NieuwsBasisscholen

Hoog verzuim onder basisschoolleerlingen uit arme gezinnen uit angst voor coronavirus

Beeld Arie Kievit

Op basisscholen met veel leerlingen uit arme gezinnen is het ­verzuim deze week hoog, omdat ouders angstig zijn hun kinderen weer de klas in te sturen. Zo dreigen kwetsbare kinderen een nog ­grotere onderwijsachterstand op te lopen.

Daarvoor waarschuwt het Jeugdeducatiefonds, dat zo’n tweehonderd basisscholen met leerlingen uit achterstandssituaties ondersteunt. De eerste geluiden sinds de heropening van de scholen begin deze week zijn verontrustend, vertelt directeur Hans ­Spekman. ‘We horen van tientallen schoolleiders uit onze achterban dat zo’n 20 à 30 procent van de kinderen niet naar school komt.’

Een van die scholen is De Zeven ­Gaven in de Utrechtse wijk Kanalen­eiland, waar maandag 41 kinderen ontbraken, een kwart van alle leerlingen. ‘Dat hadden we niet verwacht’, vertelt schoolleider Karry Pomo. ‘Een groot deel van de ouders belde zelf op om de kinderen af te melden, de rest hebben wij gebeld. Alle ouders gaven aan dat ze bezorgd zijn om besmet te raken, of ­iemand anders te besmetten.’

Ook andere schoolleiders die bij het Jeugdeducatiefonds aankloppen, vertellen dat ouders vooral bang zijn. ‘Veel ouders hebben het idee dat hun kind een soort proefkonijn is’, legt Spekman uit. ‘Ouders van Marokkaanse en Turkse afkomst die nieuws uit het land van herkomst volgen, zien dat in deze landen strengere coronamaatregelen gelden. Dat voedt de angst.’ Daarnaast noemen ouders familieleden die tot een risicogroep behoren als reden om kinderen thuis te houden. ‘Ik veroordeel deze ouders niet, maar het helpt kinderen die al in een kwetsbare positie zitten natuurlijk niet als ze niet naar school gaan’, aldus Spekman.

Het Jeugdeducatiefonds ziet graag meer steun voor deze scholen. ‘Scholen raken overbelast als ze alle ouders hierover moeten benaderen’, zegt de directeur. ‘Gemeenten zouden deze scholen meer ondersteuning kunnen geven en daarnaast zou meer specifieke voorlichting helpen.’

Taalproblemen

Schoolleider Pomo probeert ouders zo goed mogelijk voor te lichten, met ­bijvoorbeeld vertalingen van RIVM-­regels in begrijpelijke taal. ‘De ongerustheid kan ook komen door taalproblemen en de berichtgeving niet snappen’, legt Pomo uit. ‘We proberen ­gerust te stellen met feiten, maar dat komt moeilijk aan. Ze horen verhalen van elkaar en in de wijk zijn ook mensen overleden aan het coronavirus, dat maakt angstig.’ Jeugdgezondheidszorg en leerplichtambtenaren helpen de school de ouders te benaderen, maar zijn ook verbaasd door de ­hoeveelheid thuisblijvers.

Het thuisonderwijs voorgaande weken verliep goed voor De Zeven Gaven. ‘We hadden iedereen in beeld en ouders werkten goed mee.’ Maar de thuisblijvers krijgen nu geen instructies meer omdat de leraar weer voor de klas staat; alleen nog huiswerk. ‘Dat vinden we vervelend. Maar hoe moeten we nu voor de groep staan en tegelijkertijd onderwijs op afstand blijven geven?’

Leerplichtambtenaar

Gemeente Utrecht onderzoekt hoeveel kinderen niet naar school komen en wat de oorzaken daarvan zijn, laat de woordvoerder van wethouder Anke Klein weten. ‘We herkennen het beeld dat met name kinderen in kwetsbare posities niet allemaal op school verschijnen.’ De gemeente bekijkt op welke manier de leerplichtambtenaar kan helpen, zegt de woordvoerder. ­‘Minister Slob heeft gezegd dat we niet handhaven op leerplicht. Daarom zoeken we uit hoe we met ‘de zachte hand’ alsnog de leerplichtambtenaren kunnen inzetten door ze het gesprek te ­laten aangaan met ouders, zoals ook tijdens de periode van thuisonderwijs gebeurde.’

De cijfers die het Jeugdeducatiefonds hoort uit de achterban liggen ­hoger dan het landelijk gemiddelde. Uit een peiling onder 1.100 schooldirecteuren van de Algemene Vereniging Schoolleiders (AVS) blijkt dat op de meeste scholen 1 of 2 procent van de leerlingen thuisblijft. Bij 8 procent van de scholen komt meer dan 10 procent van de leerlingen niet naar school. 

Verzuim verschilt sterk per school

Uit een rondgang van de Volkskrant blijkt dat het hoge verzuim is opgevallen bij docenten in heel Nederland. Het aantal leerlingen dat deze week niet kwam opdagen verschilt wel sterk per school.

‘77 van onze leerlingen gaan nog niet naar school,’ zegt schooldirecteur Najiba Belah van de islamitische basisschool Al Ghazali in Schagen, Rotterdam. ‘Dat is bijna een kwart.’ Bij ongeveer eenderde heeft dat te maken met de kwetsbaarheid van het kind zelf, of van een familielid. De rest van de kinderen heeft bange ouders. ‘Zij meldden hun kinderen maandag ziek. We hebben ze allemaal teruggebeld: ‘Heeft uw kind écht een griepje, of zijn jullie bang?”

Bij openbare basisschool De Wynwizer in Leeuwarden bleven deze week minder kinderen thuis. ‘Vijf of zes van onze 340 leerlingen zijn niet naar school gekomen’, zegt intern begeleider van de school Simone Huitema. ‘Een kleuter wiens moeder bijna gaat bevallen, bijvoorbeeld. Als zij besmet raakt, kan het gevaarlijk zijn. Eén gezin houdt alle vier kinderen thuis. De ouders vinden het virus eng. Toen Rutte de scholen nog niet had gesloten, kwamen ze al niet meer.’

Het is belangrijk om steeds in contact te blijven met de ouders, weet Najiba Belah. ‘We bellen ze elke dag, om hun vertrouwen te winnen. De volgende persconferentie zal wel helpen, het aflopen van de ramadan ook. Ouders voelen zich nu toch kwetsbaarder. Maar op een gegeven moment moet je wel aan de nieuwe manier wennen, denk ik.’

De kinderen die zelf kwetsbaar zijn, of een kwetsbaar familielid hebben, wil Belah onlinelessen aanbieden. ‘Dat zij niet komen, daar kan niemand iets aan doen.’ Voor de kinderen met bange ouders is ze wat strenger. ‘Ze krijgen thuis al hun opdrachten, maar geen les. Dat is een extra steuntje in de rug om terug naar school te komen, hopen we.’

In Heerde, een van de gemeenten die het zwaarst getroffen werden door het coronavirus, was het verzuim opvallend laag. ‘Van de 360 leerlingen die wij lesgeven, kwam er maar één deze week niet opdagen’, zegt Harm Kroeze, directeur van christelijke basisschool Het Talent in Heerde. ‘Een meisje. Haar moeder is bang dat ze ziek wordt. Ze krijgt nu een uur per dag bijles van een docent, dat vond haar moeder wel goed. Anders krijgt ze een achterstand in rekenen. De rest van de ouders heeft er weinig moeite mee.’

Lize Geurts

Heropening basisonderwijs

Nu de scholen weer open zijn, schrikt docent Floris ter Veen van De Buikslotermeer in Amsterdam-Noord. Zijn leerlingen zitten vol verhalen over vechtpartijen in de buurt. 

Lees hier het verhaal dat eerder verscheen over De Buikslotermeer, waar een aantal kinderen van de radar verdween.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden