'Hoog tijd om Palestina gelijk aan Israël te stellen'

Het feit dat de anderen nog erger zijn, is nog geen reden om bij het Israëlische staatsgeweld steevast weg te kijken.

Premier Mark Rutte en zijn Israelische collega Benjamin Netanyahu Beeld anp
Premier Mark Rutte en zijn Israelische collega Benjamin NetanyahuBeeld anp

Het VVD-Kamerlid Han ten Broeke heeft in één opzicht helaas gelijk gekregen, toen hij bij het aantreden van Rutte-II voorspelde dat er meer verschil zou zijn tussen het Kamerlid Timmermans en minister Timmermans dan tussen minister Timmermans en minister Rosenthal.

Nee: niet op het gebied van de Europese politiek - daar bleek het, binnen de gegeven marges, wél een verschil tussen dag en nacht. De man die de EU slechts zag als een handelsorganisatie om de verkoop van onze aardappelen te vergemakkelijken, maakte plaats voor een man, die als een van de weinige Nederlandse politici snapt dat Europa vooral een politiek project is. Dat heeft in het contact met onze buurlanden voor een forse verbetering van de sfeer gezorgd.

Tegelijk blijft Nederland in Europa een bescheiden speler, zoals wel bleek na het neerhalen van de MH17. Er waren in het gevolg van Wilders - wiens van zijn fascistoïde boezemvriendin Marine le Pen afgekeken liefde voor Poetin nu plots wat was bekoeld - weliswaar een paar dwazen, die Moskou min of meer de oorlog wilden verklaren, maar Den Haag snapte wel dat het dat niet op eigen houtje kon. Zonder Europese samenwerking is een vuist tegen Poetin onmogelijk. De eigen speelruimte voor een klein land is nu eenmaal klein.

Het verschil maken

Maar op één terrein had Nederland wel iets meer verschil kunnen maken, omdat het daar niet de aanjager zou zijn, maar nu zelf een obstakel voor vooruitgang vormt: het houdt hier namelijk een gemeenschappelijk actief optreden van Europa tegen. Dat betreft de Israëlisch-Palestijnse problematiek.

Hier heeft Timmermans duidelijk gefaald, door zich te laten gijzelen door een verblinde rechtse meerderheid, die deels uit schuldgevoelens over de Holocaust, deels uit religieuze verdwazing (het uitverkoren-volk-idee van CU en SGP), en deels uit misplaatste zionistische sympathieën (Amsterdam-Zuid domineert in dat opzicht de VVD) pal achter Israël blijft staan - wat het ook doet. Zo mocht de minister niet zeggen dat drieduizend Palestijnse burgerdoden als antwoord op drie vermoorde Israëlische jongens disproportioneel was.

Hopelijk bezit zijn opvolger Bert Koenders wel de moed om uit de structurele onderdrukking van de Palestijnen door een steeds verder naar rechts radicaliserend Israël politieke consequenties te trekken. Tot nu blokkeert Den Haag elk gemeenschappelijk Europees optreden. Dat betreft allereerst de erkenning van Palestina als staat, waartoe intussen al een paar Europese landen zijn overgegaan.

Symbolisch

Door de tegenstanders daarvan wordt zo'n stap steevast als een zinloze symbolische daad afgedaan. Wel: in elk geval de Israëlische regering zélf ziet dat anders. Die heeft, nadat Stockholm die stap wel durfde te nemen, furieus gereageerd, en haar ambassadeur teruggeroepen. Zij snapt drommels goed dat ook symbolische stappen op termijn grote politieke effecten kunnen hebben.

Als de feitelijke Europese rugdekking wegvalt, die het Israël nu mede mogelijk maakt systematische landroof ten koste van de Palestijnen ongestoord voort te zetten, wordt de positie van Israël op den duur onhoudbaar. Zonder door het Westen overeind gehouden te worden blijft het, ondanks haar kernwapens, in een zee van vijandige Arabische landen uiteindelijk nergens. En bij alle verdwazing ginds: dát beseft de regering van West-Jeruzalem drommels goed.

Een volgende vaste dooddoener van het pro-Israël-kamp: erkenning zou ontijdig zijn en het 'vredesproces' verstoren. Welk vredesproces bedoelt U? Juist de dreiging met erkenning van de Palestina zou eindelijk Israël kunnen dwingen om aan die voortgaande landroof - hét belangrijkste obstakel - een einde te maken.

Zinloos

Martijn Dekker bracht vrijdag een derde vast argument te berde: erkenning van een staat die niet als staat fungeren kan, is zinloos. Tja: hier capituleren we inderdaad al jaren voor Netanyahu's gebruik van de methode-Poetin: door andermans land illegaal te bezetten de boel verlammen.

In het geval van de Krim heeft het Westen zich daardoor niet laten weerhouden met Kiev zaken te blijven doen - integendeel: Rusland werd snel met een economische boycot gestraft, ook zónder dat de verovering van de Krim gepaard was gegaan met grootschalige landroof ten koste van de autochtone bewoners. In het Israëlische geval heeft bijna een halve eeuw illegale bezetting mét grootschalige landroof nog niet eens geleid tot het serieus overwegen van zo'n boycot (die Dekker overigens wel bepleit).

Dat meten met twee maten wordt het Westen dan ook vanuit de Arabische wereld zeer kwalijk genomen: het vormt hét obstakel voor het Westen om in het Midden-Oosten als boodschapper van vrijheid en democratie te kunnen opereren.

Dooddoeners

Ook daarop volgen drie vaste dooddoeners. De eerste: als geen ander land wordt Israël voortdurend en onevenredig vaak in de VN wegens mensenschendingen ter verantwoording geroepen. Dat is zo. Alleen heeft dat door een vast veto van Amerika nooit enige consequentie. Bij andere zondaars ligt dat anders.

De tweede: Assad is erger (al horen we dat nu even wat minder vaak, sinds IS de grote vijand geworden is). Zeker. Maar het feit dat de anderen nog erger zijn, is nog geen reden om bij het Israëlische staatsgeweld steevast weg te kijken.

De derde: met vrede in het Heilige Land verandert het Midden-Oosten niet in een paradijs. De armoede en achterlijkheid, het sectarisme van soennieten versus sjiieten staan er volledig los van: die zijn te wijten aan de cultuur en structuur van die samenlevingen zelf. Zeker: alleen wordt dan wel een belangrijke steen des aanstoots weggenomen, die een redelijke verstandhouding met de Arabische wereld in de weg staat. Omdat die aan Europa grenst, is die ook in ons eigen belang.

En bovendien valt dan het vaste excuus van veel Arabische autocraten - eerst het probleem-Israël oplossen! - om niets aan het eigen wanbeleid te veranderen weg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden