Hooggeleerd verzet bij de Hofvijver

Den Haag -'Zeker, je kunt zomaar van alles onder zo'n toga verbergen', zegt de Leidse hoogleraar staatsrecht Wim Voermans op de vraag of er bij zijn weten nog radicale elementen onder de gelederen zijn. De burgemeester van Den Haag had daarvoor gewaarschuwd, en de politieaanwezigheid is ernaar.


Op het Plein voor de Tweede Kamer zijn ze qua demonstraties wel wat gewend. Maar dit is toch apart: elfhonderd bedaagde heren en dames in lange zwarte gewaden en met baretten op. Zoals het een cortège van hoogleraren betaamt, komt de indrukwekkende stoet rustig in beweging, zonder het van een betoging bekende lawaai. Op die ene vuvuzelastoot na, richting de Trêveszaal.


Eenmaal aangekomen in de Anton Philipszaal voor de Bijzondere Academische Zitting, benadrukt menig spreker hoe uniek het is dat de voltallige hooggeleerde wereld hier is samengekomen. Zestien rectores magnifici op het podium, in vol ornaat.


'Hooggeleerde collegae', begint dagvoorzitter Martin Kropf, rector magnificus van de Wageningen Universiteit en dagvoorzitter. 'Eenderde van alle Nederlandse hoogleraren is aanwezig. Nooit eerder voorgekomen!'


Maar het is ook niet niks wat dreigt te gebeuren. In de toespraken van professoren en bestuurders als de Nijmeegse burgemeester Thom de Graaf en hbo-raad-voorzitter Guusje ter Horst, klinkt oprechte verbijstering door over de maatregelen van staatssecretaris Zijlstra: 370 miljoen per jaar bezuinigen op het hoger onderwijs, geen geld meer uit de aardgasbaten voor onderzoek. Vooral de 'langstudeerdersboete' moet het ontgelden: die zal niet alleen velen afschrikken, er resteert straks ook geen tijd meer voor persoonlijke vorming en nuttige nevenfuncties. 'Als 240 miljoen investeren in studiesucces leidt tot anderhalf miljard economische groei', zegt Ter Horst. 'kan ieder bedenken wat 370 miljoen bezuinigen aan verlies oplevert.'


Paul Schnabel, universiteitshoogleraar en directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, is bezorgd over het slinkende budget voor wetenschappelijk onderzoek. 'We deden al niet veel, en dat wordt nog veel minder. Terwijl je als klein land juist daarmee veel bereikt.'


De gevolgen worden gevoeld. 'De juridische faculteit in Rotterdam moet 2 tot 2,5 miljoen van haar budget inleveren', zegt hoogleraar ondernemingsrecht en faculteitsdecaan Maarten Kroeze. 'Dat betekent snel een kwart van de staf minder. Of alleen nog les in overvolle collegezalen.' Wat juist weer in strijd is met de voornemens om intensiever les te geven en beter te begeleiden.


Spreek dan die ruime reserves van de universiteiten eens aan, lieten regeringspartijen en staatssecretaris woensdag tijdens het Kamerdebat doorschemeren. 'Maar anders dan bij woningbouwcorporaties zit bij ons niet zo veel spek', zegt Kroeze. 'We zitten allemaal nog achter grijze Ahrend-bureaus uit de jaren zestig.'


Oud-minister Cees Veerman, voorzitter van de commissie die een door alle geledingen gesteund plan opstelde voor een betere toekomst van het hoger onderwijs, roept aan het slot van de zitting het kabinet in een emotioneel betoog op nog eens heel goed na te denken over de maatregelen. 'Waar visie ontbreekt, verkommert het volk.'


Als boerenman zegt hij te weten hoe je snoeien moet. 'Zeker, snoeien doet groeien. Maar snijd het dorre hout weg, en niet het groene, zoals nu gebeurt.' Zijn afsluitende boodschap boodschap aan de vrijdag jarige staatssecretaris Zijlstra (42) van Onderwijs wordt met een staande ovatie begroet: 'Ook op jeugdige leeftijd kunt u staatsman worden!'


Maar als om het belang van de toekomst te onderstrepen, komt de beste toespraak toch van een student. Fay van Zeijl (22) haalt herinneringen op aan hoe ze vroeger met zussen monopoly speelde. Als iemand op verlies stond, werden de spelregels veranderd. Dat gebeurt nu ook door dit kabinet, betoogde ze, want allerlei studiebeslissingen van maanden of jaren, gaan de student alsnog geld kosten. Ze roept haar hooggeleerde gehoor op mee te komen naar het Malieveld en dezelfde oplossing te kiezen als zij en haar zussen indertijd, bij vals spel: 'Gooi dat monopoly-bord door de kamer.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden