Nieuws

Hooggerechtshof VS: geen uitzondering vaccinatieplicht op religieuze gronden

Zorgmedewerkers in de Amerikaanse staat Maine kunnen geen beroep doen op de vrijheid van godsdienst om de vaccinatieplicht te omzeilen. Dat heeft het Hooggerechtshof bepaald.

Maral Noshad Sharifi
Demonstranten en een agent bij een protest tegen de vaccinatieplicht in New York op 28 oktober.  Beeld EPA
Demonstranten en een agent bij een protest tegen de vaccinatieplicht in New York op 28 oktober.Beeld EPA

In een opmerkelijke uitspraak stelt het overwegend conservatieve Amerikaanse Hooggerechtshof, het hoogste rechtscollege, dat een vaccinatieplicht gerechtvaardigd is om in de coronacrisis de gezondheid en veiligheid van iedereen te beschermen. De vaccinatieplicht in de Verenigde Staten ligt al een tijdje onder vuur. In het hele land spannen burgers rechtszaken aan, vaak op religieuze gronden. In Maine, aan de oostkust van de Verenigde Staten, probeerden negen zorgmedewerkers om die reden aan de vaccinatieverplichting te ontkomen, die vrijdag is ingegaan. Op de dag van de deadline wees het Hooggerechtshof hun verzoek af.

De aanklagers in Maine voerden aan dat het ontbreken van een religieuze vrijstelling een schending was van de vrijheid van godsdienst. Maar volgens het Hooggerechtshof had de staat goede (gezondheids)redenen om de vaccinatieplicht intact te houden. Bovendien was het sinds 2019 voor geen enkele religieuze groep in Maine mogelijk om een verplicht vaccin te weigeren. Vorig jaar probeerden tegenstanders deze maatregel via een referendum terug te draaien, maar de meerderheid, bijna 75 procent van de kiezers, bleek toen vóór de vaccinatieverplichting.

De uitspraak betekent slecht nieuws voor een andere grote zaak tegen de vaccinatieplicht. Tien staten met een Republikeinse gouverneur proberen via de rechter af te dwingen dat voor medewerkers van bedrijven die voor de federale overheid werken een coronavaccin niet verplicht kan worden gesteld.

Decreet

President Joe Biden had de plicht eerder dit jaar per decreet ingesteld. Aanvankelijk alleen voor mensen die in het onderwijs en de zorg werken, maar vanaf 8 december ook voor werknemers die diensten of producten leveren aan de overheid. De tien staten vinden dat dit in strijd is met de Grondwet en de federale aanbestedingswet. Het Witte Huis zegt dat de verplichting ‘legaal’ is en broodnodig om ‘levens te redden’.

‘Machtsmisbruik’, noemde Kim Reynolds, gouverneur van de staat Iowa, de verplichting. De overheid zou zich met deze maatregel achter de voordeur van Amerikanen hebben gewrongen. Ook vindt ze de verplichting schadelijk voor de economie. Voor sommige werknemers zou het reden zijn tot ontslag. ‘Het zal het personeelstekort en de problemen met de toeleveringsketen die ons economisch herstel belemmeren alleen maar verergeren.’

Volgens juridische experts doet de uitspraak in Maine vermoeden dat ook de tien staten niet erg sterk staan in hun zaak tegen de vaccinatieplicht. Vrijdag oordeelde een federaal hof van beroep in New York dat de staat door mocht gaan met het verplicht vaccineren van mensen in de zorg, ook als die religieuze bezwaren hebben. Een lagere rechter had eerder geoordeeld dat de staat dergelijke vrijstellingen moest toestaan.

Op dit moment is 58 procent van alle Amerikanen volledig gevaccineerd - veel minder dan Biden had gehoopt. Volgens hem kan alleen een vaccinatieplicht het coronavirus indammen. Amerikanen bewegen langzaam met hem mee. Uit de laatst peilingen van onderzoeksbureau Gallup blijkt 56 procent voorstander van de vaccinatieplicht, in mei was dat nog 46 procent.

Niet mee eens

De uitspraak van het Hooggerechtshof maakt veel los. Drie van de negen rechters waren het er niet mee eens. ‘Gezondheidswerkers die de afgelopen 18 maanden aan de frontlinie van een pandemie hebben gestaan, worden nu ontslagen. Hun praktijken worden gesloten’, schreef de conservatieve rechter Neil Gorsuch. ‘Hun moeilijk situatie verdient onze aandacht’, zei hij. ‘Ik zou vrijstelling verlenen.’

Opvallend is de positie van de conservatieve rechter Amy Coney Barrett, die erom bekendstaat zich graag in te zetten voor de rechten van religieuzen. Ook zij was tegen de religieuze vrijstelling. Deels omdat ze naar eigen zeggen moeite had met de snelheid waarmee deze emergency appeal afgehandeld moest worden. In augustus had ze ook een verzoek tot vrijstelling van studenten aan de Indiana University afgewezen. De laatste tijd is er toenemende kritiek op de vele zaken die het Hooggerechtshof zonder mondelinge behandeling afhandelt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden