderen toch niet voor de lol af.

'Ik zeg niet dat mensen graag hun kinderen afstaan, dat is zeker niet zo, maar soms is adoptie de gemakkelijkste weg voor mensen die niet voor een kind willen of kunnen zorgen. Adoptie heeft ook de idiotie van betaald draagmoederschap in de hand gewerkt. Kinderen worden gewoon verkocht.

Als ouders hun kinderen niet meer kunnen afstaan, zal de samenleving tot een andere oplossing moeten komen. Neem Roemenië in de jaren 90. Het was toen een vreselijke toestand in de kindertehuizen, of je die kinderen elders een plek moest geven, was niet eens een vraag. Maar er is een uitgebreide pleeggezinsstructuur gekomen, dus het is niet meer nodig om kinderen naar het buitenland te sturen. Landen moeten leren omgaan met hun kinderen met een rugzak, dus met allerlei medische of psychologische problemen. Als ze die kinderen maar weg kunnen doen, komt die verandering nooit.

Dat geldt ook voor ongehuwde moeders. Nadat wij in Nederland een bijstandswet kregen voor steun aan ongehuwde ouders, werden er nog maar weinig kinderen afgestaan. Laten ze dat in bijvoorbeeld Zuid-Korea ook doen, de welvaart is er genoeg voor toegenomen. Dat zal ook de opvatting ten aanzien van het ongehuwd moederschap veranderen, een noodzakelijke culturele verandering.'

U heeft zelf in de jaren 70 ook adoptie overwogen.

'Wij behoorden tot die zogenaamde idealistische generatie. Vrienden van ons hadden een zielig kindje uit Korea gehaald, toen dachten we, dat is voor ons ook wel wat. Heel oppervlakkig.

'Dat is veranderd, mensen denken niet meer zo lichtzinnig over adoptie. En het is echt zo dat adoptieouders gemiddeld beter zijn dan gewone ouders, ze zetten zich geweldig in voor hun kind. En er zijn veel buitenlandse adoptiekinderen die hier in Nederland goed functioneren en het evenwicht vinden tussen elders geboren zijn en hier opgroeien, meestal bij hele lieve ouders. Dat is de andere kant van het verhaal. Op velen van hen kunnen we trots zijn, en we moeten rekening houden met hun gevoelens. Maar het is langzamerhand gewoon klaar.'

Denkt u dat de overheid het advies ter harte zal nemen?

'Dat is afwachten, er is een sterke lobby van adoptieouders en bemiddelingsorganisatie om adoptie te handhaven.

'Ik heb daarom gesuggereerd dat de regering een instelling in het leven roept die direct aan de minister verantwoording aflegt. Het is absurd dat we zes bemiddelingsorganisaties hebben voor die paar honderd adoptiekinderen. Sommige doen wanhopig hun best hier zo veel mogelijk kinderen naartoe te halen, terwijl de belangstelling voor adoptie is afgenomen. En sommige van die kinderen zijn helemaal niet plaatsbaar, vanwege de leeftijd of vanwege bepaalde gebreken. Niemand wil ze hebben. Die organisaties kijken weinig kritisch naar zichzelf en houden een systeem in stand dat niet meer in het belang van kinderen werkt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden