Hoog tijd voor kernwapenvrij Europa

Guido Westerwelle en Maxime Verhagen roepen de NAVO-landen op hun strategie te wijzigen en het aantal kernwapens in Europa geleidelijk te reduceren....

Guido Westerwelle en  Maxime Verhagen

Kernwapens zijn niet van de ene op de andere dag de wereld uit. Nucleaire ontwapening en het voorkomen van nucleaire proliferatie behoren tot de meest complexe vraagstukken waar we in de 21ste eeuw voor staan. Het Nucleaire Non-Proliferatie Verdrag (NPV) is onze primaire verdediging tegen de gevaren van nucleaire proliferatie. 65 jaar nadat het gebruik van de eerste atoombom honderdduizenden levens heeft geëist, is het moment aangebroken dat het internationale regime voor kernontwapening en non-proliferatie wordt versterkt.

Kernontwapening, een verplichting op basis van het NPV, vereist een zorgvuldige en behoedzame aanpak. We moeten daarom gericht beleid ontwikkelen waarmee we dat uiterst moeizame proces kunnen bevorderen. Twee zaken zijn essentieel: enerzijds geloofwaardige afschrikking en anderzijds wapenbeheersing, ontwapening en non-proliferatie.

Het spreekt voor zich dat de kernmachten het voortouw zullen moeten nemen. Dat neemt echter niet weg dat ook staten zonder kernwapens een wezenlijke rol kunnen vervullen. Zeker nu president Obama en president Medvedev op het punt staan een vervolgverdrag in het kader van START te sluiten, moeten wij ons bezinnen op onze eigen bijdrage.

Als we toekomstige generaties veiligheid willen bieden, moeten we een brede discussie aangaan waarin uiteenlopende opvattingen, uitdagingen en benaderingswijzen aan de orde komen. De NAVO biedt daarvoor het beste platform.

Dat is de reden waarom wij samen met België, Luxemburg en Noorwegen hebben voorgesteld tijdens de bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van de NAVO-lidstaten op 23 april in Tallinn te spreken over de brede veiligheidsbenadering van de NAVO. Dit is een goed moment: de voorbereidende werkzaamheden voor het nieuwe Strategisch Concept van de NAVO, waarin het bondgenootschap haar toekomstige koers aangeeft in het licht van ontwikkelingen in de veiligheidssituatie, zijn nu in volle gang. Ons doel is een debat op gang te brengen tussen de NAVO-bondgenoten en zo de weg vrij te maken voor versterking van de wapenbeheersing en bevordering van nucleaire en conventionele ontwapening.

Een brede discussie binnen de NAVO zou ook aandacht moeten schenken aan de toekomst van de resterende niet-strategische nucleaire wapens in Europa. Wij delen de zorg van onze Poolse en Zweedse collega’s Radek Sikorski en Carl Bildt dat het Europese continent nog steeds te veel van dergelijke wapens herbergt. De ondertekening van het START-vervolgverdrag biedt een kans ook deze wapens op te nemen in het proces voor verdere nucleaire ontwapening waar beide partijen zich aan hebben verbonden.

Hoe kunnen we de ontwapeningsagenda meer dynamiek geven? Wij stellen het volgende voor:

Ten eerste moet wapenbeheersing weer een topprioriteit van de NAVO worden. Een krachtig profiel op het gebied van wapenbeheersing, ontwapening en non-proliferatie komt de veiligheid van het bondgenootschap ten goede, en daarmee de veiligheid van ons allemaal. Dit dient dan ook prominent in het nieuwe Strategisch Concept te worden vastgelegd.

Ten tweede dient het bondgenootschap zijn inspanningen op het gebied van ontwapening op transparantere wijze voor het voetlicht te brengen. De NAVO heeft haar nucleaire arsenaal sinds het begin van de jaren negentig drastisch gereduceerd. Waarom zouden we het publieke geheim niet gewoon met het publiek delen?

Ten derde is strategische afschrikking niet louter afhankelijk van nucleaire afschrikking. Het blijft daarom essentieel over een juiste mix van nucleaire en conventionele machtsmiddelen te kunnen beschikken – een mix die het hele spectrum van offensieve, defensieve en diplomatieke instrumenten bestrijkt om de veiligheid van onze landen te waarborgen.

Ten vierde moeten we, zonder afbreuk te doen aan onze steun voor een kernwapenvrije wereld (‘global zero’), erop toezien zorgen dat een eventuele verwijdering van kernwapens niet leidt tot een hiaat in onze verdediging. Geloofwaardige afschrikking blijft essentieel om de vrede en stabiliteit in de wereld te kunnen waarborgen.

Ten vijfde dringen we er bij de Verenigde Staten en Rusland op aan te gaan onderhandelen over vermindering van het aantal niet-strategische nucleaire wapens.

Ten zesde is het cruciaal dat onze partners en bondgenoten worden gerustgesteld. We moeten bespreken hoe geloofwaardige en zichtbare algemene afschrikking onder de huidige omstandigheden kan worden gehandhaafd. Het vermogen zich aan te passen aan ontwikkelingen in de veiligheidssituatie is altijd een grote kracht geweest van de NAVO. De algemene afschrikking zal voortdurend moeten worden getoetst en zo nodig worden bijgesteld.

Deze koers biedt zowel de NAVO-kernmachten als de andere NAVO-leden de mogelijkheid een bijdrage te leveren aan de lopende onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Rusland. Een Europa zonder kernwapens is ons gezamenlijk streven en draagt bij aan het ideaal van ‘global zero’.

Om dat te bereiken, zal de NAVO echter haar strategie moeten heroverwegen. Laten we dus met de bondgenoten de discussie aangaan over een gefaseerde aanpak waarmee de rol van kernwapens en hun aantallen in Europa geleidelijk kunnen worden gereduceerd, in de context van het nieuwe Strategisch Concept van de NAVO.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden